Sanskrit

Mahabharat · Adhyaya 88 1.88.12

1.88.12

अष्टक उवाच

कस्यैते प्रतिदृश्यन्ते रथाः पञ्च हिरण्मयाः

उच्चैः सन्तः प्रकाशन्ते ज्वलन्तो ऽग्निशिखा इव

वैशंपायनः

वसुमनाः

माधवी

वैशंपायनः

माधवी

ययातिः

वैशंपायनः

अश्वमेधे महायज्ञे स्वयंभुविहिते पुरा

हयस्य यानि चाङ्गानि संनिकृत्य यथाक्रमम्

होताध्वर्युर् अथोद्गाता ब्रह्मणा सह भारत

अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत्समस्ताः षोडशर्त्विजः

धूमगन्धं च पापिष्ठा ये जिघ्रन्ति नरा भुवि

विमुक्तपापाः पूतास्ते तत्क्षणेनाभवन्नराः

एतस्मिन्न् अन्तरे चैव माधवी सा तपोधना

मृगचर्मपरीताङ्गी परिधाय मृगत्वचम्

मृगैः परिचरन्ती सा मृगाहारविचेष्टिता

यज्ञवाटं मृगगणैः प्रविश्य भृशविस्मिता

आघ्रायन्ती धूमगन्धं मृगैर् एव चचार सा

यज्ञवाटम् अटन्ती सा पुत्रांस्तान् अपराजितान्

पश्यन्ती यज्ञमाहात्म्यं मुदं लेभे च माधवी

असंस्पृशन्तं वसुधां ययातिं नाहुषं तदा

दिविष्ठं प्राप्तम् आज्ञाय ववन्दे पितरं तदा

तदा वसुमनापृच्छन्मातरं वै तपस्विनीम्

भवत्या यत्कृतम् इदं वन्दनं पादयोर् इह

को ऽयं देवोपमो राजा याभिवन्दसि मे वद

शृणुध्वं सहिताः पुत्रा नाहुषो ऽयं पिता मम

ययातिर्मम पुत्राणां मातामह इति स्मृतः

पूरुं मे भ्रातरं राज्ये समावेश्य दिवं गतः

केन वा कारणेनैवम् इह प्राप्तो महायशाः

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्वर्गाद्भ्रष्टेति चाब्रवीत्

सा पुत्रस्य वचः श्रुत्वा संभ्रमाविष्टचेतना

माधवी पितरं प्राह दौहित्रपरिवारितम्

तपसा निर्जितांल्लोकान्प्रतिगृह्णीष्व मामकान्

पुत्राणाम् इव पौत्राणां धर्माद् अधिगतं धनम्

स्वार्थम् एव वदन्तीह ऋषयो धर्मपाठकाः

तस्माद्दानेन तपसा चास्माकं दिवम् आव्रज

यदि धर्मफलं ह्येतच्छोभनं भविता तव

दुहित्रा चैव दौहित्रैस्तारितो ऽहं महात्मभिः

तस्मात्पवित्रं दौहित्रम् अद्य प्रभृति पैतृके

त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः

त्रीणि चात्र प्रशंसन्ति शौचम् अक्रोधम् अत्वराम्

भोक्तारः परिवेष्टारः श्रावितारः पवित्रकाः

दिवसस्याष्टमे भागे मन्दीभवति भास्करे

स कालः कुतपो नाम पितॄणां दत्तम् अक्षयम्

तिलाः पिशाचाद्रक्षन्ति दर्भा रक्षन्ति राक्षसात्

रक्षन्ति श्रोत्रियाः पङ्क्तिं यतिभिर्भुक्तम् अक्षयम्

लब्ध्वा पात्रं तु विद्वांसं श्रोत्रियं सुव्रतं शुचिम्

स कालः कालतो दत्तं नान्यथा काल इष्यते

एवम् उक्त्वा ययातिस्तु पुनः प्रोवाच बुद्धिमान्

सर्वे ह्यवभृथस्नातास्त्वरध्वं कार्यगौरवात्

Transliteration

aṣṭaka uvāca

kasyaite pratidṛśyante rathāḥ pañca hiraṇmayāḥ

