Sanskrit

Tarka Sangraha · Chapter 1 1.43

1.43

लिङ्गं त्रिविधम्

अन्वयव्यतिरेकि केवलान्वयि केवलव्यतिरेकि चेति

अन्वयेन व्यतिरेकेण च व्याप्तिमद् अन्वयव्यतिरेकि

यथा वह्नौ साध्ये धूमवत्त्वम्

यत्र धूमस्तत्राग्निर्यथा महानस इत्य् अन्वयव्याप्तिः

यत्र वह्निर्नास्ति तत्र धूमोऽपि नास्ति यथा महाह्रद इति व्यतिरेकव्याप्तिः

अन्वयमात्रव्याप्तिकं केवलान्वयि यथा घटोऽभिधेयः प्रमेयत्वात्पटवत्

अत्र प्रमेयत्वाभिध्यत्वयोर्व्यतिरेकव्याप्तिर्नास्ति सर्वस्यापि प्रमेयत्वाद् अभिधेयत्वाच्च

व्यतिरेकमात्रव्याप्तिकं केवलव्यतिरेकि यथा पृथिवी तरेभ्यो भिद्यते गन्धवत्त्वात्

यद् इतरेभ्यो न भिद्यते न तद्गन्धवत्

यथा जलम्

न चेयं तथा

तस्मान्न तथेति अत्र यद्गन्धवत्तद् इतरभिन्नम् इत्य् अन्वयदृष्टान्तो नास्ति पृथिवीमात्रस्य पक्षत्वात्

Transliteration

liṅgaṃ trividham

anvayavyatireki kevalānvayi kevalavyatireki ceti

anvayena vyatirekeṇa ca vyāptimad anvayavyatireki

yathā vahnau sādhye dhūmavattvam

yatra dhūmastatrāgniryathā mahānasa ity anvayavyāptiḥ

yatra vahnirnāsti tatra dhūmo'pi nāsti yathā mahāhrada iti vyatirekavyāptiḥ

anvayamātravyāptikaṃ kevalānvayi yathā ghaṭo'bhidheyaḥ prameyatvātpaṭavat

atra prameyatvābhidhyatvayorvyatirekavyāptirnāsti sarvasyāpi prameyatvād abhidheyatvācca

vyatirekamātravyāptikaṃ kevalavyatireki yathā pṛthivī tarebhyo bhidyate gandhavattvāt

yad itarebhyo na bhidyate na tadgandhavat

yathā jalam

na ceyaṃ tathā

tasmānna tatheti atra yadgandhavattad itarabhinnam ity anvayadṛṣṭānto nāsti pṛthivīmātrasya pakṣatvāt

By System Admin

Translation

Draft in progress