Sanskrit

Mahabharat · Adhyaya 61 1.61.83

1.61.83

दुर्मुखो दुःसहश्चैव ये चान्ये नानुशब्दिताः

दुर्योधनसहायास्ते पौलस्त्या भरतर्षभ

जनमेजय उवाच

वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च धार्तराष्ट्रः शताधिकः

ज्येष्ठानुज्येष्ठतां चैव नामधेयानि वा विभो

वैशंपायन उवाच

धृतराष्ट्रस्य पुत्राणाम् आनुपूर्व्येण कीर्तय

दुर्योधनो युयुत्सुश्च राजन्दुःशासनस्तथा

दुःसहो दुःशलश्चैव दुर्मुखश्च तथापरः

विविंशतिर्विकर्णश्च जलसंधः सुलोचनः

विन्दानुविन्दौ दुर्धर्षः सुबाहुर्दुष्प्रधर्षणः

दुर्मर्षणो दुर्मुखश्च दुष्कर्णः कर्ण एव च

चित्रोपचित्रौ चित्राक्षश्चारुचित्राङ्गदश्च ह

दुर्मदो दुष्प्रहर्षश्च विवित्सुर्विकटः समः

ऊर्णनाभः सुनाभश्च तथा नन्दोपनन्दकौ

सेनापतिः सुषेणश्च कुण्डोदरमहोदरौ

चित्रबाहुश्चित्रवर्मा सुवर्मा दुर्विमोचनः

अयोबाहुर्महाबाहुश्चित्रचापसुकुण्डलौ

भीमवेगो भीमबलो बलाकी बलवर्धनः

उग्रायुधो भीमशरः कनकायुर्दृढायुधः

दृढवर्मा दृढक्षत्रः सोमकीर्तिर् अनूदरः

जरासंधो दृढसंधः सत्यसंधः सहस्रवाक्

उग्रश्रवा उग्रसेनः सेनानीर्दुष्पराजयः

अपराजितः पण्डितको विशालाक्षो दुराधरः

दृढहस्तः सुहस्तश्च वातवेगसुवर्चसौ

आदित्यकेतुर्बह्वाशी नागदन्तोग्रयायिनौ

कवची निषङ्गी पाशी दण्डधारो धनुर्ग्रहः

उग्रो भीमरथो वीरो वीरबाहुर् अलोलुपः

अभयो रौद्रकर्मा च तथा दृढरथश्च यः

अनाधृष्यः कुण्डभेदी विरावी दीर्घलोचनः

दीर्घबाहुर्महाबाहुर्व्यूढोरुः कनकध्वजः

कुण्डाशी विरजाश्चैव दुःशला च शताधिका

वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च धार्तराष्ट्रः शताधिकः

एतद् एकशतं राजन्कन्या चैका प्रकीर्तिता

नामधेयानुपूर्व्या च ज्येष्ठानुज्येष्ठतां विदुः

सर्वे त्वतिरथाः शूराः सर्वे युद्धविशारदाः

सर्वे वेदविदश्चैव राजशास्त्रे च पारगाः

सर्वे संसर्गविद्यासु विद्याभिजनशोभिनः

सर्वेषाम् अनुरूपाश्च कृता दारा महीपते

दुःशलां चैव समये सिन्धुराजाय कौरवः

जयद्रथाय प्रददौ सौबलानुमते तदा

Transliteration

durmukho duḥsahaścaiva ye cānye nānuśabditāḥ

duryodhanasahāyāste paulastyā bharatarṣabha

janamejaya uvāca

vaiśyāputro yuyutsuśca dhārtarāṣṭraḥ śatādhikaḥ

jyeṣṭhānujyeṣṭhatāṃ caiva nāmadheyāni vā vibho

vaiśaṃpāyana uvāca

dhṛtarāṣṭrasya putrāṇām ānupūrvyeṇa kīrtaya

duryodhano yuyutsuśca rājanduḥśāsanastathā

duḥsaho duḥśalaścaiva durmukhaśca tathāparaḥ

viviṃśatirvikarṇaśca jalasaṃdhaḥ sulocanaḥ

vindānuvindau durdharṣaḥ subāhurduṣpradharṣaṇaḥ

durmarṣaṇo durmukhaśca duṣkarṇaḥ karṇa eva ca

citropacitrau citrākṣaścārucitrāṅgadaśca ha

durmado duṣpraharṣaśca vivitsurvikaṭaḥ samaḥ

ūrṇanābhaḥ sunābhaśca tathā nandopanandakau

senāpatiḥ suṣeṇaśca kuṇḍodaramahodarau

citrabāhuścitravarmā suvarmā durvimocanaḥ

ayobāhurmahābāhuścitracāpasukuṇḍalau

bhīmavego bhīmabalo balākī balavardhanaḥ

ugrāyudho bhīmaśaraḥ kanakāyurdṛḍhāyudhaḥ

dṛḍhavarmā dṛḍhakṣatraḥ somakīrtir anūdaraḥ

jarāsaṃdho dṛḍhasaṃdhaḥ satyasaṃdhaḥ sahasravāk

ugraśravā ugrasenaḥ senānīrduṣparājayaḥ

aparājitaḥ paṇḍitako viśālākṣo durādharaḥ

dṛḍhahastaḥ suhastaśca vātavegasuvarcasau

ādityaketurbahvāśī nāgadantograyāyinau

kavacī niṣaṅgī pāśī daṇḍadhāro dhanurgrahaḥ

ugro bhīmaratho vīro vīrabāhur alolupaḥ

abhayo raudrakarmā ca tathā dṛḍharathaśca yaḥ

anādhṛṣyaḥ kuṇḍabhedī virāvī dīrghalocanaḥ

dīrghabāhurmahābāhurvyūḍhoruḥ kanakadhvajaḥ

kuṇḍāśī virajāścaiva duḥśalā ca śatādhikā

vaiśyāputro yuyutsuśca dhārtarāṣṭraḥ śatādhikaḥ

etad ekaśataṃ rājankanyā caikā prakīrtitā

nāmadheyānupūrvyā ca jyeṣṭhānujyeṣṭhatāṃ viduḥ

sarve tvatirathāḥ śūrāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ

sarve vedavidaścaiva rājaśāstre ca pāragāḥ

sarve saṃsargavidyāsu vidyābhijanaśobhinaḥ

sarveṣām anurūpāśca kṛtā dārā mahīpate

duḥśalāṃ caiva samaye sindhurājāya kauravaḥ

jayadrathāya pradadau saubalānumate tadā

By System Admin

Translation

Draft in progress