47 шлок
- 1
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥
Машинный черновикdharmakṣetre kurukṣetre samavetā yuyutsavaḥ |
māmakāḥ pāṇḍavāścaiva kimakurvata sañjaya ||
Дхритараштра сказал: "О Саньджая, что сделали мои сыновья и сыновья Панду, собравшись в месте паломничества Курукшетра, намереваясь сражаться?"
- 2
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।
आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत् ॥
Машинный черновикdṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṃ vyūḍhaṃ duryodhanastadā |
ācāryamupasaṅgamya rājā vacanamabravīt ||
Саньджая сказал: "О царь, осмотрев армию, выстроенную сыновья ми Панду, царь Дурьодхана приблизился к сRоему учителю и обратился к нему со следующими словами:
- 3
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता ॥
Машинный черновикpaśyaitāṃ pāṇḍuputrāṇāmācārya mahatīṃ camūm |
vyūḍhāṃ drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā ||
"О мой учитель, посмотри на великую армию сыновей Панду, так искусно построенную твоим способным учеником, сыном Друпады.
- 4
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥
Машинный черновикatra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi |
yuyudhāno virāṭaśca drupadaśca mahārathaḥ ||
В этой армии много отважных лучников, равных в бою Бхиме и Арджуне: такие великие воины, как Ююдхана, Вирата и Друпада.
- 5
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।
पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ॥
Машинный черновикdhṛṣṭaketuścekitānaḥ kāśirājaśca vīryavān |
purujitkuntibhojaśca śaibyaśca narapuṅgavaḥ ||
Среди 1-1их и такие великие, отважные и могучие ноины, как Дхриштакету, Чекитана, Кашираджа, Пуруджит, Кунтибходжа и Шайбья.
- 6
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः ॥
Машинный черновикyudhāmanyuśca vikrānta uttamaujāśca vīryavān |
saubhadro draupadeyāśca sarva eva mahārathāḥ ||
Там также могучий Юдхаманью, грозный Уттамауджа, сын Субхадры, и сы1ювья Драупади. Все эти воины очень искусны в ведении боя на колесницах.
- 7
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम ।
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥
Машинный черновикasmākaṃ tu viśiṣṭā ye tānnibodha dvijottama |
nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tānbravīmi te ||
О лучший из брахманов, позволь сообщить тебе о тех командующих, которые особенно подходят для того, чтобы возглавить мои военные силы.
- 8
भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥
Машинный черновикbhavānbhīṣmaśca karṇaśca kṛpaśca samitiñjayaḥ |
aśvatthāmā vikarṇaśca saumadattistathaiva ca ||
Среди них такие воины, как Бхишма, Карна, Крипа, Ашваттхама, Викарна и сын Сомадатты по имени Бхуришрава, которые не знают поражений в битвах, как и ты сам.
- 9
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥
Машинный черновикanye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ |
nānāśastrapraharaṇāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ ||
Там м ного других героев, готовых отдать за меня свои жизни. Все они хорошо снаряжены всевозможным оружием, и опытны в военной науке.
- 10
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥
Машинный черновикaparyāptaṃ tadasmākaṃ balaṃ bhīṣmābhirakṣitam |
paryāptaṃ tvidameteṣāṃ balaṃ bhīmābhirakṣitam ||
Наши силы неизмеримы, и мы прекрасно защищены старым Бхишмой, тогда как силы Пандав, которых защищает только Бхима, пусть и со всем тщанием, ограничены.
- 11
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥
Машинный черновикayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgamavasthitāḥ |
bhīṣmamevābhirakṣantu bhavantaḥ sarva eva hi ||
Теперь все вы, находясь на своих стратегических позициях, должны оказать полную поддержку старому Бхишме."
- 12
तस्य सञ्जनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥
Машинный черновикtasya sañjanayanharṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ |
siṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān ||
Тогда Бхишма, доблестный предок династии Куру, дед сражавшихся, громко затрубил в свою раковину, звук которой, подобный львиному рыку, н аполнил радостью сердце Дурьодханы.
- 13
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥
Машинный черновикtataḥ śaṅkhāśca bheryaśca paṇavānakagomukhāḥ |
sahasaivābhyahanyanta sa śabdastumulo'bhavat ||
После этого неожиданно зазвучали все раковины, большие барабаны, маленькие барабаны, литавры и рога, создавая ужасный шум.
- 14
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।
माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः ॥
Машинный черновикtataḥ śvetairhayairyukte mahati syandane sthitau |
mādhavaḥ pāṇḍavaścaiva divyau śaṅkhau pradadhmatuḥ ||
На другой стороне поля Кришна и Арджуна, возвышаясь в огромной колеснице, влекомой белыми лошадьми, п ротрубили в свои божественные раковины.
- 15
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥
Машинный черновикpāñcajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanañjayaḥ |
pauṇḍraṃ dadhmau mahāśaṅkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ ||
Затем Господь Кришна затрубил в Свою раковину, именуемую Паньчаджанья; Арцжуна затрубил в свою, Девадатту; а Бхима, ненасытный едок, известный своими удивительными подвигами, затрубил в свою замечательную раковину Паундрам.
