Sanskrit

1 shloka

  1. 1

    बुद्धीन्द्रियाणि तानि सविशेषं विषयं गृह्णन्ति

    सविशेषविषयं मानुषाणां शब्दस्पर्शरूपरसगन्धान्सुखदुःखमोहयुक्तान्बुद्धीन्द्रियाणि प्रकाशयन्ति

    देवानां निर्विशेषान्विषयान्प्रकाशयन्ति

    तथा कर्मेन्द्रियाणां मध्ये वाग्भवति शब्दविषया

    देवानां मानुषाणां च वाग्वदति श्लोकादीन् उच्चारयति

    तस्माद्देवानां मानुषाणां च वागिन्द्रियं तुल्यम्

    शेषाण्यपि वाग्व्यतिरिक्तानि पाणिपादपायूपस्थसंज्ञितानि पञ्चविषयाणि

    पञ्च विषयाः शब्दादयो येषां तानि पञ्चविषयाणि

    शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः पाणौ सन्ति

    पञ्चशब्दादिलक्षणायां भुवि पादो विहरति

    पाय्विन्द्रियं पञ्चकॢप्तम् उत्सर्गं करोति

    तथोपस्थेन्द्रियं पञ्चलक्षणं शुक्रम् आनन्दयति

    buddhīndriyāṇi tāni saviśeṣaṃ viṣayaṃ gṛhṇanti

    saviśeṣaviṣayaṃ mānuṣāṇāṃ śabdasparśarūparasagandhānsukhaduḥkhamohayuktānbuddhīndriyāṇi prakāśayanti

    devānāṃ nirviśeṣānviṣayānprakāśayanti

    tathā karmendriyāṇāṃ madhye vāgbhavati śabdaviṣayā

    devānāṃ mānuṣāṇāṃ ca vāgvadati ślokādīn uccārayati

    tasmāddevānāṃ mānuṣāṇāṃ ca vāgindriyaṃ tulyam

    śeṣāṇyapi vāgvyatiriktāni pāṇipādapāyūpasthasaṃjñitāni pañcaviṣayāṇi

    pañca viṣayāḥ śabdādayo yeṣāṃ tāni pañcaviṣayāṇi

    śabdasparśarūparasagandhāḥ pāṇau santi

    pañcaśabdādilakṣaṇāyāṃ bhuvi pādo viharati

    pāyvindriyaṃ pañcakḷptam utsargaṃ karoti

    tathopasthendriyaṃ pañcalakṣaṇaṃ śukram ānandayati