Hitopadesha · Book 4 4.99
4.99एतच्छ्रुत्वा स कौण्डिन्यः कपिलोपदेशामृतप्रशान्तशोकानलो यथाविधि दण्डग्रहणं कृतवान्
अतो ब्राह्मणशापान्मण्डूकान्वोढुम् अत्र तिष्ठामि
अनन्तरं तेन मण्डूकेन गत्वा मण्डूकनाथस्य जालपादनाम्नो ऽग्रे तत्कथितम्
ततो ऽसाव् आगत्य मण्डूकनाथस्तस्य सर्पस्य पृष्ठम् आरूढवान्
स च सर्पस्तं पृष्ठे कृत्वा चित्रपदक्रमं बभ्राम
परेद्युश्चलितुम् असमर्थं तं मण्डूकनाथम् अवदत्किम् अद्य भवान्मन्दगतिः
सर्पो ब्रूते देव आहारविरहाद् असमर्थो ऽस्मि
मण्डूकनाथो ऽवदद् अस्मदाज्ञया मण्डूकान्भक्षय
ततः गृहीतो ऽयं महाप्रसाद इत्य् उक्त्वा क्रमशो मण्डूकान्खादितवान्
अथ निर्मण्डूकं सरो विलोक्य मण्डूकनाथो ऽपि तेन खादितः
अतो ऽहं ब्रवीमि स्कन्धेनापि वहेच्छत्रून् इत्यादि
देव यात्व् इदानीं पुरावृत्ताख्यानकथनं सर्वथा संधेयो ऽयं हिरण्यगर्भराजा संधीयताम् इति मे मतिः
राजोवाच को ऽयं भवतो विचारः यतो जितस्तावद् अयम् अस्माभिः
ततो यद्य् अस्मत्सेवया वसति तद् आस्ताम्
नो चेद्विगृह्यताम्
अत्रान्तरे जम्बूद्वीपाद् आगत्य शुकेनोक्तं देव सिंहलद्वीपस्य सारसो राजा सम्प्रति जम्बूद्वीपम् आक्रम्यावतिष्ठते
राजा ससम्भ्रमं ब्रूते किं किम्
शुकः पूर्वोक्तं कथयति
गृध्रः स्वगतम् उवाच साधु रे चक्रवाक मन्त्रिन्साधु
राजा सकोपम् आह आस्तां तावद् अयं गत्वा तम् एव समूलम् उन्मूलयामि
दूरदर्शी विहस्याह
न शरन्मेघवत्कार्यं वृथैव घनगर्जितम्
परस्यार्थम् अनर्थं वा प्रकाशयति नो महान्
Transliteration
etacchrutvā sa kauṇḍinyaḥ kapilopadeśāmṛtapraśāntaśokānalo yathāvidhi daṇḍagrahaṇaṃ kṛtavān
ato brāhmaṇaśāpānmaṇḍūkānvoḍhum atra tiṣṭhāmi
anantaraṃ tena maṇḍūkena gatvā maṇḍūkanāthasya jālapādanāmno 'gre tatkathitam
tato 'sāv āgatya maṇḍūkanāthastasya sarpasya pṛṣṭham ārūḍhavān
sa ca sarpastaṃ pṛṣṭhe kṛtvā citrapadakramaṃ babhrāma
paredyuścalitum asamarthaṃ taṃ maṇḍūkanātham avadatkim adya bhavānmandagatiḥ
sarpo brūte deva āhāravirahād asamartho 'smi
maṇḍūkanātho 'vadad asmadājñayā maṇḍūkānbhakṣaya
tataḥ gṛhīto 'yaṃ mahāprasāda ity uktvā kramaśo maṇḍūkānkhāditavān
atha nirmaṇḍūkaṃ saro vilokya maṇḍūkanātho 'pi tena khāditaḥ
ato 'haṃ bravīmi skandhenāpi vahecchatrūn ityādi
deva yātv idānīṃ purāvṛttākhyānakathanaṃ sarvathā saṃdheyo 'yaṃ hiraṇyagarbharājā saṃdhīyatām iti me matiḥ
rājovāca ko 'yaṃ bhavato vicāraḥ yato jitastāvad ayam asmābhiḥ
tato yady asmatsevayā vasati tad āstām
no cedvigṛhyatām
atrāntare jambūdvīpād āgatya śukenoktaṃ deva siṃhaladvīpasya sāraso rājā samprati jambūdvīpam ākramyāvatiṣṭhate
rājā sasambhramaṃ brūte kiṃ kim
śukaḥ pūrvoktaṃ kathayati
gṛdhraḥ svagatam uvāca sādhu re cakravāka mantrinsādhu
rājā sakopam āha āstāṃ tāvad ayaṃ gatvā tam eva samūlam unmūlayāmi
dūradarśī vihasyāha
na śaranmeghavatkāryaṃ vṛthaiva ghanagarjitam
parasyārtham anarthaṃ vā prakāśayati no mahān
By System Admin
Translation
Draft in progress