詩節 14.11
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।
ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥
翻字
sarvadvāreṣu dehe'sminprakāśa upajāyate |
jñānaṃ yadā tadā vidyādvivṛddhaṃ sattvamityuta ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
जेव्हा या देहाच्या सर्व द्वारांमध्ये ज्ञानाचा प्रकाश उत्पन्न होतो, तेव्हा सत्त्व वाढले आहे असे जाणावे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
प्रत्येक गुण ओळखण्याची चिन्हे आता श्रीकृष्ण देतात. सत्त्व प्रबळ असते तेव्हा देहाच्या सर्व द्वारांतून, म्हणजे ज्या इंद्रियांद्वारे आपण जगाला भेटतो त्यांतून, प्रकाश आणि ज्ञान झळकते. माणूस स्पष्ट पाहतो, लक्षपूर्वक ऐकतो आणि नीट समजतो. द्वारे असलेल्या नगरासारख्या देहाची प्रतिमा गीतेत इतरत्रही येते. हा श्लोक गुणांविषयीच्या शिकवणीला व्यावहारिक रूप देतो. अर्जुन स्वतःच्या अनुभवाकडे पाहून, आपल्या जाणिवेच्या गुणवत्तेवरून, एखाद्या क्षणी कोणती शक्ती त्याच्यात सर्वांत प्रबळ आहे ते ओळखू शकतो.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08