संस्कृत

सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।

मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥

8.12

लिप्यन्तरण

sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca |

mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇamāsthito yogadhāraṇām ||

Sanskrit System द्वारा · मशीन मसौदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

अनुवाद

सभ द्वार केँ संयमित कऽ, मोन केँ हृदय मे रोकि, अपन प्राण केँ माथ मे स्थापित कऽ, योगधारणा मे स्थित भऽ,

Sanskrit System द्वारा · मशीन मसौदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

व्याख्या

कृष्ण मृत्युक समयक योगविधिक विस्तार करैत छथि, जे अगिला श्लोक मे पूरा होइत अछि। देहक सभ द्वार, अर्थात् इन्द्रिय सभ, केँ संयमित कऽ, मोन केँ हृदय मे रोकि, प्राण केँ माथ मे स्थापित कऽ, योगधारणा मे स्थित होयबाक चाही। ई एक गहिंर योगिक प्रक्रिया अछि, जाहि मे चेतना केँ बाहरी जगत सँ समेटि क्रमशः ऊपर उठाओल जाइत अछि। एहि विधिक वर्णन देखबैत अछि जे गीता योगक परम्परागत साधना सँ परिचित अछि।

Sanskrit System द्वारा · मशीन मसौदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08