Sanskrit

Sushruta Samhita · 1.21 1.21.10

1.21.10

तच्चादृष्टहेतुकेन विशेषेण पक्वामाशयमध्यस्थं पित्तं चतुर्विधमन्नपानं पचति विवेचयति च दोषरसमूत्रपुरीषाणि तत्रस्थम् एव चात्मशक्त्या शेषाणां पित्तस्थानानां शरीरस्य चाग्निकर्मणानुग्रहं करोति तस्मिन्पित्ते पाचको ऽग्निरिति संज्ञा यत्तु यकृत्प्लीह्नोः पित्तं तस्मिन्रञ्जको ऽग्निरिति संज्ञा स रसस्य रागकृदुक्तः यत्पित्तं हृदयसंस्थं तस्मिन्साधको ऽग्निरिति संज्ञा सो ऽभिप्रार्थितमनोरथसाधनकृद् उक्तः यद्दृष्ट्यां पित्तं तस्मिन्नालोचको ऽग्निरिति संज्ञा स रूपग्रहणाधिकृतः यत्तु त्वचि पित्तं तस्मिन्भ्राजको ऽग्निरिति संज्ञा सो ऽभ्यङ्गपरिषेकावगाहावलेपनादीनां क्रियाद्रव्याणां पक्ता छायानां च प्रकाशकः

Transliteration

taccādṛṣṭahetukena viśeṣeṇa pakvāmāśayamadhyasthaṃ pittaṃ caturvidhamannapānaṃ pacati vivecayati ca doṣarasamūtrapurīṣāṇi tatrastham eva cātmaśaktyā śeṣāṇāṃ pittasthānānāṃ śarīrasya cāgnikarmaṇānugrahaṃ karoti tasminpitte pācako 'gniriti saṃjñā yattu yakṛtplīhnoḥ pittaṃ tasminrañjako 'gniriti saṃjñā sa rasasya rāgakṛduktaḥ yatpittaṃ hṛdayasaṃsthaṃ tasminsādhako 'gniriti saṃjñā so 'bhiprārthitamanorathasādhanakṛd uktaḥ yaddṛṣṭyāṃ pittaṃ tasminnālocako 'gniriti saṃjñā sa rūpagrahaṇādhikṛtaḥ yattu tvaci pittaṃ tasminbhrājako 'gniriti saṃjñā so 'bhyaṅgapariṣekāvagāhāvalepanādīnāṃ kriyādravyāṇāṃ paktā chāyānāṃ ca prakāśakaḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress