Sanskrit

Mahabharat · Adhyaya 151 1.151.18

1.151.18

भीमसेनो ऽपि तद्रक्षः परिरभ्य महाभुजः

विस्फुरन्तं महावेगं विचकर्ष बलाद्बली

परिभ्रामणविक्षेपपरिरम्भावपातनैः

उत्सर्पणावसर्पैस्तावन्योन्यं प्रत्यरुन्धताम्

उत्थापनैर् उन्नयनैश्चालनैः स्थापनैर् अपि

जग्राह भीमः पाणिभ्यां गृहीत्वा चैनम् आक्षिपत्

आक्षिप्तो भीमसेनेन पुनर् एवोत्थितो हसन्

आलिङ्ग्यापीड्य चैवेनं न्यहनद्वसुधातले

भीमो व्यसर्जयच्चैनं समाश्वसिहि चेत्यपि

आस्फोटयामास बली उत्तिष्ठेति च सो ऽब्रवीत्

समुत्पत्य ततः क्रुद्धो रूपं कृत्वा महत्तरम्

विरूपः सहसा तस्थौ तर्जयित्वा वृकोदरम्

अहसद्भीमसेनो ऽथ राक्षसं भीमदर्शनम्

भीमसेनस्तु जग्राह ग्रीवायां भीमदर्शनम्

भुजाभ्यां जानुनैकेन पृष्ठे समभिपीडयत्

ततः क्रुद्धो विसृज्यैनं स भीमस्तस्य रक्षसः

स्वां कटीम् ईषद् उत्क्षिप्य बाहू चैव परामृशत्

तस्य बाहू समादाय त्वरमाणो वृकोदरः

उत्क्षिप्य चावधूयैनं पातयन्बलवान्भुवि

तं तु वामेन पादेन क्रुद्धो भीमपराक्रमः

उरस्येनं समाजघ्ने भीमस्तु पतितं भुवि

स संक्रुद्धः समुत्पत्य भीमम् अभ्यहनद्भृशम्

व्यात्ताननो दीप्तजिह्वो बाहुम् उद्यम्य दक्षिणम्

तेनाभिद्रुत्य क्रुद्धेन भीमो मूर्ध्नि समाहतः

मुष्टिना जानुना चैव वामपार्श्वे समाहतः

एवं निहन्यमानः सन्राक्षसेन बलीयसा

रोषेण महताविष्टो भीमो भीमपराक्रमः

ततः क्रुद्धः समुत्पत्य भीमो जग्राह राक्षसम्

तावन्योन्यं पीडयन्तौ पुरुषादवृकोदरौ

मत्ताविव महानागावन्योन्यं विचकर्षतुः

बाहुविक्षेपशब्दैश्च भीमराक्षसयोस्तदा

वेत्रकीयपुरी सर्वा वित्रस्ता समपद्यत

तयोर्वेगेन महता तत्र भूमिर् अकम्पत

पादपान्वीरुधश्चैव चूर्णयामासतुश्च तौ

समागतौ च तौ वीरावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ

अश्मभिः पादवेगैश्च चूर्णयामासतुस्तदा

अथ तं लोलयित्वा तु भीमसेनो महाबलः

अगृह्णात्परिरभ्यैनं बाहुभ्यां भरतर्षभ

जानुभ्यां परिजग्राह भीमसेनो बकं बलात्

विस्फुरन्तं महाकायं विचकर्ष महाबलः

विकृष्यमाणो भीमेन कर्षंश्च युधि पाण्डवम्

समयुज्यत तीव्रेण श्रमेण पुरुषादकः

Transliteration

bhīmaseno 'pi tadrakṣaḥ parirabhya mahābhujaḥ

visphurantaṃ mahāvegaṃ vicakarṣa balādbalī

paribhrāmaṇavikṣepaparirambhāvapātanaiḥ

utsarpaṇāvasarpaistāvanyonyaṃ pratyarundhatām

utthāpanair unnayanaiścālanaiḥ sthāpanair api

jagrāha bhīmaḥ pāṇibhyāṃ gṛhītvā cainam ākṣipat

ākṣipto bhīmasenena punar evotthito hasan

āliṅgyāpīḍya caivenaṃ nyahanadvasudhātale

bhīmo vyasarjayaccainaṃ samāśvasihi cetyapi

āsphoṭayāmāsa balī uttiṣṭheti ca so 'bravīt

samutpatya tataḥ kruddho rūpaṃ kṛtvā mahattaram

virūpaḥ sahasā tasthau tarjayitvā vṛkodaram

ahasadbhīmaseno 'tha rākṣasaṃ bhīmadarśanam

bhīmasenastu jagrāha grīvāyāṃ bhīmadarśanam

bhujābhyāṃ jānunaikena pṛṣṭhe samabhipīḍayat

tataḥ kruddho visṛjyainaṃ sa bhīmastasya rakṣasaḥ

svāṃ kaṭīm īṣad utkṣipya bāhū caiva parāmṛśat

tasya bāhū samādāya tvaramāṇo vṛkodaraḥ

utkṣipya cāvadhūyainaṃ pātayanbalavānbhuvi

taṃ tu vāmena pādena kruddho bhīmaparākramaḥ

urasyenaṃ samājaghne bhīmastu patitaṃ bhuvi

sa saṃkruddhaḥ samutpatya bhīmam abhyahanadbhṛśam

vyāttānano dīptajihvo bāhum udyamya dakṣiṇam

tenābhidrutya kruddhena bhīmo mūrdhni samāhataḥ

muṣṭinā jānunā caiva vāmapārśve samāhataḥ

evaṃ nihanyamānaḥ sanrākṣasena balīyasā

roṣeṇa mahatāviṣṭo bhīmo bhīmaparākramaḥ

tataḥ kruddhaḥ samutpatya bhīmo jagrāha rākṣasam

tāvanyonyaṃ pīḍayantau puruṣādavṛkodarau

mattāviva mahānāgāvanyonyaṃ vicakarṣatuḥ

bāhuvikṣepaśabdaiśca bhīmarākṣasayostadā

vetrakīyapurī sarvā vitrastā samapadyata

tayorvegena mahatā tatra bhūmir akampata

pādapānvīrudhaścaiva cūrṇayāmāsatuśca tau

samāgatau ca tau vīrāvanyonyavadhakāṅkṣiṇau

aśmabhiḥ pādavegaiśca cūrṇayāmāsatustadā

atha taṃ lolayitvā tu bhīmaseno mahābalaḥ

agṛhṇātparirabhyainaṃ bāhubhyāṃ bharatarṣabha

jānubhyāṃ parijagrāha bhīmaseno bakaṃ balāt

visphurantaṃ mahākāyaṃ vicakarṣa mahābalaḥ

vikṛṣyamāṇo bhīmena karṣaṃśca yudhi pāṇḍavam

samayujyata tīvreṇa śrameṇa puruṣādakaḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress