श्लोक 18.44
कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।
परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥
लिप्यंतर
kṛṣigaurakṣyavāṇijyaṃ vaiśyakarma svabhāvajam |
paricaryātmakaṃ karma śūdrasyāpi svabhāvajam ||
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
भाषांतर
शेती, गोरक्षण आणि व्यापार ही वैश्याची स्वभावजन्य कर्मे आहेत; सेवारूप कर्म हे शूद्राचेही स्वभावजन्य कर्म आहे.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
स्पष्टीकरण
वैश्याचे काम शेती, गोपालन आणि व्यापार आहे; शूद्राचे काम सेवा आहे. आधी वर्णिलेल्या कर्तव्यांप्रमाणेच दोन्ही जन्मजात स्वभावातून उद्भवतात असे सांगितले आहे. चारही वर्गांना एकाच रचनेत समाविष्ट करणे सूचित करते की प्रत्येक प्रकारच्या कामाचे स्वतःचे स्थान आणि प्रतिष्ठा आहे. अनेक आधुनिक वाचक नंतरच्या उच्च-नीचतेविरुद्ध हा मुद्दा ठळकपणे मांडतात, तर इतर त्या काळच्या सामाजिक संदर्भाकडे लक्ष वेधतात. पुढील श्लोक स्पष्ट करतात की यांपैकी कोणत्याही मार्गाने सिद्धी शक्य आहे.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08