Санскрит

हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते ।

सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥

1.21

Транслитерация

hṛṣīkeśaṃ tadā vākyamidamāha mahīpate |

senayorubhayormadhye rathaṃ sthāpaya me'cyuta ||

Автор: Sanskrit System · Машинный черновик · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Перевод

हे पृथ्वीपति, तब उन्होंने हृषीकेश से यह वचन कहा: हे अच्युत, मेरे रथ को दोनों सेनाओं के बीच खड़ा कीजिए,

Автор: Sanskrit System · Машинный черновик · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Пословно

Автор: Sanskrit System · Машинный черновик · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Объяснение

गीता में अर्जुन के पहले शब्द अपने सारथी से एक सरल अनुरोध हैं: मेरा रथ दोनों सेनाओं के बीच ले चलिए। श्रीकृष्ण ने इस युद्ध में शस्त्र न उठाने का वचन दिया था और अर्जुन के सारथी बने हैं, इसलिए काव्य के सबसे महान पात्र आदेश मानने की विनम्र भूमिका से आरम्भ करते हैं। अर्जुन उन्हें अच्युत कहते हैं, अर्थात् जो कभी डिगता नहीं। यह नाम उस डगमगाहट के विपरीत खड़ा है जिससे अर्जुन शीघ्र ही गुज़रेंगे। योद्धा के उत्साह में किया गया यह अनुरोध अर्जुन को ठीक उसी स्थान पर ले जाता है जहाँ उनका संकट प्रकट होगा।

Автор: Sanskrit System · Машинный черновик · claude-opus-5-5 · 2026-11-08