Sanskrit

Samkhya Karika Bhashya · 4.2 4.2.1

4.2.1

दृष्टम्

यथा श्रोत्रं त्वक्चक्षुर्जिह्वा घ्राणम् इति पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि

शब्दस्पर्शरूपरसगन्धा एषां पञ्चानाम्पञ्चैव विषया यथासंख्यम्

शब्दं श्रोत्रं गृह्णाति त्वक्स्पर्शं चक्षू रूपं जिह्वा रसं घ्राणं गन्धम् इति

एतद्दृष्टम् इत्युच्यते प्रमाणम्

प्रत्यक्षेणानुमानेन वा यो ऽर्थो न गृह्यते स आप्तवचनाद्ग्राह्यः

यथेन्द्रो देवराज उत्तराः कुरवः स्वर्गे ऽप्सरस इत्यादि

प्रत्यक्षानुमानाग्राह्यम् अथाप्तवचनाद्गृह्यते

अपि चोक्तम्

आगमो ह्याप्तवचनम् आप्तं दोषक्षयाद्विदुः

क्षीणदोषो ऽनृतं वाक्यं न ब्रूयाद्धेत्वसम्भवात्

Transliteration

dṛṣṭam

yathā śrotraṃ tvakcakṣurjihvā ghrāṇam iti pañca buddhīndriyāṇi

śabdasparśarūparasagandhā eṣāṃ pañcānāmpañcaiva viṣayā yathāsaṃkhyam

śabdaṃ śrotraṃ gṛhṇāti tvaksparśaṃ cakṣū rūpaṃ jihvā rasaṃ ghrāṇaṃ gandham iti

etaddṛṣṭam ityucyate pramāṇam

pratyakṣeṇānumānena vā yo 'rtho na gṛhyate sa āptavacanādgrāhyaḥ

yathendro devarāja uttarāḥ kuravaḥ svarge 'psarasa ityādi

pratyakṣānumānāgrāhyam athāptavacanādgṛhyate

api coktam

āgamo hyāptavacanam āptaṃ doṣakṣayādviduḥ

kṣīṇadoṣo 'nṛtaṃ vākyaṃ na brūyāddhetvasambhavāt

By System Admin

Translation

Draft in progress