Samkhya Karika Bhashya · 44.2 44.2.1
44.2.1धर्मेण गमनम् ऊर्ध्वम्
धर्मं निमित्तं कृत्वोर्ध्वम् उपयाति
ऊर्ध्वम् इत्यष्टौ स्थानानि गृह्यन्ते तद्यथा ब्राह्मं प्राजापत्यं सौम्यम् ऐन्द्रं गान्धर्वं याक्षं राक्षसं पैशाचम् इति
तत्सूक्ष्मशरीरं गच्छति
पशुमृगपक्षिसरीसृपस्थावरान्तेष्वधर्मो निमित्तम्
किंच ज्ञानेन चापवर्गः
अपवर्गश्च पञ्चविंशतितत्त्वज्ञानम्
तेन निमित्तेनापवर्गो मोक्षः
ततः सूक्ष्मशरीरं निवर्तते परमात्मोच्यते
विपर्ययाद् इष्यते बन्धम्
अज्ञानं निमित्तम्
स चैव नैमित्तिकः प्राकृतो वैकारिको दाक्षिणिकश्च बन्ध इति वक्ष्यति पुरस्तात्
यद् इदम् उक्तम्
प्राकृतेन च बन्धेन तथा वैकारिकेण च
दाक्षिणेन तृतीयेन बद्धो नान्येन मुच्यते
Transliteration
dharmeṇa gamanam ūrdhvam
dharmaṃ nimittaṃ kṛtvordhvam upayāti
ūrdhvam ityaṣṭau sthānāni gṛhyante tadyathā brāhmaṃ prājāpatyaṃ saumyam aindraṃ gāndharvaṃ yākṣaṃ rākṣasaṃ paiśācam iti
tatsūkṣmaśarīraṃ gacchati
paśumṛgapakṣisarīsṛpasthāvarānteṣvadharmo nimittam
kiṃca jñānena cāpavargaḥ
apavargaśca pañcaviṃśatitattvajñānam
tena nimittenāpavargo mokṣaḥ
tataḥ sūkṣmaśarīraṃ nivartate paramātmocyate
viparyayād iṣyate bandham
ajñānaṃ nimittam
sa caiva naimittikaḥ prākṛto vaikāriko dākṣiṇikaśca bandha iti vakṣyati purastāt
yad idam uktam
prākṛtena ca bandhena tathā vaikārikeṇa ca
dākṣiṇena tṛtīyena baddho nānyena mucyate
By System Admin
Translation
Draft in progress