Sanskrit

तस्माच्च विपर्यासात्

तस्माच्च यथोक्तत्रैगुण्यविपर्यासाद्विपर्ययान्निर्गुणः पुरुषो विवेकी भोक्तेत्यादिगुणानां पुरुषस्य यो विपर्यास उक्तस्तस्मात्

सत्त्वरजस्तमःसु कर्तृभूतेषु साक्षित्वं सिद्धं पुरुषस्येति

यो ऽयम् अधिकृतो बहुत्वं प्रति

गुणा एव कर्तारः प्रवर्तन्ते

साक्षी नापि प्रवर्तते नापि निवर्तत एव

किं चान्यत्कैवल्यम्

केवलभावः कैवल्यम् अन्यत्वम् इत्यर्थः

त्रिगुणेभ्यः केवलो ऽन्यः

माध्यस्थ्यं मध्यस्थभावः

परिव्राजकवन्मध्यस्थः पुरुषः

यथा कश्चित्परिव्राजको ग्रामीणेषु कर्षणार्थेषु प्रवृत्तेषु केवलो मध्यस्थः पुरुषो ऽप्येषु गुणेषु वर्तमानेषु न प्रवर्तते

तस्माद्द्रष्टृत्वम् अकर्तृभावश्च

यस्मान्मध्यस्थस्तस्माद्द्रष्टा तस्माद् अकर्ता पुरुषस्तेषां कर्मणाम् इति

सत्त्वरजस्तमांसि त्रयो गुणाः कर्मकर्तृभावेन प्रवर्तन्ते न पुरुषः

एवं पुरुषस्यास्तित्वं च सिद्धम्

यस्माद् अकर्ता पुरुषस्तत्कथम् अध्यवसायं करोति

धर्मं करिष्याम्यधर्मं न करिष्यामीति

अतः कर्ता भवति

न च कर्ता पुरुषः

एवम् उभयथा दोषः स्याद् इति

अत उच्यते

Transliteration

tasmācca viparyāsāt

tasmācca yathoktatraiguṇyaviparyāsādviparyayānnirguṇaḥ puruṣo vivekī bhoktetyādiguṇānāṃ puruṣasya yo viparyāsa uktastasmāt

sattvarajastamaḥsu kartṛbhūteṣu sākṣitvaṃ siddhaṃ puruṣasyeti

yo 'yam adhikṛto bahutvaṃ prati

guṇā eva kartāraḥ pravartante

sākṣī nāpi pravartate nāpi nivartata eva

kiṃ cānyatkaivalyam

kevalabhāvaḥ kaivalyam anyatvam ityarthaḥ

triguṇebhyaḥ kevalo 'nyaḥ

mādhyasthyaṃ madhyasthabhāvaḥ

parivrājakavanmadhyasthaḥ puruṣaḥ

yathā kaścitparivrājako grāmīṇeṣu karṣaṇārtheṣu pravṛtteṣu kevalo madhyasthaḥ puruṣo 'pyeṣu guṇeṣu vartamāneṣu na pravartate

tasmāddraṣṭṛtvam akartṛbhāvaśca

yasmānmadhyasthastasmāddraṣṭā tasmād akartā puruṣasteṣāṃ karmaṇām iti

sattvarajastamāṃsi trayo guṇāḥ karmakartṛbhāvena pravartante na puruṣaḥ

evaṃ puruṣasyāstitvaṃ ca siddham

yasmād akartā puruṣastatkatham adhyavasāyaṃ karoti

dharmaṃ kariṣyāmyadharmaṃ na kariṣyāmīti

ataḥ kartā bhavati

na ca kartā puruṣaḥ

evam ubhayathā doṣaḥ syād iti

ata ucyate

By System Admin

Translation

Draft in progress