Sanskrit

Mahabharat · Adhyaya 134 1.134.18

1.134.18

भीम उवाच

यद् इदं गृहम् आग्नेयं विहितं मन्यते भवान्

पुरोचनम् इमं दग्ध्वा गम्यते वारणावतान्

तत्रैव साधु गच्छामो यत्र पूर्वोषिता वयम्

दर्शयित्वा पृथग्गन्तुं न कार्यं प्रतिभाति मे

अशुभं वा शुभं वापि तैर्वसाम सहैव तु

अद्य प्रभृति चास्मासु गतेषु भयविह्वलः

रूढमूलो भवेद्राज्ये धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः

तदीयं च भवेद्राज्यं तदीयाः स्युः प्रजा इमाः

तस्मात्सहैव वत्स्यामो गलन्यस्तपदा वयम्

अस्माकं कालम् आसाद्य राज्यम् आच्छिद्य शत्रुतः

अर्धं पैतृकम् अस्माकं सुखं भोक्ष्याम शाश्वतम्

धृतराष्ट्रवचो ऽस्माभिः किमर्थम् अनुमन्यते

तेभ्यो भीत्यान्यथा गन्तुं दौर्बल्यं ते कुतो नृप

आपत्सु रक्षितास्माकं विदुरो ऽस्ति महामतिः

मध्यस्थ एव गाङ्गेयो राज्यभोगपराङ्मुखः

बाह्लिकप्रमुखा वृद्धा मध्यस्था एव सर्वदा

अस्मदीयो भवेद्द्रोणः फल्गुनप्रेमसंयुतः

तस्मात्सहैव वस्तव्यं न गन्तव्यं पृथङ्नृप

अथवास्मासु ते कुर्युः किम् अशक्ताः पराक्रमैः

क्षुद्राः कपटिनो धूर्ता जाग्रत्सु मनुजेश्वर

किं न कुर्युः पुरा मह्यं किं न दत्तं पुरा विषम्

आशीविषैर्महाघोरैः सर्पैस्तैः किं न दंशितः

प्रमाणकोट्यां संनह्य निद्रापरवशे मयि

सर्पैर्दृष्टिविषैर्घोरैर्गङ्गायां शूलसंततौ

किं तैर्न पातितो भूप तदा किं मृतवाहनम्

आपत्सु च सुघोरासु दुष्प्रयुक्तासु पापिभिः

अस्मान् अरक्षद्यो देवो जगद्यस्य वशे स्थितम्

चराचरात्मकं सो ऽद्य यातः क्व नु नृपोत्तम

यावत्सोढव्यम् अस्माभिस्तावत्सोढास्मि यत्नतः

यदा न रक्ष्यते ऽस्माभिस्तदा पश्याम नो हितम्

किं द्रष्टव्यं तदास्माभिर्विगृह्य तरसा बलात्

सान्त्ववादेन दानेन भेदेनापि यतामहे

अर्धराज्यस्य संप्राप्त्यै ततो दण्डः प्रशस्यते

तस्मात्सहैव वस्तव्यं तन्मनोऽर्पितशल्यवत्

दर्शयित्वा पृथग्वापि न गन्तव्यं सुभीतवत्

Transliteration

bhīma uvāca

yad idaṃ gṛham āgneyaṃ vihitaṃ manyate bhavān

purocanam imaṃ dagdhvā gamyate vāraṇāvatān

tatraiva sādhu gacchāmo yatra pūrvoṣitā vayam

darśayitvā pṛthaggantuṃ na kāryaṃ pratibhāti me

aśubhaṃ vā śubhaṃ vāpi tairvasāma sahaiva tu

adya prabhṛti cāsmāsu gateṣu bhayavihvalaḥ

rūḍhamūlo bhavedrājye dhārtarāṣṭro janeśvaraḥ

tadīyaṃ ca bhavedrājyaṃ tadīyāḥ syuḥ prajā imāḥ

tasmātsahaiva vatsyāmo galanyastapadā vayam

asmākaṃ kālam āsādya rājyam ācchidya śatrutaḥ

ardhaṃ paitṛkam asmākaṃ sukhaṃ bhokṣyāma śāśvatam

dhṛtarāṣṭravaco 'smābhiḥ kimartham anumanyate

tebhyo bhītyānyathā gantuṃ daurbalyaṃ te kuto nṛpa

āpatsu rakṣitāsmākaṃ viduro 'sti mahāmatiḥ

madhyastha eva gāṅgeyo rājyabhogaparāṅmukhaḥ

bāhlikapramukhā vṛddhā madhyasthā eva sarvadā

asmadīyo bhaveddroṇaḥ phalgunapremasaṃyutaḥ

tasmātsahaiva vastavyaṃ na gantavyaṃ pṛthaṅnṛpa

athavāsmāsu te kuryuḥ kim aśaktāḥ parākramaiḥ

kṣudrāḥ kapaṭino dhūrtā jāgratsu manujeśvara

kiṃ na kuryuḥ purā mahyaṃ kiṃ na dattaṃ purā viṣam

āśīviṣairmahāghoraiḥ sarpaistaiḥ kiṃ na daṃśitaḥ

pramāṇakoṭyāṃ saṃnahya nidrāparavaśe mayi

sarpairdṛṣṭiviṣairghorairgaṅgāyāṃ śūlasaṃtatau

kiṃ tairna pātito bhūpa tadā kiṃ mṛtavāhanam

āpatsu ca sughorāsu duṣprayuktāsu pāpibhiḥ

asmān arakṣadyo devo jagadyasya vaśe sthitam

carācarātmakaṃ so 'dya yātaḥ kva nu nṛpottama

yāvatsoḍhavyam asmābhistāvatsoḍhāsmi yatnataḥ

yadā na rakṣyate 'smābhistadā paśyāma no hitam

kiṃ draṣṭavyaṃ tadāsmābhirvigṛhya tarasā balāt

sāntvavādena dānena bhedenāpi yatāmahe

ardharājyasya saṃprāptyai tato daṇḍaḥ praśasyate

tasmātsahaiva vastavyaṃ tanmano'rpitaśalyavat

darśayitvā pṛthagvāpi na gantavyaṃ subhītavat

By System Admin

Translation

Draft in progress