Sanskrit

Hitopadesha · Book 4 4.68

4.68

राजाह कथम् एतत्

मेघवर्णः कथयति

अस्ति जीर्णोद्याने मन्दविषो नाम सर्पः

सो ऽतिजीर्णतया स्वाहारम् अप्य् अन्वेष्टुम् अक्षमः सरस्तीरे पतित्वा स्थितः

ततो दूराद् एव केनचिन्मण्डूकेन दृष्टः पृष्टश्च किम् इति त्वाम् आहारं नान्विष्यति

सर्पो ऽवदद्गच्छ भद्र किं ते मम मन्दभाग्यस्य वृत्तान्तप्रश्नेन ततः संजातकौतुकः स च भेकः सर्वथा कथ्यताम् इत्य् आह

सर्पो ऽप्य् आह भद्र पुरवासिनः श्रोत्रियस्य कौण्डिन्यस्य पुत्रो विंशतिवर्षदेशीयः सर्वगुणसम्पन्नो दुर्दैवान्मया नृशंसेन दष्टः

ततस्तं सुशीलनामानं पुत्रं मृतम् अवलोक्य शोकेन मूर्छितः कौण्डिन्यः पृथिव्यां लुलोठ

अनन्तरं ब्रह्मपुरवासिनः सर्वे बान्धवास्तत्रागत्योपविष्टाः

तथा चोक्तम्

उत्सवे व्यसने युद्धे दुर्भिक्षे राष्ट्रविप्लवे

राजद्वारे श्मशाने च यस्तिष्ठति स बान्धवः

Transliteration

rājāha katham etat

meghavarṇaḥ kathayati

asti jīrṇodyāne mandaviṣo nāma sarpaḥ

so 'tijīrṇatayā svāhāram apy anveṣṭum akṣamaḥ sarastīre patitvā sthitaḥ

tato dūrād eva kenacinmaṇḍūkena dṛṣṭaḥ pṛṣṭaśca kim iti tvām āhāraṃ nānviṣyati

sarpo 'vadadgaccha bhadra kiṃ te mama mandabhāgyasya vṛttāntapraśnena tataḥ saṃjātakautukaḥ sa ca bhekaḥ sarvathā kathyatām ity āha

sarpo 'py āha bhadra puravāsinaḥ śrotriyasya kauṇḍinyasya putro viṃśativarṣadeśīyaḥ sarvaguṇasampanno durdaivānmayā nṛśaṃsena daṣṭaḥ

tatastaṃ suśīlanāmānaṃ putraṃ mṛtam avalokya śokena mūrchitaḥ kauṇḍinyaḥ pṛthivyāṃ luloṭha

anantaraṃ brahmapuravāsinaḥ sarve bāndhavāstatrāgatyopaviṣṭāḥ

tathā coktam

utsave vyasane yuddhe durbhikṣe rāṣṭraviplave

rājadvāre śmaśāne ca yastiṣṭhati sa bāndhavaḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress