Mahabharat · Adhyaya 151 1.151.1
1.151.1वैशंपायन उवाच
ततो रात्र्यां व्यतीतायाम् अन्नम् आदाय पाण्डवः
भीमसेनो ययौ तत्र यत्रासौ पुरुषादकः
वैशंपायनः
भीमसेनः
वैशंपायनः
अथ रात्र्यां व्यतीतायां भीमसेनो महाबलः
ब्राह्मणं समुपागम्य वाक्यं चेदम् उवाच ह
आपदस्त्वां मोचयेयं सपुत्रं ब्राह्मणप्रिय
मा भैषी राक्षसात्तस्मान्मां ददातु बलिं भवान्
इह माम् आशितं कर्तुं प्रयतस्व द्विजोत्तम
अथात्मानं प्रदास्यामि तस्मै घोराय रक्षसे
त्वरध्वं किं विलम्बध्वं माचिरं कुरुतानघाः
व्यवस्येयं मम प्राणैर्युष्मान्रक्षितुम् अद्य वै
एवम् उक्तस्तु भीमेन ब्राह्मणो भरतर्षभ
सुहृदां तत्समाख्याय ददावन्नं सुसंस्कृतम्
पिशितोदनम् आजह्रुर् अथास्मै पुरवासिनः
सघृतं सोपदंशं च सूपैर्नानाविधैः सह
तद् अशित्वा भीमसेनो मांसानि विविधानि च
मोदकानि च मुख्यानि चित्रोदनचयान्बहून्
ततो ऽपिबद्दधिघटान्सुबहून्द्रोणसंमितान्
तस्य भुक्तवतः पौरा यथावत्समुपार्जितम्
उपजह्रुर्भूतभागं समृद्धमनसस्तदा
ततो रात्र्यां व्यतीतायां सव्यञ्जनदधिप्लुतम्
समारुह्यान्नसम्पूर्णं शकटं स वृकोदरः
प्रययौ तूर्यनिर्घोषैः पौरैश्च परिवारितः
आत्मानम् एषो ऽन्नभृतो राक्षसाय प्रदास्यति
तरुणो ऽप्रतिरूपश्च दृढ औदरिको युवा
वाग्भिर् एवंप्रकाराभिः स्तूयमानो वृकोदरः
चुचोद स बलीवर्दौ युक्तौ सर्वाङ्गकालकौ
वादित्राणां प्रणादेन ततस्तं पुरुषादकम्
अभ्यगच्छत्सुसंहृष्टः स तत्र मनुजैर्वृतः
सम्प्राप्य स च तं देशम् एकाकी समुपाययौ
पुरुषादभयाद्भीतस्तत्रैवासीज्जनव्रजः
स गत्वा दीर्घम् अध्वानं दक्षिणाम् अभितो दिशम्
यथोपदिष्टम् उद्देशे ददर्श विटपद्रुमम्
केशमज्जास्थिमेदोभिर्बाहूरुचरणैर् अपि
आर्द्रैः शुष्कैश्च संकीर्णम् अभितो ऽथ वनस्पतिम्
गृध्रकङ्कबलच्छन्नं गोमायुगणसंकुलम्
उग्रगन्धम् अचक्षुष्यं श्मशानम् इव दारुणम्
तं प्रविश्य महावृक्षं चिन्तयामास वीर्यवान्
यावन्न दृश्यते रक्षो बकस्तु बलदर्पितः
आचितं विविधैर्भोज्यैर् अन्नैर्गिरिनिभैर् इदम्
शकटं सूपसम्पूर्णं यावद्द्रक्ष्यति राक्षसः
तावद् एव हि भोक्ष्ये ऽहं दुर्लभं वै पुनर्भवेत्
विप्रकीर्येत सर्वं हि प्रयुद्धे मयि रक्षसा
अभोज्यं च शवं स्पृष्ट्वा निगृहीते बके भवेत्
स त्वेवं भीमकर्मा तु भीमसेनो ऽभिलक्ष्य च
उपविष्टः शनैर् अन्नं प्रभुङ्क्ते स्म परं वरम्
ते ततः सर्वतो ऽपश्यन्द्रुमान् आरुह्य नागराः
नारक्षो बलिम् अश्नीयाद् एवं बहु च मानवाः
भुङ्क्ते ब्राह्मणरूपेण बको ऽयम् इति चाब्रुवन्
स तं हसति तेजस्वी तदन्नम् उपयुज्य च
Transliteration
vaiśaṃpāyana uvāca
tato rātryāṃ vyatītāyām annam ādāya pāṇḍavaḥ
bhīmaseno yayau tatra yatrāsau puruṣādakaḥ
