श्लोक 1.19
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलोऽभ्यनुनादयन् ॥
लिप्यंतर
sa ghoṣo dhārtarāṣṭrāṇāṃ hṛdayāni vyadārayat |
nabhaśca pṛthivīṃ caiva tumulo'bhyanunādayan ||
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
भाषांतर
त्या तुमुल नादाने आकाश आणि पृथ्वी दुमदुमून टाकत धृतराष्ट्रपुत्रांची हृदये विदीर्ण केली.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
स्पष्टीकरण
संजय पांडवांच्या शंखनादाचा परिणाम सांगतो. कौरवांच्या वाद्यांचा आवाज केवळ प्रचंड होता, पण पांडवांच्या नादाने कौरवांची हृदये फाटली, असे तो म्हणतो. हा फरक लक्षणीय आहे. युद्ध सुरू होण्यापूर्वीच मानसिक पातळीवर एक पक्ष डळमळू लागला आहे. धृतराष्ट्राला आपल्या पुत्रांची ही अवस्था ऐकवणे संजयाचे सत्यकथन आहे. आकाश आणि पृथ्वी दुमदुमणे हे विश्वव्यापी परिणामाचे चित्र आहे: हा संघर्ष केवळ दोन सैन्यांपुरता नसून संपूर्ण जगाला हादरवणारा आहे.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08