Mahabharat · Adhyaya 136 1.136.19
1.136.19तरसा पादपान्भञ्जन्महीं पद्भ्यां विदारयन्
स जगामाशु तेजस्वी वातरंहा वृकोदरः
अव्यक्तवनमार्गः सन्भञ्जन्गुल्मलतागुरून्
वैशंपायन उवाच
एतस्मिन्न् एव काले तु यथासंप्रत्ययं कविः
विदुरः प्रेषयामास तद्वनं पुरुषं शुचिम्
स गत्वा तु यथोद्देशं पाण्डवान्ददृशे वने
जनन्या सह कौरव्य मापयानान्नदीजलम्
विदितं तन्महाबुद्धेर्विदुरस्य महात्मनः
ततस्तस्यापि चारेण चेष्टितं पापचेतसः
ततः संप्रेषितो विद्वान्विदुरेण नरस्तदा
पार्थानां दर्शयामास मनोमारुतगामिनीम्
सर्ववातसहां नावं यन्त्रयुक्तां पताकिनीम्
शिवे भागीरथीतीरे नरैर्विस्रम्भिभिः कृताम्
ततः पुनर् अथोवाच ज्ञापकं पूर्वचोदितम्
युधिष्ठिर निबोधेदं संज्ञार्थं वचनं कवेः
कक्षघ्नः शिशिरघ्नश्च महाकक्षे बिलौकसः
न हन्तीत्येवम् आत्मानं यो रक्षति स जीवति
तेन मां प्रेषितं विद्धि विश्वस्तं संज्ञयानया
भूयश्चैवाह मां क्षत्ता विदुरः सर्वतो ऽर्थवित्
कर्णं दुर्योधनं चैव भ्रातृभिः सहितं रणे
शकुनिं चैव कौन्तेय विजेतासि न संशयः
इयं वारिपथे युक्ता नौर् अप्सु सुखगामिनी
मोचयिष्यति वः सर्वान् अस्माद्देशान्न संशयः
अथ तान्व्यथितान्दृष्ट्वा सह मात्रा नरोत्तमान्
नावम् आरोप्य गङ्गायां प्रस्थितान् अब्रवीत्पुनः
विदुरो मूर्ध्न्युपाघ्राय परिष्वज्य च वो मुहुः
अरिष्टं गच्छताव्यग्राः पन्थानम् इति चाब्रवीत्
इत्युक्त्वा स तु तान्वीरान्पुमान्विदुरचोदितः
तारयामास राजेन्द्र गङ्गां नावा नरर्षभान्
तारयित्वा ततो गङ्गां पारं प्राप्तांश्च सर्वशः
जयाशिषः प्रयुज्याथ यथागतम् अगाद्धि सः
पाण्डवाश्च महात्मानः प्रतिसंदिश्य वै कवेः
गङ्गाम् उत्तीर्य वेगेन जग्मुर्गूढम् अलक्षिताः
Transliteration
tarasā pādapānbhañjanmahīṃ padbhyāṃ vidārayan
sa jagāmāśu tejasvī vātaraṃhā vṛkodaraḥ
avyaktavanamārgaḥ sanbhañjangulmalatāgurūn
vaiśaṃpāyana uvāca
etasminn eva kāle tu yathāsaṃpratyayaṃ kaviḥ
viduraḥ preṣayāmāsa tadvanaṃ puruṣaṃ śucim
sa gatvā tu yathoddeśaṃ pāṇḍavāndadṛśe vane
jananyā saha kauravya māpayānānnadījalam
viditaṃ tanmahābuddhervidurasya mahātmanaḥ
tatastasyāpi cāreṇa ceṣṭitaṃ pāpacetasaḥ
tataḥ saṃpreṣito vidvānvidureṇa narastadā
pārthānāṃ darśayāmāsa manomārutagāminīm
sarvavātasahāṃ nāvaṃ yantrayuktāṃ patākinīm
śive bhāgīrathītīre narairvisrambhibhiḥ kṛtām
tataḥ punar athovāca jñāpakaṃ pūrvacoditam
yudhiṣṭhira nibodhedaṃ saṃjñārthaṃ vacanaṃ kaveḥ
kakṣaghnaḥ śiśiraghnaśca mahākakṣe bilaukasaḥ
na hantītyevam ātmānaṃ yo rakṣati sa jīvati
tena māṃ preṣitaṃ viddhi viśvastaṃ saṃjñayānayā
bhūyaścaivāha māṃ kṣattā viduraḥ sarvato 'rthavit
karṇaṃ duryodhanaṃ caiva bhrātṛbhiḥ sahitaṃ raṇe
śakuniṃ caiva kaunteya vijetāsi na saṃśayaḥ
iyaṃ vāripathe yuktā naur apsu sukhagāminī
mocayiṣyati vaḥ sarvān asmāddeśānna saṃśayaḥ
atha tānvyathitāndṛṣṭvā saha mātrā narottamān
nāvam āropya gaṅgāyāṃ prasthitān abravītpunaḥ
viduro mūrdhnyupāghrāya pariṣvajya ca vo muhuḥ
ariṣṭaṃ gacchatāvyagrāḥ panthānam iti cābravīt
ityuktvā sa tu tānvīrānpumānviduracoditaḥ
tārayāmāsa rājendra gaṅgāṃ nāvā nararṣabhān
tārayitvā tato gaṅgāṃ pāraṃ prāptāṃśca sarvaśaḥ
jayāśiṣaḥ prayujyātha yathāgatam agāddhi saḥ
pāṇḍavāśca mahātmānaḥ pratisaṃdiśya vai kaveḥ
gaṅgām uttīrya vegena jagmurgūḍham alakṣitāḥ
By System Admin
Translation
Draft in progress