Sanskrit

Mahabharat · Adhyaya 210 1.210.2

1.210.2

समुद्रे पश्चिमे यानि तीर्थान्यायतनानि च

तानि सर्वाणि गत्वा स प्रभासम् उपजग्मिवान्

सत्यभामा

श्रीभगवान्

वैशंपायनः

चिन्तयामास रात्रौ तु गदेन कथितां कथाम्

सुभद्रायाश्च माधुर्यं रूपसंपद्गुणानि च

प्राप्तुं तां चिन्तयामास क उपायो भवेद् इति

वेषवैकृतम् आपन्नः परिव्राजकरूपधृक्

कुकुरान्धकवृष्णीनाम् अज्ञातो वेषधारणात्

भ्रममाणश्चरन्भैक्षं परिव्राजकवेषवान्

येन केनाप्युपायेन प्रविश्य च गृहं महत्

दृष्ट्वा सुभद्रां कृष्णस्य भगिनीम् एकसुन्दरीम्

वासुदेवमतं ज्ञात्वा करिष्यामि हितं शुभम्

एवं विनिश्चयं कृत्वा दीक्षितस्तु तदाभवत्

त्रिदण्डी मुण्डितः कुण्डी अक्षमालाङ्गुलीयकः

योगभारं वहन्पार्थो वटवृक्षस्य कोटरम्

प्रविशन्न् एव बीभत्सुर्वृष्टिं वर्षति वासवे

चिन्तयामास देवेशं केशवं क्लेशनाशनम्

प्रणतार्तिहरं शंभुं मायारूपेण वञ्चकम्

केशवश्चिन्तितं ज्ञात्वा दिव्यज्ञानेन दृष्टवान्

शयानः शयने धन्ये सत्यभामासहायवान्

केशवः सहसा राजञ्जहास च ननन्द च

पुनः पुनः सत्यभामा चाब्रवीत्पुरुषोत्तमम्

भगवंश्चिन्तयाविष्टः शयने शयितः सुखम्

भवान्बहुप्रकारेण जहास च पुनः पुनः

श्रोतव्यं यदि वा कृष्ण प्रसादो यदि चेन्मयि

वक्तुम् अर्हसि लोकेश तच्छ्रोतुं कामये ह्यहम्

पितृष्वसायाः पुत्रो मे भीमसेनानुजो ऽर्जुनः

तीर्थयात्रां गतः पार्थः कारणात्समयात्तदा

तीर्थयात्रासमाप्तौ तु निवृत्तो निशि भारतः

सुभद्रां चिन्तयानस्तु तदर्थे चापि मां पुनः

चिन्तयन्न् एव तां भद्रां यतिरूपधरो ऽभवत्

यतिरूपप्रतिच्छन्नो द्वारकां प्राप्य माधवीम्

येन केनाप्युपायेन दृष्ट्वा तु वरवर्णिनीम्

वासुदेवमतं ज्ञात्वा प्रयतिष्ये मनोरथम्

एवं व्यवसितः पार्थो यतिलिङ्गेन पाण्डवः

छायायां वटवृक्षस्य वृष्टिं वर्षति वासवे

योगभारं वहन्न् एव मानसं दुःखम् आप्तवान्

ईदृशं मां विजानाति माधवो यदि मां स्मरन्

भ्रातरं तव पश्येति सत्यभामाम् अदर्शयत्

तत उत्थाय शयनात्प्रस्थितो मधुसूदनः

Transliteration

samudre paścime yāni tīrthānyāyatanāni ca

tāni sarvāṇi gatvā sa prabhāsam upajagmivān

satyabhāmā

śrībhagavān

vaiśaṃpāyanaḥ

cintayāmāsa rātrau tu gadena kathitāṃ kathām

subhadrāyāśca mādhuryaṃ rūpasaṃpadguṇāni ca

prāptuṃ tāṃ cintayāmāsa ka upāyo bhaved iti

veṣavaikṛtam āpannaḥ parivrājakarūpadhṛk

kukurāndhakavṛṣṇīnām ajñāto veṣadhāraṇāt

bhramamāṇaścaranbhaikṣaṃ parivrājakaveṣavān

yena kenāpyupāyena praviśya ca gṛhaṃ mahat

dṛṣṭvā subhadrāṃ kṛṣṇasya bhaginīm ekasundarīm

vāsudevamataṃ jñātvā kariṣyāmi hitaṃ śubham

evaṃ viniścayaṃ kṛtvā dīkṣitastu tadābhavat

tridaṇḍī muṇḍitaḥ kuṇḍī akṣamālāṅgulīyakaḥ

yogabhāraṃ vahanpārtho vaṭavṛkṣasya koṭaram

praviśann eva bībhatsurvṛṣṭiṃ varṣati vāsave

cintayāmāsa deveśaṃ keśavaṃ kleśanāśanam

praṇatārtiharaṃ śaṃbhuṃ māyārūpeṇa vañcakam

keśavaścintitaṃ jñātvā divyajñānena dṛṣṭavān

śayānaḥ śayane dhanye satyabhāmāsahāyavān

keśavaḥ sahasā rājañjahāsa ca nananda ca

punaḥ punaḥ satyabhāmā cābravītpuruṣottamam

bhagavaṃścintayāviṣṭaḥ śayane śayitaḥ sukham

bhavānbahuprakāreṇa jahāsa ca punaḥ punaḥ

śrotavyaṃ yadi vā kṛṣṇa prasādo yadi cenmayi

vaktum arhasi lokeśa tacchrotuṃ kāmaye hyaham

pitṛṣvasāyāḥ putro me bhīmasenānujo 'rjunaḥ

tīrthayātrāṃ gataḥ pārthaḥ kāraṇātsamayāttadā

tīrthayātrāsamāptau tu nivṛtto niśi bhārataḥ

subhadrāṃ cintayānastu tadarthe cāpi māṃ punaḥ

cintayann eva tāṃ bhadrāṃ yatirūpadharo 'bhavat

yatirūpapraticchanno dvārakāṃ prāpya mādhavīm

yena kenāpyupāyena dṛṣṭvā tu varavarṇinīm

vāsudevamataṃ jñātvā prayatiṣye manoratham

evaṃ vyavasitaḥ pārtho yatiliṅgena pāṇḍavaḥ

chāyāyāṃ vaṭavṛkṣasya vṛṣṭiṃ varṣati vāsave

yogabhāraṃ vahann eva mānasaṃ duḥkham āptavān

īdṛśaṃ māṃ vijānāti mādhavo yadi māṃ smaran

bhrātaraṃ tava paśyeti satyabhāmām adarśayat

tata utthāya śayanātprasthito madhusūdanaḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress