12 shlokas
- 1
आग्नेयो ऽष्टाकपालः पुरोडाशो भवति
तम्पूर्वार्ध आसादयत्य् ऐन्द्र एकादशकपालः पुरोडाशो भवति सौम्यो वा चरुस्तं दक्षिणार्ध आसादयति वैश्वदेवश्चरुर्भवति तम्पश्चार्ध आसादयति मैत्रावरुणी पयस्या भवति तामुत्तरार्ध आसादयति बार्हस्पत्यश्चरुर्भवति तम्मध्य आसादयत्येष चरुः पञ्चबिलस्तद्यत्पञ्च हवींषि भवन्ति तेषाम्पञ्च बिलानि तस्माच्चरुः पञ्चबिलो नाम
āgneyo 'ṣṭākapālaḥ puroḍāśo bhavati
tampūrvārdha āsādayaty aindra ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavati saumyo vā carustaṃ dakṣiṇārdha āsādayati vaiśvadevaścarurbhavati tampaścārdha āsādayati maitrāvaruṇī payasyā bhavati tāmuttarārdha āsādayati bārhaspatyaścarurbhavati tammadhya āsādayatyeṣa caruḥ pañcabilastadyatpañca havīṃṣi bhavanti teṣāmpañca bilāni tasmāccaruḥ pañcabilo nāma
- 2
तद्यद् एतेन राजसूययाजी यजते
यद् एवैनं दिशः समारोहयति यद् ऋतून्यत्स्तोमान्यच्छन्दांसि तस्मादेवैनम् एतेन निष्क्रीणाति स यद्धैतेन राजसूययाजी न यजेतोद्वा ह माद्येत्प्र वा पतेत्तस्माद्वा एतेन राजसूययाजी यजते
tadyad etena rājasūyayājī yajate
yad evainaṃ diśaḥ samārohayati yad ṛtūnyatstomānyacchandāṃsi tasmādevainam etena niṣkrīṇāti sa yaddhaitena rājasūyayājī na yajetodvā ha mādyetpra vā patettasmādvā etena rājasūyayājī yajate
- 3
स यदाग्नेयेनाष्टाकपालेन पुरोडाशेन प्रचरति
यद् एवैनम्प्राचीं दिशं समारोहयति यद् ऋतून्यत्स्तोमान्यच्छन्दांसि तस्मादेवैनमेतेन निष्क्रीणाति संस्रवम्बार्हस्पत्ये चराववनयति
sa yadāgneyenāṣṭākapālena puroḍāśena pracarati
yad evainamprācīṃ diśaṃ samārohayati yad ṛtūnyatstomānyacchandāṃsi tasmādevainametena niṣkrīṇāti saṃsravambārhaspatye carāvavanayati
- 4
अथ यदैन्द्रेणैकादशकपालेन पुरोडाशेन प्रचरति
सौम्येन वा चरुणा यद् एवैनं दक्षिणां दिशं समारोहयति यद् ऋतून्यत्स्तोमान्यच्छन्दांसि तस्माद् एवैनमेतेन निष्क्रीणाति संस्रवम्बार्हस्पत्ये चराववनयति
atha yadaindreṇaikādaśakapālena puroḍāśena pracarati
saumyena vā caruṇā yad evainaṃ dakṣiṇāṃ diśaṃ samārohayati yad ṛtūnyatstomānyacchandāṃsi tasmād evainametena niṣkrīṇāti saṃsravambārhaspatye carāvavanayati
- 5
अथ यद्वैश्वदेवेन चरुणा प्रचरति
यद् एवैनम्प्रतीचीं दिशं समारोहयति यदृतून्यत्स्तोमान्यच्छन्दांसि तस्मादेवैनमेतेन निष्क्रीणाति संस्रवम्बार्हस्पत्ये चराववनयति
atha yadvaiśvadevena caruṇā pracarati
yad evainampratīcīṃ diśaṃ samārohayati yadṛtūnyatstomānyacchandāṃsi tasmādevainametena niṣkrīṇāti saṃsravambārhaspatye carāvavanayati
- 6
अथ यन्मैत्रावरुण्या पयस्यया प्रचरति
यद् एवैनम् उदीचीं दिशं समारोहयति यदृतून्यत्स्तोमान्यच्छन्दांसि तस्मादेवैनमेतेन निष्क्रीणाति संस्रवम्बार्हस्पत्ये चराववनयति तद्यत्संस्रवान्बार्हस्पत्ये चराववनयति सर्वत एवास्मिन्नेतदन्नाद्यं दधाति तस्माद् उ दिशो दिश एव राज्ञे ऽन्नाद्यमभिह्रियते
atha yanmaitrāvaruṇyā payasyayā pracarati
yad evainam udīcīṃ diśaṃ samārohayati yadṛtūnyatstomānyacchandāṃsi tasmādevainametena niṣkrīṇāti saṃsravambārhaspatye carāvavanayati tadyatsaṃsravānbārhaspatye carāvavanayati sarvata evāsminnetadannādyaṃ dadhāti tasmād u diśo diśa eva rājñe 'nnādyamabhihriyate
