Mahabharat · Adhyaya 115 1.115.28
1.115.28ते च पञ्च शतं चैव कुरुवंशविवर्धनाः
सर्वे ववृधुर् अल्पेन कालेनाप्स्विव नीरजाः
वैशंपायनः
जातमात्रान् उपादाय शतशृङ्गनिवासिनः
पाण्डोः पुत्रान् अमन्यन्त तापसाः स्वान् इवात्मजान्
ततस्तु वृष्णयः सर्वे वसुदेवपुरोगमाः
पाण्डुः शापभयाद्भीतः शतशृङ्गम् उपेयिवान्
तत्रैव मुनिभिः सार्धं तापसो ऽभूत्तपश्चरन्
शाकमूलफलाहारस्तपस्वी नियतेन्द्रियः
योगध्यानपरो राजा बभूवेति च वादकाः
प्रब्रुवन्ति स्म बहवस्तच्छ्रुत्वा शोककर्शिताः
पाण्डोः प्रीतिसमायुक्ताः कदा श्रोष्याम सत्कथाः
इत्येवं कथयन्तस्ते वृष्णयः सह बान्धवैः
पाण्डोः पुत्रागमं श्रुत्वा सर्वे हर्षसमन्विताः
सभाजयन्तस्ते ऽन्योन्यं वसुदेवं वचो ऽब्रुवन्
न भवेरन्क्रियाहीनाः पाण्डोः पुत्रा महाबलाः
पाण्डोः प्रियहितान्वेषी प्रेषय त्वं पुरोहितम्
वसुदेवस्तथेत्युक्त्वा विससर्ज पुरोहितम्
युक्तानि च कुमाराणां पारिबर्हाण्यनेकशः
कुन्तीं माद्रीं च संदिश्य दासदासीपरिच्छदम्
गावो हिरण्यं रूप्यं च प्रेषयामास भारत
तानि सर्वाणि संगृह्य प्रययौ स पुरोहितः
तम् आगतं द्विजश्रेष्ठं काश्यपं वै पुरोहितम्
पूजयामास विधिवत्पाण्डुः परपुरंजयः
पृथा माद्री च संहृष्टे वसुदेवं प्रशंसताम्
ततः पाण्डुः क्रियाः सर्वाः पाण्डवानाम् अकारयत्
गर्भाधानादिकृत्यानि चौलोपनयनानि च
काश्यपः कृतवान्सर्वम् उपाकर्म च भारत
चौलोपनयनाद् ऊर्ध्वं वृषभाक्षा यशस्विनः
वैदिकाध्ययने सर्वे समपद्यन्त पारगाः
शर्यातेः पृषतः पुत्रः शुको नाम परंतपः
येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही
अश्वमेधशतैर् इष्ट्वा स महात्मा महामखैः
आराध्य देवताः सर्वाः पितॄन् अपि महामतिः
शतशृङ्गे तपस्तेपे शाकमूलफलाशनः
तेनोपकरणश्रेष्ठैः शिक्षया चोपबृंहिताः
तत्प्रसादाद्धनुर्वेदे समपद्यन्त पारगाः
गदायां पारगो भीमस्तोमरेषु युधिष्ठिरः
असिचर्मणि निष्णातौ यमौ सत्त्ववतां वरौ
धनुर्वेदे गतः पारं सव्यसाची परंतपः
शुकेन समनुज्ञातो मत्समो ऽयम् इति प्रभो
अनुज्ञाय ततो राजा शक्तिं खड्गं तथा शरान्
धनुश्च ददतां श्रेष्ठस्तालमात्रं महाप्रभम्
विपाठक्षुरनाराचान्गृध्रपक्षान् अलंकृतान्
ददौ पार्थाय संहृष्टो महोरगसमप्रभान्
अवाप्य सर्वशस्त्राणि मुदितो वासवात्मजः
मेने सर्वान्महीपालान् अपर्याप्तान्स्वतेजसा
एकवर्षान्तरास्त्वेवं परस्परम् अरिंदमाः
अन्ववर्धन्त पार्थाश्च माद्रीपुत्रौ तथैव च
पाण्डवानां तथायुस्त्वं शृणु कौरवनन्दन
जगाम हास्तिनपुरं षोडशाब्दो युधिष्ठिरः
भीमसेनः पञ्चदशे बीभत्सुर्वै चतुर्दशे
त्रयोदशाब्दौ च यमौ जग्मतुर्नागसाह्वयम्
तत्र त्रयोदशाब्दानि धार्तराष्ट्रैः सहोषिताः
षट्च मासाञ्जतुगृहान्मुक्ता जातो घटोत्कचः
षण्मासान् एकचक्रायां वर्षं पाञ्चालके गृहे
धार्तराष्ट्रैः सहोषित्वा पञ्च वर्षाणि भारत
इन्द्रप्रस्थे ऽवसंस्तत्र त्रीणि वर्षाणि विंशतिम्
द्वादशाब्दान् अथैकं च विभ्रमद्यूतनिर्जिताः
भुङ्क्त्वा षट्त्रिंशतं राज्यं सागरान्तां वसुंधराम्
मासैः षड्भिर्महात्मानः सर्वे कृष्णपरायणाः
राज्ये परिक्षितं स्थाप्य इष्टां गतिम् अवाप्नुवन्
एवं युधिष्ठिरस्यापि आयुर् अष्टोत्तरं शतम्
अर्जुनात्केशवो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाभुजः
कृष्णात्संकर्षणो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाबलः
Transliteration
te ca pañca śataṃ caiva kuruvaṃśavivardhanāḥ
sarve vavṛdhur alpena kālenāpsviva nīrajāḥ
