Sanskrit

Mahabharat · Adhyaya 115 1.115.28

1.115.28

ते च पञ्च शतं चैव कुरुवंशविवर्धनाः

सर्वे ववृधुर् अल्पेन कालेनाप्स्विव नीरजाः

वैशंपायनः

जातमात्रान् उपादाय शतशृङ्गनिवासिनः

पाण्डोः पुत्रान् अमन्यन्त तापसाः स्वान् इवात्मजान्

ततस्तु वृष्णयः सर्वे वसुदेवपुरोगमाः

पाण्डुः शापभयाद्भीतः शतशृङ्गम् उपेयिवान्

तत्रैव मुनिभिः सार्धं तापसो ऽभूत्तपश्चरन्

शाकमूलफलाहारस्तपस्वी नियतेन्द्रियः

योगध्यानपरो राजा बभूवेति च वादकाः

प्रब्रुवन्ति स्म बहवस्तच्छ्रुत्वा शोककर्शिताः

पाण्डोः प्रीतिसमायुक्ताः कदा श्रोष्याम सत्कथाः

इत्येवं कथयन्तस्ते वृष्णयः सह बान्धवैः

पाण्डोः पुत्रागमं श्रुत्वा सर्वे हर्षसमन्विताः

सभाजयन्तस्ते ऽन्योन्यं वसुदेवं वचो ऽब्रुवन्

न भवेरन्क्रियाहीनाः पाण्डोः पुत्रा महाबलाः

पाण्डोः प्रियहितान्वेषी प्रेषय त्वं पुरोहितम्

वसुदेवस्तथेत्युक्त्वा विससर्ज पुरोहितम्

युक्तानि च कुमाराणां पारिबर्हाण्यनेकशः

कुन्तीं माद्रीं च संदिश्य दासदासीपरिच्छदम्

गावो हिरण्यं रूप्यं च प्रेषयामास भारत

तानि सर्वाणि संगृह्य प्रययौ स पुरोहितः

तम् आगतं द्विजश्रेष्ठं काश्यपं वै पुरोहितम्

पूजयामास विधिवत्पाण्डुः परपुरंजयः

पृथा माद्री च संहृष्टे वसुदेवं प्रशंसताम्

ततः पाण्डुः क्रियाः सर्वाः पाण्डवानाम् अकारयत्

गर्भाधानादिकृत्यानि चौलोपनयनानि च

काश्यपः कृतवान्सर्वम् उपाकर्म च भारत

चौलोपनयनाद् ऊर्ध्वं वृषभाक्षा यशस्विनः

वैदिकाध्ययने सर्वे समपद्यन्त पारगाः

शर्यातेः पृषतः पुत्रः शुको नाम परंतपः

येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही

अश्वमेधशतैर् इष्ट्वा स महात्मा महामखैः

आराध्य देवताः सर्वाः पितॄन् अपि महामतिः

शतशृङ्गे तपस्तेपे शाकमूलफलाशनः

तेनोपकरणश्रेष्ठैः शिक्षया चोपबृंहिताः

तत्प्रसादाद्धनुर्वेदे समपद्यन्त पारगाः

गदायां पारगो भीमस्तोमरेषु युधिष्ठिरः

असिचर्मणि निष्णातौ यमौ सत्त्ववतां वरौ

धनुर्वेदे गतः पारं सव्यसाची परंतपः

शुकेन समनुज्ञातो मत्समो ऽयम् इति प्रभो

अनुज्ञाय ततो राजा शक्तिं खड्गं तथा शरान्

धनुश्च ददतां श्रेष्ठस्तालमात्रं महाप्रभम्

विपाठक्षुरनाराचान्गृध्रपक्षान् अलंकृतान्

ददौ पार्थाय संहृष्टो महोरगसमप्रभान्

अवाप्य सर्वशस्त्राणि मुदितो वासवात्मजः

मेने सर्वान्महीपालान् अपर्याप्तान्स्वतेजसा

एकवर्षान्तरास्त्वेवं परस्परम् अरिंदमाः

अन्ववर्धन्त पार्थाश्च माद्रीपुत्रौ तथैव च

पाण्डवानां तथायुस्त्वं शृणु कौरवनन्दन

जगाम हास्तिनपुरं षोडशाब्दो युधिष्ठिरः

भीमसेनः पञ्चदशे बीभत्सुर्वै चतुर्दशे

त्रयोदशाब्दौ च यमौ जग्मतुर्नागसाह्वयम्

तत्र त्रयोदशाब्दानि धार्तराष्ट्रैः सहोषिताः

षट्च मासाञ्जतुगृहान्मुक्ता जातो घटोत्कचः

षण्मासान् एकचक्रायां वर्षं पाञ्चालके गृहे

धार्तराष्ट्रैः सहोषित्वा पञ्च वर्षाणि भारत

इन्द्रप्रस्थे ऽवसंस्तत्र त्रीणि वर्षाणि विंशतिम्

द्वादशाब्दान् अथैकं च विभ्रमद्यूतनिर्जिताः

भुङ्क्त्वा षट्त्रिंशतं राज्यं सागरान्तां वसुंधराम्

मासैः षड्भिर्महात्मानः सर्वे कृष्णपरायणाः

राज्ये परिक्षितं स्थाप्य इष्टां गतिम् अवाप्नुवन्

एवं युधिष्ठिरस्यापि आयुर् अष्टोत्तरं शतम्

अर्जुनात्केशवो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाभुजः

कृष्णात्संकर्षणो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाबलः

Transliteration

te ca pañca śataṃ caiva kuruvaṃśavivardhanāḥ

sarve vavṛdhur alpena kālenāpsviva nīrajāḥ