vaiśaṃpāyanaḥ
bhīmasenaḥ
vaiśaṃpāyanaḥ
atha rātryāṃ vyatītāyāṃ bhīmaseno mahābalaḥ
brāhmaṇaṃ samupāgamya vākyaṃ cedam uvāca ha
āpadastvāṃ mocayeyaṃ saputraṃ brāhmaṇapriya
mā bhaiṣī rākṣasāttasmānmāṃ dadātu baliṃ bhavān
iha mām āśitaṃ kartuṃ prayatasva dvijottama
athātmānaṃ pradāsyāmi tasmai ghorāya rakṣase
tvaradhvaṃ kiṃ vilambadhvaṃ māciraṃ kurutānaghāḥ
vyavasyeyaṃ mama prāṇairyuṣmānrakṣitum adya vai
evam uktastu bhīmena brāhmaṇo bharatarṣabha
suhṛdāṃ tatsamākhyāya dadāvannaṃ susaṃskṛtam
piśitodanam ājahrur athāsmai puravāsinaḥ
saghṛtaṃ sopadaṃśaṃ ca sūpairnānāvidhaiḥ saha
tad aśitvā bhīmaseno māṃsāni vividhāni ca
modakāni ca mukhyāni citrodanacayānbahūn
tato 'pibaddadhighaṭānsubahūndroṇasaṃmitān
tasya bhuktavataḥ paurā yathāvatsamupārjitam
upajahrurbhūtabhāgaṃ samṛddhamanasastadā
tato rātryāṃ vyatītāyāṃ savyañjanadadhiplutam
samāruhyānnasampūrṇaṃ śakaṭaṃ sa vṛkodaraḥ
prayayau tūryanirghoṣaiḥ pauraiśca parivāritaḥ
ātmānam eṣo 'nnabhṛto rākṣasāya pradāsyati
taruṇo 'pratirūpaśca dṛḍha audariko yuvā
vāgbhir evaṃprakārābhiḥ stūyamāno vṛkodaraḥ
cucoda sa balīvardau yuktau sarvāṅgakālakau
vāditrāṇāṃ praṇādena tatastaṃ puruṣādakam
abhyagacchatsusaṃhṛṣṭaḥ sa tatra manujairvṛtaḥ
samprāpya sa ca taṃ deśam ekākī samupāyayau
puruṣādabhayādbhītastatraivāsījjanavrajaḥ
sa gatvā dīrgham adhvānaṃ dakṣiṇām abhito diśam
yathopadiṣṭam uddeśe dadarśa viṭapadrumam
keśamajjāsthimedobhirbāhūrucaraṇair api
ārdraiḥ śuṣkaiśca saṃkīrṇam abhito 'tha vanaspatim
gṛdhrakaṅkabalacchannaṃ gomāyugaṇasaṃkulam
ugragandham acakṣuṣyaṃ śmaśānam iva dāruṇam
taṃ praviśya mahāvṛkṣaṃ cintayāmāsa vīryavān
yāvanna dṛśyate rakṣo bakastu baladarpitaḥ
ācitaṃ vividhairbhojyair annairgirinibhair idam
śakaṭaṃ sūpasampūrṇaṃ yāvaddrakṣyati rākṣasaḥ
tāvad eva hi bhokṣye 'haṃ durlabhaṃ vai punarbhavet
viprakīryeta sarvaṃ hi prayuddhe mayi rakṣasā
abhojyaṃ ca śavaṃ spṛṣṭvā nigṛhīte bake bhavet
sa tvevaṃ bhīmakarmā tu bhīmaseno 'bhilakṣya ca
upaviṣṭaḥ śanair annaṃ prabhuṅkte sma paraṃ varam
te tataḥ sarvato 'paśyandrumān āruhya nāgarāḥ
nārakṣo balim aśnīyād evaṃ bahu ca mānavāḥ
bhuṅkte brāhmaṇarūpeṇa bako 'yam iti cābruvan
sa taṃ hasati tejasvī tadannam upayujya ca
By System Admin
Translation
Draft in progress