- 7
अथ यद्बार्हस्पत्येन चरुणा प्रचरति
यदेवैनमूर्ध्वां दिशं समारोहयति यदृतून्यत्स्तोमान्यच्छन्दांसि तस्मादेवैनमेतेन निष्क्रीणाति
atha yadbārhaspatyena caruṇā pracarati
yadevainamūrdhvāṃ diśaṃ samārohayati yadṛtūnyatstomānyacchandāṃsi tasmādevainametena niṣkrīṇāti
- 8
स य एष आग्नेयो ऽष्टाकपालः पुरोडाशो भवति
तस्य हिरण्यं दक्षिणाग्नेयो वा एष यज्ञो भवत्य् अग्ने रेतो हिरण्यं तस्माद्धिरण्यं दक्षिणा तदग्नीधे ददात्य् अग्निर्वा एष निदानेन यद् आग्नीध्रस्तस्मात्तद् अग्नीधे ददाति
sa ya eṣa āgneyo 'ṣṭākapālaḥ puroḍāśo bhavati
tasya hiraṇyaṃ dakṣiṇāgneyo vā eṣa yajño bhavaty agne reto hiraṇyaṃ tasmāddhiraṇyaṃ dakṣiṇā tadagnīdhe dadāty agnirvā eṣa nidānena yad āgnīdhrastasmāttad agnīdhe dadāti
- 9
अथ य एष ऐन्द्र एकादशकपालः पुरोडाशो भवति
तस्यर्षभो दक्षिणा स हैन्द्रो यदृषभो यद्य् उ सौम्यश्चरुर्भवति तस्य बभ्रुर्गौर्दक्षिणा स हि सौम्यो यद्बभ्रुस्तम्ब्रह्मणे ददाति ब्रह्मा हि यज्ञं दक्षिणतो ऽभिगोपायति तस्मात्तम्ब्रह्मणे ददाति
atha ya eṣa aindra ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavati
tasyarṣabho dakṣiṇā sa haindro yadṛṣabho yady u saumyaścarurbhavati tasya babhrurgaurdakṣiṇā sa hi saumyo yadbabhrustambrahmaṇe dadāti brahmā hi yajñaṃ dakṣiṇato 'bhigopāyati tasmāttambrahmaṇe dadāti
- 10
अथ य एष वैश्वदेवश्चरुर्भवति
तस्य पृषन्गौर्दक्षिणा भूमा वा एतद्रूपाणां यत्पृषतो गोर्विशो वै विश्वे देवा भूमा वै विट्तस्मात्पृषन्गौर्दक्षिणा तं होत्रे ददाति होता हि भूमा तस्मात्तं होत्रे ददाति
atha ya eṣa vaiśvadevaścarurbhavati
tasya pṛṣangaurdakṣiṇā bhūmā vā etadrūpāṇāṃ yatpṛṣato gorviśo vai viśve devā bhūmā vai viṭtasmātpṛṣangaurdakṣiṇā taṃ hotre dadāti hotā hi bhūmā tasmāttaṃ hotre dadāti
- 11
अथ यैषा मैत्रावरुणी पयस्या भवति
तस्यै वशा दक्षिणा सा हि मैत्रावरुणी यद्वशा यदि वशां न विन्देदपि यैव का चाप्रवीता स्यात्सर्वा ह्येव वशाप्रवीता तामध्वर्युभ्यां ददाति प्राणोदानौ वा अध्वर्यू प्राणोदानौ मित्रावरुणौ तस्मात्ताम् अध्वर्युभ्यां ददाति
atha yaiṣā maitrāvaruṇī payasyā bhavati
tasyai vaśā dakṣiṇā sā hi maitrāvaruṇī yadvaśā yadi vaśāṃ na vindedapi yaiva kā cāpravītā syātsarvā hyeva vaśāpravītā tāmadhvaryubhyāṃ dadāti prāṇodānau vā adhvaryū prāṇodānau mitrāvaruṇau tasmāttām adhvaryubhyāṃ dadāti
- 12
अथ य एष बार्हस्पत्यश्चरुर्भवति
तस्य शितिपृष्ठो गौर्दक्षिणैषा वा ऊर्ध्वा बृहस्पतेर्दिक्तद् एष उपरिष्टादर्यम्णः पन्थास्तस्माच्छितिपृष्ठो बार्हस्पत्यस्य दक्षिणा तम्ब्रह्मणे ददाति बृहस्पतिर्वै देवानाम्ब्रह्मैष वा एतस्य ब्रह्मा भवति तस्मात्तम्ब्रह्मणे ददाति स हैतेनापि विष्ठाव्राज्यन्नाद्यकामो यजेत तद् अस्मिन्त्सर्वतो ऽन्नाद्यं दधाति स हान्नाद एव भवति
atha ya eṣa bārhaspatyaścarurbhavati
tasya śitipṛṣṭho gaurdakṣiṇaiṣā vā ūrdhvā bṛhaspaterdiktad eṣa upariṣṭādaryamṇaḥ panthāstasmācchitipṛṣṭho bārhaspatyasya dakṣiṇā tambrahmaṇe dadāti bṛhaspatirvai devānāmbrahmaiṣa vā etasya brahmā bhavati tasmāttambrahmaṇe dadāti sa haitenāpi viṣṭhāvrājyannādyakāmo yajeta tad asmintsarvato 'nnādyaṃ dadhāti sa hānnāda eva bhavati