vaiśaṃpāyanaḥ

jātamātrān upādāya śataśṛṅganivāsinaḥ

pāṇḍoḥ putrān amanyanta tāpasāḥ svān ivātmajān

tatastu vṛṣṇayaḥ sarve vasudevapurogamāḥ

pāṇḍuḥ śāpabhayādbhītaḥ śataśṛṅgam upeyivān

tatraiva munibhiḥ sārdhaṃ tāpaso 'bhūttapaścaran

śākamūlaphalāhārastapasvī niyatendriyaḥ

yogadhyānaparo rājā babhūveti ca vādakāḥ

prabruvanti sma bahavastacchrutvā śokakarśitāḥ

pāṇḍoḥ prītisamāyuktāḥ kadā śroṣyāma satkathāḥ

ityevaṃ kathayantaste vṛṣṇayaḥ saha bāndhavaiḥ

pāṇḍoḥ putrāgamaṃ śrutvā sarve harṣasamanvitāḥ

sabhājayantaste 'nyonyaṃ vasudevaṃ vaco 'bruvan

na bhaverankriyāhīnāḥ pāṇḍoḥ putrā mahābalāḥ

pāṇḍoḥ priyahitānveṣī preṣaya tvaṃ purohitam

vasudevastathetyuktvā visasarja purohitam

yuktāni ca kumārāṇāṃ pāribarhāṇyanekaśaḥ

kuntīṃ mādrīṃ ca saṃdiśya dāsadāsīparicchadam

gāvo hiraṇyaṃ rūpyaṃ ca preṣayāmāsa bhārata

tāni sarvāṇi saṃgṛhya prayayau sa purohitaḥ

tam āgataṃ dvijaśreṣṭhaṃ kāśyapaṃ vai purohitam

pūjayāmāsa vidhivatpāṇḍuḥ parapuraṃjayaḥ

pṛthā mādrī ca saṃhṛṣṭe vasudevaṃ praśaṃsatām

tataḥ pāṇḍuḥ kriyāḥ sarvāḥ pāṇḍavānām akārayat

garbhādhānādikṛtyāni caulopanayanāni ca

kāśyapaḥ kṛtavānsarvam upākarma ca bhārata

caulopanayanād ūrdhvaṃ vṛṣabhākṣā yaśasvinaḥ

vaidikādhyayane sarve samapadyanta pāragāḥ

śaryāteḥ pṛṣataḥ putraḥ śuko nāma paraṃtapaḥ

yena sāgaraparyantā dhanuṣā nirjitā mahī

aśvamedhaśatair iṣṭvā sa mahātmā mahāmakhaiḥ

ārādhya devatāḥ sarvāḥ pitṝn api mahāmatiḥ

śataśṛṅge tapastepe śākamūlaphalāśanaḥ

tenopakaraṇaśreṣṭhaiḥ śikṣayā copabṛṃhitāḥ

tatprasādāddhanurvede samapadyanta pāragāḥ

gadāyāṃ pārago bhīmastomareṣu yudhiṣṭhiraḥ

asicarmaṇi niṣṇātau yamau sattvavatāṃ varau

dhanurvede gataḥ pāraṃ savyasācī paraṃtapaḥ

śukena samanujñāto matsamo 'yam iti prabho

anujñāya tato rājā śaktiṃ khaḍgaṃ tathā śarān

dhanuśca dadatāṃ śreṣṭhastālamātraṃ mahāprabham

vipāṭhakṣuranārācāngṛdhrapakṣān alaṃkṛtān

dadau pārthāya saṃhṛṣṭo mahoragasamaprabhān

avāpya sarvaśastrāṇi mudito vāsavātmajaḥ

mene sarvānmahīpālān aparyāptānsvatejasā

ekavarṣāntarāstvevaṃ parasparam ariṃdamāḥ

anvavardhanta pārthāśca mādrīputrau tathaiva ca

pāṇḍavānāṃ tathāyustvaṃ śṛṇu kauravanandana

jagāma hāstinapuraṃ ṣoḍaśābdo yudhiṣṭhiraḥ

bhīmasenaḥ pañcadaśe bībhatsurvai caturdaśe

trayodaśābdau ca yamau jagmaturnāgasāhvayam

tatra trayodaśābdāni dhārtarāṣṭraiḥ sahoṣitāḥ

ṣaṭca māsāñjatugṛhānmuktā jāto ghaṭotkacaḥ

ṣaṇmāsān ekacakrāyāṃ varṣaṃ pāñcālake gṛhe

dhārtarāṣṭraiḥ sahoṣitvā pañca varṣāṇi bhārata

indraprasthe 'vasaṃstatra trīṇi varṣāṇi viṃśatim

dvādaśābdān athaikaṃ ca vibhramadyūtanirjitāḥ

bhuṅktvā ṣaṭtriṃśataṃ rājyaṃ sāgarāntāṃ vasuṃdharām

māsaiḥ ṣaḍbhirmahātmānaḥ sarve kṛṣṇaparāyaṇāḥ

rājye parikṣitaṃ sthāpya iṣṭāṃ gatim avāpnuvan

evaṃ yudhiṣṭhirasyāpi āyur aṣṭottaraṃ śatam

arjunātkeśavo jyeṣṭhastribhirmāsairmahābhujaḥ

kṛṣṇātsaṃkarṣaṇo jyeṣṭhastribhirmāsairmahābalaḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress