श्लोक 8.19
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।
रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे ॥
लिप्यंतर
bhūtagrāmaḥ sa evāyaṃ bhūtvā bhūtvā pralīyate |
rātryāgame'vaśaḥ pārtha prabhavatyaharāgame ||
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
भाषांतर
हे पार्था, हाच भूतसमुदाय पुनःपुन्हा उत्पन्न होऊन रात्रीच्या आगमनी विवशपणे विलीन होतो, आणि दिवसाच्या आगमनी पुन्हा उत्पन्न होतो.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
स्पष्टीकरण
सृष्टिचक्राचे वर्णन पुढे चालू आहे. भूतग्राम, म्हणजे प्राण्यांचा समूह, पुनःपुन्हा जन्म घेतो आणि विलीन होतो. अवशः, म्हणजे विवशपणे, हा शब्द महत्त्वाचा आहे: प्राणी या चक्रावर नियंत्रण ठेवू शकत नाहीत. ते त्यात अडकलेले आहेत, आणि कर्माच्या बंधनाने वारंवार जन्म घेतात. दिवस आणि रात्र, सृष्टी आणि प्रलय, हे चक्र अखंड चालू आहे. या वर्णनाचा हेतू साधकाला या चक्राची निरर्थकता आणि त्यातून सुटकेची गरज जाणवून देणे आहे. पुढच्या श्लोकात कृष्ण या चक्राच्या पलीकडील सत्याचे वर्णन करतो.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08