Samkhya Karika Bhashya · 4.2 4.2.1
4.2.1दृष्टम्
यथा श्रोत्रं त्वक्चक्षुर्जिह्वा घ्राणम् इति पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि
शब्दस्पर्शरूपरसगन्धा एषां पञ्चानाम्पञ्चैव विषया यथासंख्यम्
शब्दं श्रोत्रं गृह्णाति त्वक्स्पर्शं चक्षू रूपं जिह्वा रसं घ्राणं गन्धम् इति
एतद्दृष्टम् इत्युच्यते प्रमाणम्
प्रत्यक्षेणानुमानेन वा यो ऽर्थो न गृह्यते स आप्तवचनाद्ग्राह्यः
यथेन्द्रो देवराज उत्तराः कुरवः स्वर्गे ऽप्सरस इत्यादि
प्रत्यक्षानुमानाग्राह्यम् अथाप्तवचनाद्गृह्यते
अपि चोक्तम्
आगमो ह्याप्तवचनम् आप्तं दोषक्षयाद्विदुः
क्षीणदोषो ऽनृतं वाक्यं न ब्रूयाद्धेत्वसम्भवात्
Transliteration
dṛṣṭam
yathā śrotraṃ tvakcakṣurjihvā ghrāṇam iti pañca buddhīndriyāṇi
śabdasparśarūparasagandhā eṣāṃ pañcānāmpañcaiva viṣayā yathāsaṃkhyam
śabdaṃ śrotraṃ gṛhṇāti tvaksparśaṃ cakṣū rūpaṃ jihvā rasaṃ ghrāṇaṃ gandham iti
etaddṛṣṭam ityucyate pramāṇam
pratyakṣeṇānumānena vā yo 'rtho na gṛhyate sa āptavacanādgrāhyaḥ
yathendro devarāja uttarāḥ kuravaḥ svarge 'psarasa ityādi
pratyakṣānumānāgrāhyam athāptavacanādgṛhyate
api coktam
āgamo hyāptavacanam āptaṃ doṣakṣayādviduḥ
kṣīṇadoṣo 'nṛtaṃ vākyaṃ na brūyāddhetvasambhavāt
By System Admin
Translation
Draft in progress