Sanskrit

Tarka Sangraha · Chapter 1 1.51

1.51

असिद्धस्त्रिविधः

आश्रयासिद्धः स्वरूपासिद्धो व्याप्यत्वासिद्धश्चेति

आश्रयासिद्धो यथा गगनारविन्दं सुरभ्य् अरविन्दत्वात्सरोजारविन्दवत्

अत्र गगनारविन्दम् आश्रयः

स च नास्त्य् एव

स्वरूपासिद्धो यथा शब्दो गुणश्चाक्षुषत्वात्

अत्र चाक्षुषत्वं शब्दे नास्ति शब्दस्य श्रावणत्वात्

सोपाधिको व्याप्यत्वासिद्धः

साध्यव्यापकत्वे सति साधनाव्यापक उपाधिः

साध्यसमानाधिकरणात्यन्ताभावाप्रतियोगित्वं साध्यव्यापकत्वम्

साधनवन्न् इष्टात्यन्ताभावप्रतियोगित्वं साधारणाव्यापकत्वम्

पर्वतो धूमवान्वह्निमत्त्वाद् इत्य् अत्रार्द्रेन्धनसंयोग उपाधिः

तथा हि

यत्र धूमस्तत्रार्द्रेन्धनसंयोग इति साध्यव्यापकता

यत्र वह्निस्तत्रार्द्रेन्धनसंयोगाभावाद् इति साधनाव्यापकता

एवं साध्यव्यापकत्वे सति साधनाव्यापकत्वाद् आर्द्रेन्धनसंयोग उपाधिः

सोपाधिकत्वाद्वह्निमत्त्वं व्याप्यत्वासिद्धम्

Transliteration

asiddhastrividhaḥ

āśrayāsiddhaḥ svarūpāsiddho vyāpyatvāsiddhaśceti

āśrayāsiddho yathā gaganāravindaṃ surabhy aravindatvātsarojāravindavat

atra gaganāravindam āśrayaḥ

sa ca nāsty eva

svarūpāsiddho yathā śabdo guṇaścākṣuṣatvāt

atra cākṣuṣatvaṃ śabde nāsti śabdasya śrāvaṇatvāt

sopādhiko vyāpyatvāsiddhaḥ

sādhyavyāpakatve sati sādhanāvyāpaka upādhiḥ

sādhyasamānādhikaraṇātyantābhāvāpratiyogitvaṃ sādhyavyāpakatvam

sādhanavann iṣṭātyantābhāvapratiyogitvaṃ sādhāraṇāvyāpakatvam

parvato dhūmavānvahnimattvād ity atrārdrendhanasaṃyoga upādhiḥ

tathā hi

yatra dhūmastatrārdrendhanasaṃyoga iti sādhyavyāpakatā

yatra vahnistatrārdrendhanasaṃyogābhāvād iti sādhanāvyāpakatā

evaṃ sādhyavyāpakatve sati sādhanāvyāpakatvād ārdrendhanasaṃyoga upādhiḥ

sopādhikatvādvahnimattvaṃ vyāpyatvāsiddham

By System Admin

Translation

Draft in progress