- 16
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ॥
Машинный черновикanantavijayaṃ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
nakulaḥ sahadevaśca sughoṣamaṇipuṣpakau ||
Царь Юдхиштхира, сын Кунти, затрубил в свою раковину Анантавиджаю; Накула и Сахадева затрубили в раковины Сугхошу и Манипушпаку. О царь, великий лучник царь Каши, могучий воин Шикханди, Дхриштадьюмна, Вирата и непобедимый Сатьяки, а также Друпада, сыновья Драупади и другие, такие, как превосходно вооруженный сын Субхадры - все затрубили в свои раковины.
- 17
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः ॥
Машинный черновикkāśyaśca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ |
dhṛṣṭadyumno virāṭaśca sātyakiścāparājitaḥ ||
- 18
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।
सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक् ॥
Машинный черновикdrupado draupadeyāśca sarvaśaḥ pṛthivīpate |
saubhadraśca mahābāhuḥ śaṅkhāndadhmuḥ pṛthakpṛthak ||
- 19
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलोऽभ्यनुनादयन् ॥
Машинный черновикsa ghoṣo dhārtarāṣṭrāṇāṃ hṛdayāni vyadārayat |
nabhaśca pṛthivīṃ caiva tumulo'bhyanunādayan ||
Звуки всех этих раковин слились в сплошной рев, сотрясая небо и землю, и сердца сынов Дхритараштры содрогнулись.
- 20
अथ व्यवस्थितान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ।
प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥
Машинный черновикatha vyavasthitāndṛṣṭvā dhārtarāṣṭrān kapidhvajaḥ |
pravṛtte śastrasampāte dhanurudyamya pāṇḍavaḥ ||
В это время Арджуна, сын П анду, восседающий u своей колеснице под фJ1агом с изображением Ха11умана, взял свой лук и приготовился вьшустить стрелу. О царь, глядя на сыновей Дхритараштры, приближающихся строем, Арджуна сказал Кришне такие слова:
- 21
हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥
Машинный черновикhṛṣīkeśaṃ tadā vākyamidamāha mahīpate |
senayorubhayormadhye rathaṃ sthāpaya me'cyuta ||
Арджуна сказал: "О Ты, непогрешимый, прошу тебя, выведи мою колесницу между двумя армиями, чтобы я мог видеть находящихся здесь - тех, кто жаждет боя, и с кем я должен биться в этом великом сражении.
- 22
यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान् ।
कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन् रणसमुद्यमे ॥
Машинный черновикyāvadetānnirīkṣe'haṃ yoddhukāmānavasthitān |
kairmayā saha yoddhavyamasmin raṇasamudyame ||
- 23
योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥
Машинный черновикyotsyamānānavekṣe'haṃ ya ete'tra samāgatāḥ |
dhārtarāṣṭrasya durbuddheryuddhe priyacikīrṣavaḥ ||
Дай мне посмотреть на тех, кто пришли сюда сражаться, желая угодить злонамеренному сыну Дхритараштры."
- 24
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥
Машинный черновикevamukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata |
senayorubhayormadhye sthāpayitvā rathottamam ||
Саньджая сказал: "О потомок Бхараты, Господь Кришна по просьбе Арджуны вывел и поставил свою великолепную колесницу между двумя армиями.
- 25
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।
उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति ॥
Машинный черновикbhīṣmadroṇapramukhataḥ sarveṣāṃ ca mahīkṣitām |
uvāca pārtha paśyaitānsamavetānkurūniti ||
Перед Бхишмой, Дроной и всеми другими правителями мира Господь сказал Арджуне: "Смотри же, Партха, на всех собравшихся здесь Куру".
- 26
तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितॄनथ पितामहान् ।
आचार्यान्मातुलान्भ्रातॄन्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा ॥
Машинный черновикtatrāpaśyatsthitānpārthaḥ pitṝnatha pitāmahān |
ācāryānmātulānbhrātṝnputrānpautrānsakhīṃstathā ||
И Арджуна увидел в обеих армиях своих отцов, дедов, учителей, дядей по матери, братьев, сыновей, внуков, друзей, а также тестей и благожелателей.
- 27
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।
तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान् ॥
कृपया परयाविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
Машинный черновикśvaśurānsuhṛdaścaiva senayorubhayorapi |
tānsamīkṣya sa kaunteyaḥ sarvānbandhūnavasthitān ||
kṛpayā parayāviṣṭo viṣīdannidamabravīt |
Когда Арджуна, сын Кунти, увидел своих друзей и родственников, сердце его преисполнилось состраданием, и он сказал:
- 28
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् ॥
Машинный черновикdṛṣṭvemaṃ svajanaṃ kṛṣṇa yuyutsuṃ samupasthitam ||
Арджуна сказал: " Мой дорогой Кришна, видя перед собой своих друзей и близких в таком воинственном духе, я чувствую, как члены мои дрожат, и во рту у меня пересыхает.
- 29
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते ॥
Машинный черновикsīdanti mama gātrāṇi mukhaṃ ca pariśuṣyati |
vepathuśca śarīre me romaharṣaśca jāyate ||
Все мое тело содрогается, и волосы встают дыбом. Мой лук Гандива выскальзывает из рук, и кожа пылает.
- 30
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते ।
न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः ॥
Машинный черновикgāṇḍīvaṃ sraṃsate hastāttvakcaiva paridahyate |
na ca śaknomyavasthātuṃ bhramatīva ca me manaḥ ||
Я больше не могу устоять на но�·ах. Я больше не владею собой, и в голове у меня все путается. Я предвижу одни лишь несчастья, о Кришна, победитель демона Кеши.