Sanskrit

Sushruta Samhita · 3.6 3.6.27

3.6.27

अत ऊर्ध्वम् ऊर्ध्वजत्रुगतानि व्याख्यास्यामस्तत्र कण्ठनाडीमुभयतश्चतस्रो धमन्यो द्वे नीले द्वे च मन्ये व्यत्यासेन तत्र मूकता स्वरवैकृतम् अरसग्राहिता च ग्रीवायाम् उभयतश्चतस्रः सिरा मातृकास्तत्र सद्योमरणं शिरोग्रीवयोः संधाने कृकाटिके तत्र चलमूर्धता कर्णपृष्ठतो ऽधःसंश्रिते विधुरे तत्र बाधिर्यं घ्राणमार्गमुभयतः स्रोतोमार्गप्रतिबद्धे अभ्यन्तरतः फणे तत्र गन्धाज्ञानं भ्रूपुच्छान्तयोर् अधो ऽक्ष्णोर्बाह्यतो ऽपाङ्गौ तत्रान्ध्यं दृष्ट्युपघातो वा भ्रुवोर् उपरि निम्नयोर् आवर्तौ तत्राप्यान्ध्यं दृष्ट्युपघातो वा भ्रुवोः पुच्छान्तयोर् उपरि कर्णललाटयोर्मध्ये शङ्खौ तत्र सद्योमरणं शङ्खयोर् उपरि केशान्त उत्क्षेपौ तत्र सशल्यो जीवति पाकात्पतितशल्यो वा नोद्धृतशल्यो भ्रुवोर्मध्ये स्थपनी तत्रोत्क्षेपवत्पञ्च सन्धयः शिरसि विभक्ताः सीमन्ता नाम तत्रोन्मादभयचित्तनाशैर्मरणं घ्राणश्रोत्राक्षिजिह्वासंतर्पणीनां सिराणां मध्ये सिरासन्निपातः शृङ्गाटकानि तानि चत्वारि मर्माणि तत्रापि सद्योमरणं मस्तकाभ्यन्तरत उपरिष्टात्सिरासंधिसन्निपातो रोमावर्तो ऽधिपतिः तत्रापि सद्य एव

एवमेतानि सप्तत्रिंशदूर्ध्वजत्रुगतानि मर्माणि व्याख्यातानि

Transliteration

ata ūrdhvam ūrdhvajatrugatāni vyākhyāsyāmastatra kaṇṭhanāḍīmubhayataścatasro dhamanyo dve nīle dve ca manye vyatyāsena tatra mūkatā svaravaikṛtam arasagrāhitā ca grīvāyām ubhayataścatasraḥ sirā mātṛkāstatra sadyomaraṇaṃ śirogrīvayoḥ saṃdhāne kṛkāṭike tatra calamūrdhatā karṇapṛṣṭhato 'dhaḥsaṃśrite vidhure tatra bādhiryaṃ ghrāṇamārgamubhayataḥ srotomārgapratibaddhe abhyantarataḥ phaṇe tatra gandhājñānaṃ bhrūpucchāntayor adho 'kṣṇorbāhyato 'pāṅgau tatrāndhyaṃ dṛṣṭyupaghāto vā bhruvor upari nimnayor āvartau tatrāpyāndhyaṃ dṛṣṭyupaghāto vā bhruvoḥ pucchāntayor upari karṇalalāṭayormadhye śaṅkhau tatra sadyomaraṇaṃ śaṅkhayor upari keśānta utkṣepau tatra saśalyo jīvati pākātpatitaśalyo vā noddhṛtaśalyo bhruvormadhye sthapanī tatrotkṣepavatpañca sandhayaḥ śirasi vibhaktāḥ sīmantā nāma tatronmādabhayacittanāśairmaraṇaṃ ghrāṇaśrotrākṣijihvāsaṃtarpaṇīnāṃ sirāṇāṃ madhye sirāsannipātaḥ śṛṅgāṭakāni tāni catvāri marmāṇi tatrāpi sadyomaraṇaṃ mastakābhyantarata upariṣṭātsirāsaṃdhisannipāto romāvarto 'dhipatiḥ tatrāpi sadya eva

evametāni saptatriṃśadūrdhvajatrugatāni marmāṇi vyākhyātāni

By System Admin

Translation

Draft in progress