詩節 11.13
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥
翻字
tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā |
apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
तेव्हा पांडुपुत्राने त्या देवाधिदेवाच्या शरीरात अनेक प्रकारे विभागलेले संपूर्ण जग एकत्र स्थित असलेले पाहिले.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
अर्जुनाने काय पाहिले ते संजय सांगतो: आपल्या सर्व विभागांसह संपूर्ण विश्व देवाधिदेवाच्या शरीरात एकत्र उभे होते. हा श्लोक एकता आणि अनेकता दोन्ही एकत्र धरतो. जग एका रिकाम्या एकत्वात विरघळत नाही; त्याचे भाग वेगवेगळे राहतात, तरीही सर्व एकाच रूपात सामावलेले असतात. अध्यायात आधी संपूर्ण जग माझ्या देहात एकत्र पाहा असे सांगताना श्रीकृष्णांनी दिलेले वचन येथे पूर्ण होते. निवेदनाचा शांत, जवळजवळ औपचारिक सूर वर्णिलेल्या प्रचंडतेशी आणि पुढील श्लोकातील अर्जुनाच्या प्रतिक्रियेशी विरोधाभास साधतो.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08