Sanskrit

ब्रह्म ह वै ब्रह्माणं पुष्करे पुष्करे ससृजे । स खलु ब्रह्मा सृष्टश्चिन्तामापेदे । केनाहमेकेनाक्षरेण सर्वांश्च कामान् सर्वांश्च लोकान् सर्वांश्च देवान् सर्वांश्च वेदान् सर्वांश्च यज्ञान् सर्वांश्च शब्दान् सर्वाश्च व्युष्टीः सर्वाणि च भूतानि स्थावरजङ्गमान्यनुभवेयमिति । स ब्रह्मचर्यमचरत् । स ओमित्येतदक्षरमपश्यत् । विवर्णं चतुर्मात्रं सर्वव्यापि सर्वविभ्वयातयामब्रह्म ब्राह्मीं व्याहृतिं ब्रह्मदैवतं तथा सर्वांश्च कामान् सर्वांश्च लोकान् सर्वांश्च देवान् सर्वांश्च वेदान् सर्वांश्च यज्ञान् सर्वांश्च शब्दान् सर्वाश्च व्युष्टीः सर्वाणि च भूतानि स्थावरजङ्गमान्यन्वभवत् । तस्य प्रथमेन वर्णेनापस्नेहश्चान्वभवत् । तस्य द्वितीयेन वर्णेन तेजो ज्योतींष्यन्वभवत् । तस्य प्रथमया स्वरमात्रया पृथिवीमग्निमोषधिवनस्पतीनृग्वेदं भूरिति व्याहृतिर्गायत्रं छन्दस्त्रिवृतं स्तोमं प्राचीं दिशं वसन्तमृतुं वाचमध्यात्मं जिह्वां रसमितीन्द्रियाण्यन्वभवत् । तस्य द्वितीयया स्वरमात्रयान्तरिक्षं वायुं यजुर्वेदं भुव इति व्याहृतिं त्रैष्टुभं छन्दः पञ्चदशं स्तोमं प्रतीचीं दिशं ग्रीष्ममृतुं प्राणमध्यात्मं नासिके गन्धघ्राणमितीन्द्रियाण्यन्वभवत् । तस्य तृतीयया स्वरमात्रया दिवमादित्यं सामवेदं स्वरितिव्याहृतिं जागतं छन्दः सप्तदशंस्तोममुदीचीं दिशं वर्षंतु ज्योतिरध्यात्मं चक्षुषी दर्शनमितीन्द्रियाण्यन्वभवत् । तस्य वकारमात्रया यश्चन्द्रमसमथर्ववेदं नक्षत्राण्योमिति स्वमात्मानं जनदित्यंगिरसामानुष्टुभं छन्दः एकविंशं स्तोमं दक्षिणां दिशं शरदमृतुं मनोऽध्यात्मं ज्ञानं ज्ञेयमितीन्द्रियाण्यन्वभवत् । तस्य मकारश्रुत्येतिहासपुराणं वाकोवाक्यगाथानाराशंसीरुपनिषदोनुशासमानानामिति वृधत्करद्रुहन्महत्तच्छमोमिति व्याहृतीः स्वरशम्यनानातन्त्रीस्वरनृत्यगीतवादित्राण्यन्वभवच्चैत्ररथं दैवतं वैद्युतं ज्योतिर्बार्हतं छन्दस्तृणवत्त्रयस्त्रिंशस्तोमौ ध्रुवामूर्ध्वां दिशं हेमन्तशिशिरावृतू श्रोत्रमध्यात्मं शब्दश्रवणमितीन्द्रियाण्यन्वभवत् । सैषैकाक्षर ऋग्ब्रह्मणस्तपसोऽग्रे प्रादुर्बभूव । ब्रह्म वेदस्याथर्वणं शुक्रमत एव मन्त्राः प्रादुर्बभूवुः । स तु खलु मन्त्राणां तपसा शुश्रूषानध्यायाध्ययनेन यदूनं च वरिष्ठं च यातयामं च करोति । तथाप्यथर्वणं तेजसा प्रत्याप्याययेन्मन्त्राश्च मामभिमुखीभवेयुर्गर्भा इव मातरमभिजिघांसुः परस्तादोङ्कारप्रयुक्तयैतयैव तदृचा प्रत्याप्याययेदेष यज्ञस्य पुरस्ताद्युज्यत एषा पश्चात् सर्वत एतया यज्ञस्तपते तदप्येतदृचोक्तं--- "या पुरस्ताद्युंजत ऋचोऽक्षरे परमे व्योमन्निति" । तदेतदक्षरं ब्राह्मणो यं काममिच्छेत् त्रिरात्रोपोषितः प्राङ्मुखो वाग्यतो बर्हिप्युपविश्य सहस्रं ऋच आवर्तयेत् सिध्यन्त्यस्यार्थाः सर्वकर्माणि चेति ब्राह्मणम् ॥

