Sushruta Samhita · 1.35 1.35.24
1.35.24प्रागभिहितो ऽग्निरन्नस्य पाचकः
स चतुर्विधो भवति दोषानभिपन्न एकः विक्रियामापन्नस्त्रिविधो भवति विषमो वातेन तीक्ष्णः पित्तेन मन्दः श्लेष्मणा चतुर्थः समः सर्वसाम्याद् इति
तत्र यो यथाकालम् उपयुक्तमन्नं सम्यक्पचति स समः समैर्दोषैः यः कदाचित्सम्यक्पचति कदाचिद् आध्मानशूलोदावर्तातिसारजठरगौरवान्त्रकूजनप्रवाहणानि कृत्वा स विषमः यः प्रभूतम् अप्युपयुक्तम् अन्नमाशु पचति स तीक्ष्णः स एवाभिवर्धमानो ऽत्यग्निरित्याभाष्यते स मुहुर्मुहुः प्रभूतम् अप्युपयुक्तम् अन्नम् आशुतरं पचति पाकान्ते च गलताल्वोष्ठशोषदाहसंतापाञ्जनयति यस्त्वल्पम् अप्युपयुक्तम् उदरशिरोगौरवकासश्वासप्रसेकच्छर्दिगात्रसदनानि कृत्वा महता कालेन पचति स मन्दः
Transliteration
prāgabhihito 'gnirannasya pācakaḥ
sa caturvidho bhavati doṣānabhipanna ekaḥ vikriyāmāpannastrividho bhavati viṣamo vātena tīkṣṇaḥ pittena mandaḥ śleṣmaṇā caturthaḥ samaḥ sarvasāmyād iti
tatra yo yathākālam upayuktamannaṃ samyakpacati sa samaḥ samairdoṣaiḥ yaḥ kadācitsamyakpacati kadācid ādhmānaśūlodāvartātisārajaṭharagauravāntrakūjanapravāhaṇāni kṛtvā sa viṣamaḥ yaḥ prabhūtam apyupayuktam annamāśu pacati sa tīkṣṇaḥ sa evābhivardhamāno 'tyagnirityābhāṣyate sa muhurmuhuḥ prabhūtam apyupayuktam annam āśutaraṃ pacati pākānte ca galatālvoṣṭhaśoṣadāhasaṃtāpāñjanayati yastvalpam apyupayuktam udaraśirogauravakāsaśvāsaprasekacchardigātrasadanāni kṛtvā mahatā kālena pacati sa mandaḥ
By System Admin
Translation
Draft in progress