श्लोक 6.34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद् दृढम् ।
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥
लिप्यंतर
cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham |
tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyoriva suduṣkaram ||
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
भाषांतर
कारण हे कृष्णा, मन चंचल, प्रक्षोभक, बलवान आणि हट्टी आहे. त्याला आवरणे मला वाऱ्याला आवरण्याइतके कठीण वाटते.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
स्पष्टीकरण
अर्जुन मनाचे अचूक वर्णन करतो. ते चंचल, म्हणजे अस्थिर आहे; प्रमाथी, म्हणजे ढवळून टाकणारे; बलवत्, म्हणजे शक्तिशाली; आणि दृढ, म्हणजे हट्टी, न ऐकणारे. मनाला आवरणे वाऱ्याला मुठीत धरण्यासारखे आहे. ही उपमा अत्यंत योग्य आहे: वारा दिसत नाही, पकडता येत नाही, आणि सतत वाहत असतो. मनही तसेच आहे. अर्जुनाचे हे वर्णन प्रत्येक माणसाचा अनुभव आहे, आणि त्यामुळेच तो इतका आपलासा वाटतो. महान योद्धा बाहेरच्या शत्रूंना जिंकू शकतो, पण आतल्या मनापुढे तो हतबल आहे.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08