Sanskrit

Mahabharat · Adhyaya 136 1.136.19

1.136.19

तरसा पादपान्भञ्जन्महीं पद्भ्यां विदारयन्

स जगामाशु तेजस्वी वातरंहा वृकोदरः

अव्यक्तवनमार्गः सन्भञ्जन्गुल्मलतागुरून्

वैशंपायन उवाच

एतस्मिन्न् एव काले तु यथासंप्रत्ययं कविः

विदुरः प्रेषयामास तद्वनं पुरुषं शुचिम्

स गत्वा तु यथोद्देशं पाण्डवान्ददृशे वने

जनन्या सह कौरव्य मापयानान्नदीजलम्

विदितं तन्महाबुद्धेर्विदुरस्य महात्मनः

ततस्तस्यापि चारेण चेष्टितं पापचेतसः

ततः संप्रेषितो विद्वान्विदुरेण नरस्तदा

पार्थानां दर्शयामास मनोमारुतगामिनीम्

सर्ववातसहां नावं यन्त्रयुक्तां पताकिनीम्

शिवे भागीरथीतीरे नरैर्विस्रम्भिभिः कृताम्

ततः पुनर् अथोवाच ज्ञापकं पूर्वचोदितम्

युधिष्ठिर निबोधेदं संज्ञार्थं वचनं कवेः

कक्षघ्नः शिशिरघ्नश्च महाकक्षे बिलौकसः

न हन्तीत्येवम् आत्मानं यो रक्षति स जीवति

तेन मां प्रेषितं विद्धि विश्वस्तं संज्ञयानया

भूयश्चैवाह मां क्षत्ता विदुरः सर्वतो ऽर्थवित्

कर्णं दुर्योधनं चैव भ्रातृभिः सहितं रणे

शकुनिं चैव कौन्तेय विजेतासि न संशयः

इयं वारिपथे युक्ता नौर् अप्सु सुखगामिनी

मोचयिष्यति वः सर्वान् अस्माद्देशान्न संशयः

अथ तान्व्यथितान्दृष्ट्वा सह मात्रा नरोत्तमान्

नावम् आरोप्य गङ्गायां प्रस्थितान् अब्रवीत्पुनः

विदुरो मूर्ध्न्युपाघ्राय परिष्वज्य च वो मुहुः

अरिष्टं गच्छताव्यग्राः पन्थानम् इति चाब्रवीत्

इत्युक्त्वा स तु तान्वीरान्पुमान्विदुरचोदितः

तारयामास राजेन्द्र गङ्गां नावा नरर्षभान्

तारयित्वा ततो गङ्गां पारं प्राप्तांश्च सर्वशः

जयाशिषः प्रयुज्याथ यथागतम् अगाद्धि सः

पाण्डवाश्च महात्मानः प्रतिसंदिश्य वै कवेः

गङ्गाम् उत्तीर्य वेगेन जग्मुर्गूढम् अलक्षिताः

Transliteration

tarasā pādapānbhañjanmahīṃ padbhyāṃ vidārayan

sa jagāmāśu tejasvī vātaraṃhā vṛkodaraḥ

avyaktavanamārgaḥ sanbhañjangulmalatāgurūn

vaiśaṃpāyana uvāca

etasminn eva kāle tu yathāsaṃpratyayaṃ kaviḥ

viduraḥ preṣayāmāsa tadvanaṃ puruṣaṃ śucim

sa gatvā tu yathoddeśaṃ pāṇḍavāndadṛśe vane

jananyā saha kauravya māpayānānnadījalam

viditaṃ tanmahābuddhervidurasya mahātmanaḥ

tatastasyāpi cāreṇa ceṣṭitaṃ pāpacetasaḥ

tataḥ saṃpreṣito vidvānvidureṇa narastadā

pārthānāṃ darśayāmāsa manomārutagāminīm

sarvavātasahāṃ nāvaṃ yantrayuktāṃ patākinīm

śive bhāgīrathītīre narairvisrambhibhiḥ kṛtām

tataḥ punar athovāca jñāpakaṃ pūrvacoditam

yudhiṣṭhira nibodhedaṃ saṃjñārthaṃ vacanaṃ kaveḥ

kakṣaghnaḥ śiśiraghnaśca mahākakṣe bilaukasaḥ

na hantītyevam ātmānaṃ yo rakṣati sa jīvati

tena māṃ preṣitaṃ viddhi viśvastaṃ saṃjñayānayā

bhūyaścaivāha māṃ kṣattā viduraḥ sarvato 'rthavit

karṇaṃ duryodhanaṃ caiva bhrātṛbhiḥ sahitaṃ raṇe

śakuniṃ caiva kaunteya vijetāsi na saṃśayaḥ

iyaṃ vāripathe yuktā naur apsu sukhagāminī

mocayiṣyati vaḥ sarvān asmāddeśānna saṃśayaḥ

atha tānvyathitāndṛṣṭvā saha mātrā narottamān

nāvam āropya gaṅgāyāṃ prasthitān abravītpunaḥ

viduro mūrdhnyupāghrāya pariṣvajya ca vo muhuḥ

ariṣṭaṃ gacchatāvyagrāḥ panthānam iti cābravīt

ityuktvā sa tu tānvīrānpumānviduracoditaḥ

tārayāmāsa rājendra gaṅgāṃ nāvā nararṣabhān

tārayitvā tato gaṅgāṃ pāraṃ prāptāṃśca sarvaśaḥ

jayāśiṣaḥ prayujyātha yathāgatam agāddhi saḥ

pāṇḍavāśca mahātmānaḥ pratisaṃdiśya vai kaveḥ

gaṅgām uttīrya vegena jagmurgūḍham alakṣitāḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress