Sanskrit

Hitopadesha · Book 3 3.4

3.4

एकदासौ राजहंसैः सुविस्तीर्णकमलपर्यङ्के सुखासीनः परिवारपरिवृतस्तिष्ठति

ततः कुतश्चिद्देशाद् आगत्य दीर्घमुखो नाम बकः प्रणम्योपविष्टः

राजोवाच दीर्घमुख दशान्तराद् आगतो ऽसि

वार्तां कथय

स ब्रूते देव अस्ति महती वार्ता

ताम् आख्यातुकाम एव सत्वरम् आगतो ऽहम्

श्रूयताम्

अस्ति जम्बूद्वीपे विन्ध्यो नाम गिरिः

तत्र चित्रवर्णो नाम मयूरः पक्षिराजो निवसति

तस्यानुचरैश्चरद्भिः पक्षिभिर् अहं दग्धारच्यमध्ये चरन्न् अवलोकितः

पृष्टश्च कस्त्वम्कुतः समागतो ऽसि

तदा मयोक्तं कर्पूरद्वीपस्य राजचक्रवर्तिनो हिरण्यगर्भस्य राजहंसस्यानुचरो ऽहं कौतुकाद्देशान्तरं द्रष्टुम् आगतो ऽस्मि

एतच्छ्रुत्वा पक्षिभिर् उक्तमनयोर्देशयोः को देशो भद्रतरो राजा च

ततो मयोक्तम् आः किम् एवम् उच्यते महद् अन्तरम्

यतः कर्पूरद्वीपः स्वर्ग एव

राजहंसश्च द्वितीयः स्वर्गपतिः कथं वर्णयितुं शक्यते

अत्र मरुस्थले पतिता यूयं किं कुरुथ

अस्मद्देशे गम्यताम्

ततो ऽस्मद्वचनम् आकर्ण्य सर्वपक्षिणः सकोपा बभूवुः

तथा चोक्तम्

पयःपानं भुजङ्गानां केवलं विषवर्धनम्

उपदेशो हि मूर्खाणां प्रकोपाय न शान्तये

Transliteration

ekadāsau rājahaṃsaiḥ suvistīrṇakamalaparyaṅke sukhāsīnaḥ parivāraparivṛtastiṣṭhati

tataḥ kutaściddeśād āgatya dīrghamukho nāma bakaḥ praṇamyopaviṣṭaḥ

rājovāca dīrghamukha daśāntarād āgato 'si

vārtāṃ kathaya

sa brūte deva asti mahatī vārtā

tām ākhyātukāma eva satvaram āgato 'ham

śrūyatām

asti jambūdvīpe vindhyo nāma giriḥ

tatra citravarṇo nāma mayūraḥ pakṣirājo nivasati

tasyānucaraiścaradbhiḥ pakṣibhir ahaṃ dagdhāracyamadhye carann avalokitaḥ

pṛṣṭaśca kastvamkutaḥ samāgato 'si

tadā mayoktaṃ karpūradvīpasya rājacakravartino hiraṇyagarbhasya rājahaṃsasyānucaro 'haṃ kautukāddeśāntaraṃ draṣṭum āgato 'smi

etacchrutvā pakṣibhir uktamanayordeśayoḥ ko deśo bhadrataro rājā ca

tato mayoktam āḥ kim evam ucyate mahad antaram

yataḥ karpūradvīpaḥ svarga eva

rājahaṃsaśca dvitīyaḥ svargapatiḥ kathaṃ varṇayituṃ śakyate

atra marusthale patitā yūyaṃ kiṃ kurutha

asmaddeśe gamyatām

tato 'smadvacanam ākarṇya sarvapakṣiṇaḥ sakopā babhūvuḥ

tathā coktam

payaḥpānaṃ bhujaṅgānāṃ kevalaṃ viṣavardhanam

upadeśo hi mūrkhāṇāṃ prakopāya na śāntaye

By System Admin

Translation

Draft in progress