uccaiḥ santaḥ prakāśante jvalanto 'gniśikhā iva

vaiśaṃpāyanaḥ

vasumanāḥ

mādhavī

vaiśaṃpāyanaḥ

mādhavī

yayātiḥ

vaiśaṃpāyanaḥ

aśvamedhe mahāyajñe svayaṃbhuvihite purā

hayasya yāni cāṅgāni saṃnikṛtya yathākramam

hotādhvaryur athodgātā brahmaṇā saha bhārata

agnau prāsyanti vidhivatsamastāḥ ṣoḍaśartvijaḥ

dhūmagandhaṃ ca pāpiṣṭhā ye jighranti narā bhuvi

vimuktapāpāḥ pūtāste tatkṣaṇenābhavannarāḥ

etasminn antare caiva mādhavī sā tapodhanā

mṛgacarmaparītāṅgī paridhāya mṛgatvacam

mṛgaiḥ paricarantī sā mṛgāhāraviceṣṭitā

yajñavāṭaṃ mṛgagaṇaiḥ praviśya bhṛśavismitā

āghrāyantī dhūmagandhaṃ mṛgair eva cacāra sā

yajñavāṭam aṭantī sā putrāṃstān aparājitān

paśyantī yajñamāhātmyaṃ mudaṃ lebhe ca mādhavī

asaṃspṛśantaṃ vasudhāṃ yayātiṃ nāhuṣaṃ tadā

diviṣṭhaṃ prāptam ājñāya vavande pitaraṃ tadā

tadā vasumanāpṛcchanmātaraṃ vai tapasvinīm

bhavatyā yatkṛtam idaṃ vandanaṃ pādayor iha

ko 'yaṃ devopamo rājā yābhivandasi me vada

śṛṇudhvaṃ sahitāḥ putrā nāhuṣo 'yaṃ pitā mama

yayātirmama putrāṇāṃ mātāmaha iti smṛtaḥ

pūruṃ me bhrātaraṃ rājye samāveśya divaṃ gataḥ

kena vā kāraṇenaivam iha prāpto mahāyaśāḥ

tasyāstadvacanaṃ śrutvā svargādbhraṣṭeti cābravīt

sā putrasya vacaḥ śrutvā saṃbhramāviṣṭacetanā

mādhavī pitaraṃ prāha dauhitraparivāritam

tapasā nirjitāṃllokānpratigṛhṇīṣva māmakān

putrāṇām iva pautrāṇāṃ dharmād adhigataṃ dhanam

svārtham eva vadantīha ṛṣayo dharmapāṭhakāḥ

tasmāddānena tapasā cāsmākaṃ divam āvraja

yadi dharmaphalaṃ hyetacchobhanaṃ bhavitā tava

duhitrā caiva dauhitraistārito 'haṃ mahātmabhiḥ

tasmātpavitraṃ dauhitram adya prabhṛti paitṛke

trīṇi śrāddhe pavitrāṇi dauhitraḥ kutapastilāḥ

trīṇi cātra praśaṃsanti śaucam akrodham atvarām

bhoktāraḥ pariveṣṭāraḥ śrāvitāraḥ pavitrakāḥ

divasasyāṣṭame bhāge mandībhavati bhāskare

sa kālaḥ kutapo nāma pitṝṇāṃ dattam akṣayam

tilāḥ piśācādrakṣanti darbhā rakṣanti rākṣasāt

rakṣanti śrotriyāḥ paṅktiṃ yatibhirbhuktam akṣayam

labdhvā pātraṃ tu vidvāṃsaṃ śrotriyaṃ suvrataṃ śucim

sa kālaḥ kālato dattaṃ nānyathā kāla iṣyate

evam uktvā yayātistu punaḥ provāca buddhimān

sarve hyavabhṛthasnātāstvaradhvaṃ kāryagauravāt

By System Admin

Translation

Draft in progress