Санскрит

कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।

धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥

1.40

Транслитерация

kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ |

dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnamadharmo'bhibhavatyuta ||

Автор: Sanskrit System · Машинный черновик · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Перевод

कुल के नाश से सनातन कुल-धर्म नष्ट हो जाते हैं तथा धर्म का नाश हो जाने पर सम्पूर्ण कुल में पाप भी बहुत फैल जाता है

Из таблицы владельца · +1 ещё

Пословно

Автор: Sanskrit System · Машинный черновик · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Объяснение

अर्जुन अपना तर्क समाज तक फैलाते हैं। जब कुल नष्ट होते हैं, तो उनके पुराने कुलधर्म, अर्थात् पीढ़ियों से चले आ रहे संस्कार और कर्तव्य, लुप्त हो जाते हैं। धर्म का आधार न रहने पर कुल अधर्म, अर्थात् अव्यवस्था, के वश में हो जाता है। महाकाव्य के संसार में कुल ही धार्मिक और सामाजिक जीवन का वाहक था, इसलिए उसका विनाश केवल प्राणों की हानि नहीं था। अर्जुन अपने समय के मूल्यों के भीतर से बोल रहे हैं, और यह श्लोक दिखाता है कि उनकी चिन्ता केवल व्यक्तियों तक नहीं, परम्परा की निरन्तरता तक फैली है।

Автор: Sanskrit System · Машинный черновик · claude-opus-5-5 · 2026-11-08