Samkhya Karika Bhashya · 34.2 34.2.1
34.2.1बुद्धीन्द्रियाणि तानि सविशेषं विषयं गृह्णन्ति
सविशेषविषयं मानुषाणां शब्दस्पर्शरूपरसगन्धान्सुखदुःखमोहयुक्तान्बुद्धीन्द्रियाणि प्रकाशयन्ति
देवानां निर्विशेषान्विषयान्प्रकाशयन्ति
तथा कर्मेन्द्रियाणां मध्ये वाग्भवति शब्दविषया
देवानां मानुषाणां च वाग्वदति श्लोकादीन् उच्चारयति
तस्माद्देवानां मानुषाणां च वागिन्द्रियं तुल्यम्
शेषाण्यपि वाग्व्यतिरिक्तानि पाणिपादपायूपस्थसंज्ञितानि पञ्चविषयाणि
पञ्च विषयाः शब्दादयो येषां तानि पञ्चविषयाणि
शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः पाणौ सन्ति
पञ्चशब्दादिलक्षणायां भुवि पादो विहरति
पाय्विन्द्रियं पञ्चकॢप्तम् उत्सर्गं करोति
तथोपस्थेन्द्रियं पञ्चलक्षणं शुक्रम् आनन्दयति
Transliteration
buddhīndriyāṇi tāni saviśeṣaṃ viṣayaṃ gṛhṇanti
saviśeṣaviṣayaṃ mānuṣāṇāṃ śabdasparśarūparasagandhānsukhaduḥkhamohayuktānbuddhīndriyāṇi prakāśayanti
devānāṃ nirviśeṣānviṣayānprakāśayanti
tathā karmendriyāṇāṃ madhye vāgbhavati śabdaviṣayā
devānāṃ mānuṣāṇāṃ ca vāgvadati ślokādīn uccārayati
tasmāddevānāṃ mānuṣāṇāṃ ca vāgindriyaṃ tulyam
śeṣāṇyapi vāgvyatiriktāni pāṇipādapāyūpasthasaṃjñitāni pañcaviṣayāṇi
pañca viṣayāḥ śabdādayo yeṣāṃ tāni pañcaviṣayāṇi
śabdasparśarūparasagandhāḥ pāṇau santi
pañcaśabdādilakṣaṇāyāṃ bhuvi pādo viharati
pāyvindriyaṃ pañcakḷptam utsargaṃ karoti
tathopasthendriyaṃ pañcalakṣaṇaṃ śukram ānandayati
By System Admin
Translation
Draft in progress