Sanskrit

Shukasaptati · Chapter 5 5.2

5.2

प्रभावतीपृष्टः शुकः कथां प्राह अस्ति उज्जयिनी नाम नगरी

तत्र विक्रमादित्यो राजा

तस्य राज्ञः कामलीला नाम उत्तमकुले जाता

सा च राज्ञो ऽतीव वल्लभा

एकदा नृपस्तया सार्धं भोजनं कुर्वन्भृष्टमत्स्यांस्तस्यै दापयामास

सा आह स्वामिन्नाहमेतान्पुरुषानवलोकयितुमपि समर्था किं पुनः स्पर्शनम्

इति श्रुत्वा मत्स्या अट्टहासेन तथा जहसुर्यथा नागरिकलोके श्रुतम्

राजा च तन्मत्स्यहास्यकारणं मन्त्रिज्योतिर्विच्छाकुनिककोविदान्पृच्छति

यदा न को ऽपि जानाति तदा सर्वद्विजाग्रेसरं पुरोहितं प्राह यथा त्वयैव मत्स्यहास्यकारणं कथनीयमन्यथा त्वं देशान्निर्वासं प्राप्नोषि

पुरोधा अप्येतद्वचः श्रुत्वा दिनपञ्चकं व्यवधाने याचयित्वा सविषादो गृहमगमत्

स पुरोहितः तद् उत्तरम् अजानन्पुरस्ताद्राज्ञा निर्वास्यते

स कथं भवत्विति प्रश्नः

उत्तरमप्याह शुकः स ब्राह्मणो विषादापन्नः पुत्र्या बालपण्डितया बभाषे तात कथमुद्विग्नचित्त इव लक्ष्यसे

कथय विषादस्य कारणम्

विद्वद्भिर्विपद्यप्युच्चैः स्थातव्यम्

उक्तं च

सम्पदि यस्य न हर्षो विपदि विषादो रणे च भीरुत्वम्

तं भुवनत्रयतिलकं जननी जनयति सुतं विरलम्

Transliteration

prabhāvatīpṛṣṭaḥ śukaḥ kathāṃ prāha asti ujjayinī nāma nagarī

tatra vikramādityo rājā

tasya rājñaḥ kāmalīlā nāma uttamakule jātā

sā ca rājño 'tīva vallabhā

ekadā nṛpastayā sārdhaṃ bhojanaṃ kurvanbhṛṣṭamatsyāṃstasyai dāpayāmāsa

sā āha svāminnāhametānpuruṣānavalokayitumapi samarthā kiṃ punaḥ sparśanam

iti śrutvā matsyā aṭṭahāsena tathā jahasuryathā nāgarikaloke śrutam

rājā ca tanmatsyahāsyakāraṇaṃ mantrijyotirvicchākunikakovidānpṛcchati

yadā na ko 'pi jānāti tadā sarvadvijāgresaraṃ purohitaṃ prāha yathā tvayaiva matsyahāsyakāraṇaṃ kathanīyamanyathā tvaṃ deśānnirvāsaṃ prāpnoṣi

purodhā apyetadvacaḥ śrutvā dinapañcakaṃ vyavadhāne yācayitvā saviṣādo gṛhamagamat

sa purohitaḥ tad uttaram ajānanpurastādrājñā nirvāsyate

sa kathaṃ bhavatviti praśnaḥ

uttaramapyāha śukaḥ sa brāhmaṇo viṣādāpannaḥ putryā bālapaṇḍitayā babhāṣe tāta kathamudvignacitta iva lakṣyase

kathaya viṣādasya kāraṇam

vidvadbhirvipadyapyuccaiḥ sthātavyam

uktaṃ ca

sampadi yasya na harṣo vipadi viṣādo raṇe ca bhīrutvam

taṃ bhuvanatrayatilakaṃ jananī janayati sutaṃ viralam

By System Admin

Translation

Draft in progress