श्लोक 7.4
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।
अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ॥
लिप्यंतर
bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |
ahaṅkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtiraṣṭadhā ||
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
भाषांतर
पृथ्वी, जल, अग्नी, वायू, आकाश, मन, बुद्धी आणि अहंकार: अशी ही माझी प्रकृती आठ प्रकारांत विभागलेली आहे.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
स्पष्टीकरण
कृष्ण आपल्या प्रकृतीचे विश्लेषण सुरू करतो. पहिली प्रकृती आठ घटकांनी बनलेली आहे. पाच महाभूते, म्हणजे पृथ्वी, जल, अग्नी, वायू आणि आकाश, ही स्थूल जगाचे घटक आहेत. आणि तीन सूक्ष्म घटक: मन, बुद्धी आणि अहंकार. हे सूक्ष्म घटकही भौतिक प्रकृतीचेच भाग आहेत, आत्म्याचे नाहीत. हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे: आपले विचार, निर्णय आणि मी ही भावनाही प्रकृतीच्या कक्षेत येतात. ही यादी सांख्य दर्शनाच्या तत्त्वांशी मिळतीजुळती आहे. संपूर्ण विश्व, स्थूल आणि सूक्ष्म, या आठ घटकांनी बनलेले आहे.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08