vaiśaṃpāyanaḥ
jātamātrān upādāya śataśṛṅganivāsinaḥ
pāṇḍoḥ putrān amanyanta tāpasāḥ svān ivātmajān
tatastu vṛṣṇayaḥ sarve vasudevapurogamāḥ
pāṇḍuḥ śāpabhayādbhītaḥ śataśṛṅgam upeyivān
tatraiva munibhiḥ sārdhaṃ tāpaso 'bhūttapaścaran
śākamūlaphalāhārastapasvī niyatendriyaḥ
yogadhyānaparo rājā babhūveti ca vādakāḥ
prabruvanti sma bahavastacchrutvā śokakarśitāḥ
pāṇḍoḥ prītisamāyuktāḥ kadā śroṣyāma satkathāḥ
ityevaṃ kathayantaste vṛṣṇayaḥ saha bāndhavaiḥ
pāṇḍoḥ putrāgamaṃ śrutvā sarve harṣasamanvitāḥ
sabhājayantaste 'nyonyaṃ vasudevaṃ vaco 'bruvan
na bhaverankriyāhīnāḥ pāṇḍoḥ putrā mahābalāḥ
pāṇḍoḥ priyahitānveṣī preṣaya tvaṃ purohitam
vasudevastathetyuktvā visasarja purohitam
yuktāni ca kumārāṇāṃ pāribarhāṇyanekaśaḥ
kuntīṃ mādrīṃ ca saṃdiśya dāsadāsīparicchadam
gāvo hiraṇyaṃ rūpyaṃ ca preṣayāmāsa bhārata
tāni sarvāṇi saṃgṛhya prayayau sa purohitaḥ
tam āgataṃ dvijaśreṣṭhaṃ kāśyapaṃ vai purohitam
pūjayāmāsa vidhivatpāṇḍuḥ parapuraṃjayaḥ
pṛthā mādrī ca saṃhṛṣṭe vasudevaṃ praśaṃsatām
tataḥ pāṇḍuḥ kriyāḥ sarvāḥ pāṇḍavānām akārayat
garbhādhānādikṛtyāni caulopanayanāni ca
kāśyapaḥ kṛtavānsarvam upākarma ca bhārata
caulopanayanād ūrdhvaṃ vṛṣabhākṣā yaśasvinaḥ
vaidikādhyayane sarve samapadyanta pāragāḥ
śaryāteḥ pṛṣataḥ putraḥ śuko nāma paraṃtapaḥ
yena sāgaraparyantā dhanuṣā nirjitā mahī
aśvamedhaśatair iṣṭvā sa mahātmā mahāmakhaiḥ
ārādhya devatāḥ sarvāḥ pitṝn api mahāmatiḥ
śataśṛṅge tapastepe śākamūlaphalāśanaḥ
tenopakaraṇaśreṣṭhaiḥ śikṣayā copabṛṃhitāḥ
tatprasādāddhanurvede samapadyanta pāragāḥ
gadāyāṃ pārago bhīmastomareṣu yudhiṣṭhiraḥ
asicarmaṇi niṣṇātau yamau sattvavatāṃ varau
dhanurvede gataḥ pāraṃ savyasācī paraṃtapaḥ
śukena samanujñāto matsamo 'yam iti prabho
anujñāya tato rājā śaktiṃ khaḍgaṃ tathā śarān
dhanuśca dadatāṃ śreṣṭhastālamātraṃ mahāprabham
vipāṭhakṣuranārācāngṛdhrapakṣān alaṃkṛtān
dadau pārthāya saṃhṛṣṭo mahoragasamaprabhān
avāpya sarvaśastrāṇi mudito vāsavātmajaḥ
mene sarvānmahīpālān aparyāptānsvatejasā
ekavarṣāntarāstvevaṃ parasparam ariṃdamāḥ
anvavardhanta pārthāśca mādrīputrau tathaiva ca
pāṇḍavānāṃ tathāyustvaṃ śṛṇu kauravanandana
jagāma hāstinapuraṃ ṣoḍaśābdo yudhiṣṭhiraḥ
bhīmasenaḥ pañcadaśe bībhatsurvai caturdaśe
trayodaśābdau ca yamau jagmaturnāgasāhvayam
tatra trayodaśābdāni dhārtarāṣṭraiḥ sahoṣitāḥ
ṣaṭca māsāñjatugṛhānmuktā jāto ghaṭotkacaḥ
ṣaṇmāsān ekacakrāyāṃ varṣaṃ pāñcālake gṛhe
dhārtarāṣṭraiḥ sahoṣitvā pañca varṣāṇi bhārata
indraprasthe 'vasaṃstatra trīṇi varṣāṇi viṃśatim
dvādaśābdān athaikaṃ ca vibhramadyūtanirjitāḥ
bhuṅktvā ṣaṭtriṃśataṃ rājyaṃ sāgarāntāṃ vasuṃdharām
māsaiḥ ṣaḍbhirmahātmānaḥ sarve kṛṣṇaparāyaṇāḥ
rājye parikṣitaṃ sthāpya iṣṭāṃ gatim avāpnuvan
evaṃ yudhiṣṭhirasyāpi āyur aṣṭottaraṃ śatam
arjunātkeśavo jyeṣṭhastribhirmāsairmahābhujaḥ
kṛṣṇātsaṃkarṣaṇo jyeṣṭhastribhirmāsairmahābalaḥ
By System Admin
Translation
Draft in progress