श्लोक 3.42
इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः ॥
लिप्यन्तरण
indriyāṇi parāṇyāhurindriyebhyaḥ paraṃ manaḥ |
manasastu parā buddhiryo buddheḥ paratastu saḥ ||
Sanskrit System द्वारा · मेसिन मस्यौदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अनुवाद
इन्द्रियहरूलाई श्रेष्ठ भनिन्छ; इन्द्रियभन्दा मन श्रेष्ठ छ, मनभन्दा बुद्धि श्रेष्ठ छ, र बुद्धिभन्दा पनि श्रेष्ठ त्यो आत्मा हो।
Sanskrit System द्वारा · मेसिन मस्यौदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
कृष्ण भित्री व्यक्तित्वको भर्याङ प्रस्तुत गर्नुहुन्छ। इन्द्रियहरू शरीर र त्यसका विषयभन्दा सूक्ष्म छन्; मन इन्द्रियभन्दा उच्च छ; बुद्धि मनभन्दा उच्च छ; र बुद्धिभन्दा पर त्यो, अर्थात् आत्मा छ। यो क्रमले कठोपनिषद्को यस्तै उपदेशको प्रतिध्वनि गर्छ। यहाँ यसको उद्देश्य व्यावहारिक छ। कामनाले तल्लो तहमार्फत काम गर्छ, त्यसैले सर्वोच्च अर्थात् आत्मालाई जान्नेसँग यस्तो आधार हुन्छ जहाँबाट तल्लो तहहरूलाई तिनको शासनमा नपरी शासन गर्न सकिन्छ।
Sanskrit System द्वारा · मेसिन मस्यौदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08