Samkhya Karika Bhashya · 14.2 14.2.1
14.2.1यो ऽयम् अविवेक्यादिर्गुणः स त्रैगुण्यान्महदादावव्यक्ते नायं सिध्यति
अत्रोच्यते
तद्विपर्ययाभावात्
तस्य विपर्ययस्तद्विपर्ययस्तस्याभावस्तद्विपर्ययाभावस्तस्मात्सिद्धम् अव्यक्तम्
यथा यत्रैव तन्तवस्तत्रैव पटः
अन्ये तन्तवो ऽन्यः पटो न
कुतस्तद्विपर्ययाभावात्
एवं व्यक्ताव्यक्तसम्पन्नो भवति
दूरं प्रधानम् आसन्नं व्यक्तम्
यो व्यक्तं पश्यति स प्रधानम् अपि पश्यति तद्विपर्ययाभावात्
इतश्चाव्यक्तं सिद्धं कारणगणात्मकत्वात्कार्यस्य
लोके यदात्मकं कारणं तदात्मकं कार्यम् अपि
तथा कृष्णेभ्यस्तन्तुभ्यः कृष्ण एव पटो भवति
एवं महदादिलिङ्गम् अविवेकि विषयः सामान्यम् अचेतनं प्रसवधर्मि
यदात्मकं लिङ्गं तदात्मकम् एकम् अव्यक्तम् अपि सिद्धम्
त्रैगुण्याद् अविवेक्यादिर्व्यक्ते सिद्धः
तद्विपर्ययाभावाद् एवं कारणगुणात्मकत्वात्कार्यस्याव्यक्तम् अपि सिद्धम्
इत्येतन्मिथ्या
लोके यन्नोपलभ्यते तन्नास्ति
इति न वाच्यं सतो ऽपि पाषाणगन्धादेर् अनुपलम्भात्
एवं प्रधानम् अप्यस्ति किं तु नोपलभ्यते
Transliteration
yo 'yam avivekyādirguṇaḥ sa traiguṇyānmahadādāvavyakte nāyaṃ sidhyati
atrocyate
tadviparyayābhāvāt
tasya viparyayastadviparyayastasyābhāvastadviparyayābhāvastasmātsiddham avyaktam
yathā yatraiva tantavastatraiva paṭaḥ
anye tantavo 'nyaḥ paṭo na
kutastadviparyayābhāvāt
evaṃ vyaktāvyaktasampanno bhavati
dūraṃ pradhānam āsannaṃ vyaktam
yo vyaktaṃ paśyati sa pradhānam api paśyati tadviparyayābhāvāt
itaścāvyaktaṃ siddhaṃ kāraṇagaṇātmakatvātkāryasya
loke yadātmakaṃ kāraṇaṃ tadātmakaṃ kāryam api
tathā kṛṣṇebhyastantubhyaḥ kṛṣṇa eva paṭo bhavati
evaṃ mahadādiliṅgam aviveki viṣayaḥ sāmānyam acetanaṃ prasavadharmi
yadātmakaṃ liṅgaṃ tadātmakam ekam avyaktam api siddham
traiguṇyād avivekyādirvyakte siddhaḥ
tadviparyayābhāvād evaṃ kāraṇaguṇātmakatvātkāryasyāvyaktam api siddham
ityetanmithyā
loke yannopalabhyate tannāsti
iti na vācyaṃ sato 'pi pāṣāṇagandhāder anupalambhāt
evaṃ pradhānam apyasti kiṃ tu nopalabhyate
By System Admin
Translation
Draft in progress