10 shlokas
- 1
प्राणापाननिमेषोन्मेषा मनोगतिश्च प्रयत्नकार्यत्वादात्मनो लिङ्गम्जीवनमदृष्टकार्यत्वात् इन्द्रियान्तरविकाराः स्मृतिप्रभवत्वात्सुखादयो गुणत्वात्
prāṇāpānanimeṣonmeṣā manogatiśca prayatnakāryatvādātmano liṅgamjīvanamadṛṣṭakāryatvāt indriyāntaravikārāḥ smṛtiprabhavatvātsukhādayo guṇatvāt
- 2
तिर्यक्पवनस्य वायोर्देहस्थितस्य यत्प्राणापानकर्म तत्प्रयत्नकार्यम्शरीरपरिगृहीतवायुविषयत्वे सति विकृतत्वात्भस्त्रापरिगृहीतवायुकर्मवत्
tiryakpavanasya vāyordehasthitasya yatprāṇāpānakarma tatprayatnakāryamśarīraparigṛhītavāyuviṣayatve sati vikṛtatvātbhastrāparigṛhītavāyukarmavat
- 3
निमेषोन्मेषक्रियापि प्रयत्नकार्या निमेषोन्मेषक्रियाशब्दवाच्यत्वात्दारुयन्त्रनिमेषोन्मेषक्रियावत्
nimeṣonmeṣakriyāpi prayatnakāryā nimeṣonmeṣakriyāśabdavācyatvātdāruyantranimeṣonmeṣakriyāvat
- 4
मनसा संयोग आत्मनो ऽदृष्टापेक्षो जीवनम्शरीरवृद्ध्यादि तत्कार्यम् अपि जीवनम्शरीरं प्रयत्नवताधिष्ठितं वृद्धिक्षतभग्नसंरोहणनिमित्तत्वात्जीर्णगृहवत्
manasā saṃyoga ātmano 'dṛṣṭāpekṣo jīvanamśarīravṛddhyādi tatkāryam api jīvanamśarīraṃ prayatnavatādhiṣṭhitaṃ vṛddhikṣatabhagnasaṃrohaṇanimittatvātjīrṇagṛhavat
- 5
इन्द्रियान्तरं प्रति मनसो गमनं मनोगतिः प्रयत्नकार्या अभिमतप्रदेशसम्बन्धनिमित्तत्वात्पेलकक्रियावत्सा हि दारकप्रयत्नकृता
indriyāntaraṃ prati manaso gamanaṃ manogatiḥ prayatnakāryā abhimatapradeśasambandhanimittatvātpelakakriyāvatsā hi dārakaprayatnakṛtā
- 6
रूपालोचनसंस्कारव्यक्तिरसस्मरणप्रयत्नमनःक्रियारसनमनःसम्बन्धरसनविकाराणां पूर्वस्य पूर्वस्य कारणत्वादुत्पत्तिः ज्ञप्तिस्तु वैपरीत्येन उत्तरोत्तरस्मात्पूर्वस्य पूर्वस्य स्मरणेन आत्मा अनुमीयते
rūpālocanasaṃskāravyaktirasasmaraṇaprayatnamanaḥkriyārasanamanaḥsambandharasanavikārāṇāṃ pūrvasya pūrvasya kāraṇatvādutpattiḥ jñaptistu vaiparītyena uttarottarasmātpūrvasya pūrvasya smaraṇena ātmā anumīyate
- 7
न स्मृतिरिन्द्रियाणामन्येन दृष्टेऽर्थेऽन्यस्य
na smṛtirindriyāṇāmanyena dṛṣṭe'rthe'nyasya
- 8
न शरीरावयवस्य अवस्थाभेदेन भिद्यमानत्वात्
na śarīrāvayavasya avasthābhedena bhidyamānatvāt
- 9
देवदत्तस्य रूपरसगन्धस्पर्शप्रत्यया एकानेकनिमित्ताः मया इति प्रत्ययेन प्रतिसंधानात्कृतसंकेतानां बहूनामेकस्मिन्नर्तकीभ्रूक्षेपे युगपदनेकप्रत्ययवत् इति उद्द्योतकरः
devadattasya rūparasagandhasparśapratyayā ekānekanimittāḥ mayā iti pratyayena pratisaṃdhānātkṛtasaṃketānāṃ bahūnāmekasminnartakībhrūkṣepe yugapadanekapratyayavat iti uddyotakaraḥ
- 10
सुखादयश्च गुणिसापेक्षाः गुणत्वात्रूपवत्
sukhādayaśca guṇisāpekṣāḥ guṇatvātrūpavat

