Sanskrit

Hitopadesha · Book 4 4.99

4.99

एतच्छ्रुत्वा स कौण्डिन्यः कपिलोपदेशामृतप्रशान्तशोकानलो यथाविधि दण्डग्रहणं कृतवान्

अतो ब्राह्मणशापान्मण्डूकान्वोढुम् अत्र तिष्ठामि

अनन्तरं तेन मण्डूकेन गत्वा मण्डूकनाथस्य जालपादनाम्नो ऽग्रे तत्कथितम्

ततो ऽसाव् आगत्य मण्डूकनाथस्तस्य सर्पस्य पृष्ठम् आरूढवान्

स च सर्पस्तं पृष्ठे कृत्वा चित्रपदक्रमं बभ्राम

परेद्युश्चलितुम् असमर्थं तं मण्डूकनाथम् अवदत्किम् अद्य भवान्मन्दगतिः

सर्पो ब्रूते देव आहारविरहाद् असमर्थो ऽस्मि

मण्डूकनाथो ऽवदद् अस्मदाज्ञया मण्डूकान्भक्षय

ततः गृहीतो ऽयं महाप्रसाद इत्य् उक्त्वा क्रमशो मण्डूकान्खादितवान्

अथ निर्मण्डूकं सरो विलोक्य मण्डूकनाथो ऽपि तेन खादितः

अतो ऽहं ब्रवीमि स्कन्धेनापि वहेच्छत्रून् इत्यादि

देव यात्व् इदानीं पुरावृत्ताख्यानकथनं सर्वथा संधेयो ऽयं हिरण्यगर्भराजा संधीयताम् इति मे मतिः

राजोवाच को ऽयं भवतो विचारः यतो जितस्तावद् अयम् अस्माभिः

ततो यद्य् अस्मत्सेवया वसति तद् आस्ताम्

नो चेद्विगृह्यताम्

अत्रान्तरे जम्बूद्वीपाद् आगत्य शुकेनोक्तं देव सिंहलद्वीपस्य सारसो राजा सम्प्रति जम्बूद्वीपम् आक्रम्यावतिष्ठते

राजा ससम्भ्रमं ब्रूते किं किम्

शुकः पूर्वोक्तं कथयति

गृध्रः स्वगतम् उवाच साधु रे चक्रवाक मन्त्रिन्साधु

राजा सकोपम् आह आस्तां तावद् अयं गत्वा तम् एव समूलम् उन्मूलयामि

दूरदर्शी विहस्याह

न शरन्मेघवत्कार्यं वृथैव घनगर्जितम्

परस्यार्थम् अनर्थं वा प्रकाशयति नो महान्

Transliteration

etacchrutvā sa kauṇḍinyaḥ kapilopadeśāmṛtapraśāntaśokānalo yathāvidhi daṇḍagrahaṇaṃ kṛtavān

ato brāhmaṇaśāpānmaṇḍūkānvoḍhum atra tiṣṭhāmi

anantaraṃ tena maṇḍūkena gatvā maṇḍūkanāthasya jālapādanāmno 'gre tatkathitam

tato 'sāv āgatya maṇḍūkanāthastasya sarpasya pṛṣṭham ārūḍhavān

sa ca sarpastaṃ pṛṣṭhe kṛtvā citrapadakramaṃ babhrāma

paredyuścalitum asamarthaṃ taṃ maṇḍūkanātham avadatkim adya bhavānmandagatiḥ

sarpo brūte deva āhāravirahād asamartho 'smi

maṇḍūkanātho 'vadad asmadājñayā maṇḍūkānbhakṣaya

tataḥ gṛhīto 'yaṃ mahāprasāda ity uktvā kramaśo maṇḍūkānkhāditavān

atha nirmaṇḍūkaṃ saro vilokya maṇḍūkanātho 'pi tena khāditaḥ

ato 'haṃ bravīmi skandhenāpi vahecchatrūn ityādi

deva yātv idānīṃ purāvṛttākhyānakathanaṃ sarvathā saṃdheyo 'yaṃ hiraṇyagarbharājā saṃdhīyatām iti me matiḥ

rājovāca ko 'yaṃ bhavato vicāraḥ yato jitastāvad ayam asmābhiḥ

tato yady asmatsevayā vasati tad āstām

no cedvigṛhyatām

atrāntare jambūdvīpād āgatya śukenoktaṃ deva siṃhaladvīpasya sāraso rājā samprati jambūdvīpam ākramyāvatiṣṭhate

rājā sasambhramaṃ brūte kiṃ kim

śukaḥ pūrvoktaṃ kathayati

gṛdhraḥ svagatam uvāca sādhu re cakravāka mantrinsādhu

rājā sakopam āha āstāṃ tāvad ayaṃ gatvā tam eva samūlam unmūlayāmi

dūradarśī vihasyāha

na śaranmeghavatkāryaṃ vṛthaiva ghanagarjitam

parasyārtham anarthaṃ vā prakāśayati no mahān

By System Admin

Translation

Draft in progress