श्लोक 4.18
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।
स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥
लिप्यंतर
karmaṇyakarma yaḥ paśyedakarmaṇi ca karma yaḥ |
sa buddhimānmanuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt ||
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
भाषांतर
जो कर्मात अकर्म पाहतो आणि अकर्मात कर्म पाहतो, तो माणसांमध्ये बुद्धिमान आहे; तो युक्त आहे आणि सर्व कर्मे करणारा आहे.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
स्पष्टीकरण
हा गीतेतील एक प्रसिद्ध विरोधाभासी श्लोक आहे. कर्मात अकर्म पाहणे म्हणजे सक्रिय असतानाही आतून अलिप्त असणे, स्वतःला कर्ता न मानणे. अकर्मात कर्म पाहणे म्हणजे हे ओळखणे की कर्म न करणे हेही एक कर्मच आहे, आणि त्याचेही परिणाम होतात. उदाहरणार्थ, अर्जुनाचे युद्ध न करणे हे अकर्म वाटते, पण ते प्रत्यक्षात एक निर्णय आहे ज्याचे गंभीर परिणाम होतील. असा जाणणारा बुद्धिमान आहे आणि खरा योगी आहे. तो सर्व कर्मे करत असूनही त्यांनी बांधला जात नाही. या श्लोकाचे अनेक सूक्ष्म अर्थ भाष्यकारांनी लावले आहेत.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08