Mahabharat · Adhyaya 99 1.99.3
1.99.3वैशंपायन उवाच
ततः सत्यवती भीष्मं वाचा संसज्जमानया
विहसन्तीव सव्रीडम् इदं वचनम् अब्रवीत्
सत्यवती
भीष्मः
सत्यवती
भीष्मः
वैशंपायनः
भीष्मस्य तु वचः श्रुत्वा धर्म्यं हेत्वर्थसंहितम्
माता सत्यवती भीष्मं पुनर् एवाभ्यभाषत
औचथ्यम् अधिकृत्येदम् अङ्गं च यद् उदाहृतम्
पौराणी श्रुतिर् इत्येषा प्राप्तकालम् इदं कुरु
त्वं हि पुत्र कुलस्यास्य ज्येष्ठः श्रेष्ठश्च भारत
यथा च ते पितुर्वाक्यं मम कार्यं तवानघ
मम पुत्रस्तव भ्राता यवीयान्सुप्रियश्च ते
बाल एव गतः स्वर्गं भारतो भरतर्षभ
इमे महिष्यौ तस्येह काशिराजसुते उभे
रूपयौवनसम्पन्ने पुत्रकामे च भारत
धर्मम् एतत्परं ज्ञात्वा संतानाय कुलस्य च
आभ्यां मम नियोगात्तु धर्मं चरितुम् अर्हसि
असंशयं परो धर्मस्त्वया मातः प्रकीर्तितः
त्वम् अप्येतां प्रतिज्ञां तु वेत्थ या परमा मयि
जानीषे यत्तदा वृत्तं शुल्कहेतोस्त्वदन्तरे
तत्सत्यवति सत्यं वै पुनर् एव ब्रवीमि ते
तन्न जात्वन्यथा कार्यं लोकानाम् अपि संक्षये
परित्यजेयं त्रैलोक्यं राज्यं देवेषु वा पुनः
यद्वाभ्यधिकम् एताभ्यां न तु सत्यं परित्यजे
त्यजेच्च पृथिवी गन्धम् आपश्च रसम् उत्तमम्
ज्योतिश्च परमं रूपं वायुः स्पर्शगुणं त्यजेत्
त्यजेच्च घोषम् आकाशः सोमः शीतत्वम् उत्सृजेत्
प्रभां समुत्सृजेद् अर्को धूमकेतुर् अथोष्णताम्
वृत्रहा विक्रमं जह्याद्धर्मं जह्याच्च धर्मराट्
अमरत्वस्य वा हेतोस्त्रैलोक्यसदनस्य वा
उत्सृजेयम् अहं प्राणान्न तु सत्यं कथंचन
जानामि त्वयि धर्मज्ञ सत्यं सत्यवतां वर
इच्छंस्त्वम् इह लोकांस्त्रीन्सृजेर् अन्यान् अरिंदम
यथा तु वः कुलं चैव धर्मश्च न पराभवेत्
सुहृदश्च सुहृष्टाः स्युस्तथा त्वं कर्तुम् अर्हसि
त्वम् एव कुलवृद्धासि गौरवं तु परं त्वयि
सोपायं कुलसंताने वक्तुम् अर्हसि नः परम्
स्त्रियो हि परमं गुह्यं धारयन्ति कुले कुले
पुरुषांश्चापि मायाभिर्बह्वीभिर् उपगृह्णते
सा सत्यवति संपश्य धर्मं सत्यपरायणे
यथा न जह्यां सत्यं च न सीदेच्च कुलं हि नः
Transliteration
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ satyavatī bhīṣmaṃ vācā saṃsajjamānayā
vihasantīva savrīḍam idaṃ vacanam abravīt
satyavatī
bhīṣmaḥ
satyavatī
bhīṣmaḥ
vaiśaṃpāyanaḥ
bhīṣmasya tu vacaḥ śrutvā dharmyaṃ hetvarthasaṃhitam
mātā satyavatī bhīṣmaṃ punar evābhyabhāṣata
aucathyam adhikṛtyedam aṅgaṃ ca yad udāhṛtam
paurāṇī śrutir ityeṣā prāptakālam idaṃ kuru
tvaṃ hi putra kulasyāsya jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaśca bhārata
yathā ca te piturvākyaṃ mama kāryaṃ tavānagha
mama putrastava bhrātā yavīyānsupriyaśca te
bāla eva gataḥ svargaṃ bhārato bharatarṣabha
ime mahiṣyau tasyeha kāśirājasute ubhe
rūpayauvanasampanne putrakāme ca bhārata
dharmam etatparaṃ jñātvā saṃtānāya kulasya ca
ābhyāṃ mama niyogāttu dharmaṃ caritum arhasi
asaṃśayaṃ paro dharmastvayā mātaḥ prakīrtitaḥ
tvam apyetāṃ pratijñāṃ tu vettha yā paramā mayi
jānīṣe yattadā vṛttaṃ śulkahetostvadantare
tatsatyavati satyaṃ vai punar eva bravīmi te
tanna jātvanyathā kāryaṃ lokānām api saṃkṣaye
parityajeyaṃ trailokyaṃ rājyaṃ deveṣu vā punaḥ
yadvābhyadhikam etābhyāṃ na tu satyaṃ parityaje
tyajecca pṛthivī gandham āpaśca rasam uttamam
jyotiśca paramaṃ rūpaṃ vāyuḥ sparśaguṇaṃ tyajet
tyajecca ghoṣam ākāśaḥ somaḥ śītatvam utsṛjet
prabhāṃ samutsṛjed arko dhūmaketur athoṣṇatām
vṛtrahā vikramaṃ jahyāddharmaṃ jahyācca dharmarāṭ
amaratvasya vā hetostrailokyasadanasya vā
utsṛjeyam ahaṃ prāṇānna tu satyaṃ kathaṃcana
jānāmi tvayi dharmajña satyaṃ satyavatāṃ vara
icchaṃstvam iha lokāṃstrīnsṛjer anyān ariṃdama
yathā tu vaḥ kulaṃ caiva dharmaśca na parābhavet
suhṛdaśca suhṛṣṭāḥ syustathā tvaṃ kartum arhasi
tvam eva kulavṛddhāsi gauravaṃ tu paraṃ tvayi
sopāyaṃ kulasaṃtāne vaktum arhasi naḥ param
striyo hi paramaṃ guhyaṃ dhārayanti kule kule
puruṣāṃścāpi māyābhirbahvībhir upagṛhṇate
sā satyavati saṃpaśya dharmaṃ satyaparāyaṇe
yathā na jahyāṃ satyaṃ ca na sīdecca kulaṃ hi naḥ
By System Admin
Translation
Draft in progress