Samkhya Karika Bhashya · 40.2 40.2.1
40.2.1यदा लोका अनुत्पन्नाः प्रधानादिसर्गे तदा सूक्ष्मशरीरम् उत्पन्नम् इति
किंचान्यद् असक्तम्
न संयुक्तं तिर्यग्योनिदेवमानुषस्थानेषु
सूक्ष्मत्वात्कुत्रचिद् असक्तम्
पर्वतादिष्व् अप्रतिहतप्रसरं संसरति गच्छति
नियतं नित्यम्
यावन्न ज्ञानम् उत्पद्यते तावत्संसरति
तच्च महदादिसूक्ष्मपर्यन्तं महान् आदौ यस्य तन्महदादि बुद्धिर् अहंकारो मन इति पञ्च तन्मात्राणि
सूक्ष्मपर्यन्तं तन्मात्रपर्यन्तं संसरति शूलग्रहपिपीलिकावत्त्रीन् अपि लोकान्
निरुपभोगं भोगरहितम्
तत्सूक्ष्मशरीरं पितृमातृजेन बाह्येनोपचयेन क्रियाधर्मग्रहणाद्भोगेषु समर्थं भवतीत्यर्थः
भावैर् अधिवासितम्
पुरस्ताद्भावान्धर्मादीन्वक्ष्यामस्तैर् अधिवासितम् उपरञ्जितम्
लिङ्गम् इति
प्रलयकाले महदादिसूक्ष्मपर्यन्तं करणोपेतं प्रधाने लीयते
असंसरणयुक्तं सद् आ सर्गकालम् अत्र वर्तते
प्रकृतिमोहबन्धनबद्धं सत्संसरणादिक्रियास्वसमर्थम् इति
पुनः सर्गकाले संसरति तस्माल्लिङ्गं सूक्ष्मम्
किंप्रयोजनेन त्रयोदशविधं करणं संसरतीत्येवं चोदिते सत्याह
Transliteration
yadā lokā anutpannāḥ pradhānādisarge tadā sūkṣmaśarīram utpannam iti
kiṃcānyad asaktam
na saṃyuktaṃ tiryagyonidevamānuṣasthāneṣu
sūkṣmatvātkutracid asaktam
parvatādiṣv apratihataprasaraṃ saṃsarati gacchati
niyataṃ nityam
yāvanna jñānam utpadyate tāvatsaṃsarati
tacca mahadādisūkṣmaparyantaṃ mahān ādau yasya tanmahadādi buddhir ahaṃkāro mana iti pañca tanmātrāṇi
sūkṣmaparyantaṃ tanmātraparyantaṃ saṃsarati śūlagrahapipīlikāvattrīn api lokān
nirupabhogaṃ bhogarahitam
tatsūkṣmaśarīraṃ pitṛmātṛjena bāhyenopacayena kriyādharmagrahaṇādbhogeṣu samarthaṃ bhavatītyarthaḥ
bhāvair adhivāsitam
purastādbhāvāndharmādīnvakṣyāmastair adhivāsitam uparañjitam
liṅgam iti
pralayakāle mahadādisūkṣmaparyantaṃ karaṇopetaṃ pradhāne līyate
asaṃsaraṇayuktaṃ sad ā sargakālam atra vartate
prakṛtimohabandhanabaddhaṃ satsaṃsaraṇādikriyāsvasamartham iti
punaḥ sargakāle saṃsarati tasmālliṅgaṃ sūkṣmam
kiṃprayojanena trayodaśavidhaṃ karaṇaṃ saṃsaratītyevaṃ codite satyāha
By System Admin
Translation
Draft in progress