Transliteration

brahma ha vai brahmāṇaṃ puṣkare puṣkare sasṛje | sa khalu brahmā sṛṣṭaścintāmāpede | kenāhamekenākṣareṇa sarvāṃśca kāmān sarvāṃśca lokān sarvāṃśca devān sarvāṃśca vedān sarvāṃśca yajñān sarvāṃśca śabdān sarvāśca vyuṣṭīḥ sarvāṇi ca bhūtāni sthāvarajaṅgamānyanubhaveyamiti | sa brahmacaryamacarat | sa omityetadakṣaramapaśyat | vivarṇaṃ caturmātraṃ sarvavyāpi sarvavibhvayātayāmabrahma brāhmīṃ vyāhṛtiṃ brahmadaivataṃ tathā sarvāṃśca kāmān sarvāṃśca lokān sarvāṃśca devān sarvāṃśca vedān sarvāṃśca yajñān sarvāṃśca śabdān sarvāśca vyuṣṭīḥ sarvāṇi ca bhūtāni sthāvarajaṅgamānyanvabhavat | tasya prathamena varṇenāpasnehaścānvabhavat | tasya dvitīyena varṇena tejo jyotīṃṣyanvabhavat | tasya prathamayā svaramātrayā pṛthivīmagnimoṣadhivanaspatīnṛgvedaṃ bhūriti vyāhṛtirgāyatraṃ chandastrivṛtaṃ stomaṃ prācīṃ diśaṃ vasantamṛtuṃ vācamadhyātmaṃ jihvāṃ rasamitīndriyāṇyanvabhavat | tasya dvitīyayā svaramātrayāntarikṣaṃ vāyuṃ yajurvedaṃ bhuva iti vyāhṛtiṃ traiṣṭubhaṃ chandaḥ pañcadaśaṃ stomaṃ pratīcīṃ diśaṃ grīṣmamṛtuṃ prāṇamadhyātmaṃ nāsike gandhaghrāṇamitīndriyāṇyanvabhavat | tasya tṛtīyayā svaramātrayā divamādityaṃ sāmavedaṃ svaritivyāhṛtiṃ jāgataṃ chandaḥ saptadaśaṃstomamudīcīṃ diśaṃ varṣaṃtu jyotiradhyātmaṃ cakṣuṣī darśanamitīndriyāṇyanvabhavat | tasya vakāramātrayā yaścandramasamatharvavedaṃ nakṣatrāṇyomiti svamātmānaṃ janadityaṃgirasāmānuṣṭubhaṃ chandaḥ ekaviṃśaṃ stomaṃ dakṣiṇāṃ diśaṃ śaradamṛtuṃ mano'dhyātmaṃ jñānaṃ jñeyamitīndriyāṇyanvabhavat | tasya makāraśrutyetihāsapurāṇaṃ vākovākyagāthānārāśaṃsīrupaniṣadonuśāsamānānāmiti vṛdhatkaradruhanmahattacchamomiti vyāhṛtīḥ svaraśamyanānātantrīsvaranṛtyagītavāditrāṇyanvabhavaccaitrarathaṃ daivataṃ vaidyutaṃ jyotirbārhataṃ chandastṛṇavattrayastriṃśastomau dhruvāmūrdhvāṃ diśaṃ hemantaśiśirāvṛtū śrotramadhyātmaṃ śabdaśravaṇamitīndriyāṇyanvabhavat | saiṣaikākṣara ṛgbrahmaṇastapaso'gre prādurbabhūva | brahma vedasyātharvaṇaṃ śukramata eva mantrāḥ prādurbabhūvuḥ | sa tu khalu mantrāṇāṃ tapasā śuśrūṣānadhyāyādhyayanena yadūnaṃ ca variṣṭhaṃ ca yātayāmaṃ ca karoti | tathāpyatharvaṇaṃ tejasā pratyāpyāyayenmantrāśca māmabhimukhībhaveyurgarbhā iva mātaramabhijighāṃsuḥ parastādoṅkāraprayuktayaitayaiva tadṛcā pratyāpyāyayedeṣa yajñasya purastādyujyata eṣā paścāt sarvata etayā yajñastapate tadapyetadṛcoktaṃ--- "yā purastādyuṃjata ṛco'kṣare parame vyomanniti" | tadetadakṣaraṃ brāhmaṇo yaṃ kāmamicchet trirātropoṣitaḥ prāṅmukho vāgyato barhipyupaviśya sahasraṃ ṛca āvartayet sidhyantyasyārthāḥ sarvakarmāṇi ceti brāhmaṇam ||

By System Admin

Translation

Draft in progress