Tarka Sangraha · Chapter 1 1.40
1.40अनुमानं द्विविधं स्वार्थं परार्थं च
तत्र स्वार्थं स्वानुमितिहेतुः
तथा हि स्वयम् एव भूयो दर्शनेन यत्र धूमस्तत्र अग्निर् इति महानसादौ व्याप्तिं गृहीत्वा पर्वतसमीपं गतस्तद्गते चाग्नौ संदिहानः पर्वते धूमं पश्यन्व्याप्तिं स्मरति यत्र धूमस्तत्राग्निर् इति
तदन्तरं वह्निव्याप्यधूमवान् अयं पर्वत इति ज्ञानम् उत्पद्यते
अयम् एव लिङ्गपरामर्श इत्य् उच्यते
तस्मात्पर्वतो वह्निमान् इति ज्ञानम् अनुमितिर् उत्पद्यते
तद् एतत्स्वार्थानुमानम्
यत्तु स्वयं धूमाद् अग्निम् अनुमाय परप्रतिपत्त्यर्थं पञ्चावयववाक्यं प्रयुक्ते तत्परार्थानुमानम्
यथा पर्वतो वह्निमान्धूमवत्त्वात्
यो यो धूमवान्स वह्निमान्यथा महानसः
तथा चायम्
तस्मात्तथेति
अनेन प्रतिपादिताल्लिङ्गात्परोऽप्य् अग्निं प्रतिपद्यते
Transliteration
anumānaṃ dvividhaṃ svārthaṃ parārthaṃ ca
tatra svārthaṃ svānumitihetuḥ
tathā hi svayam eva bhūyo darśanena yatra dhūmastatra agnir iti mahānasādau vyāptiṃ gṛhītvā parvatasamīpaṃ gatastadgate cāgnau saṃdihānaḥ parvate dhūmaṃ paśyanvyāptiṃ smarati yatra dhūmastatrāgnir iti
tadantaraṃ vahnivyāpyadhūmavān ayaṃ parvata iti jñānam utpadyate
ayam eva liṅgaparāmarśa ity ucyate
tasmātparvato vahnimān iti jñānam anumitir utpadyate
tad etatsvārthānumānam
yattu svayaṃ dhūmād agnim anumāya parapratipattyarthaṃ pañcāvayavavākyaṃ prayukte tatparārthānumānam
yathā parvato vahnimāndhūmavattvāt
yo yo dhūmavānsa vahnimānyathā mahānasaḥ
tathā cāyam
tasmāttatheti
anena pratipāditālliṅgātparo'py agniṃ pratipadyate
By System Admin
Translation
Draft in progress