Hitopadesha · Book 2 2.31
2.31दमनकः पृच्छति कथम् एतत्
करकटः कथयति
अस्ति मगधदेशे धर्मारण्यसंनिहितवसुधायां शुभदत्तनाम्ना कायस्थेन विहारः कर्तुम् आरब्धः
तत्र करपत्त्रदार्यमाणैकस्तम्भस्य कियद्दूरस्फाटितस्य काष्ठखण्डद्वयमध्ये कीलकः सूत्रधारेण निहितः
तत्र बलवान्वानरयूथः क्रीडन्न् आगतः
एको वानरः कालप्रेरित इव तं कीलकं हस्ताभ्यां धृत्वोपविष्टः
अनन्तरं स च सहजचपलतया महता प्रयत्नेन तं कीलकम् आकृष्टवान्
आकृष्टे च कीलके चूर्णिताण्डद्वयः पञ्चत्वं गतः
अतो ऽहं ब्रवीम्यव्यापारेषु व्यापारम् इत्यादि
दमनको ब्रूते तथापि स्वामिचेष्टानिरूपणं सेवकेनावश्यं करणीयम्
करटको ब्रूते सर्वस्मिन्न् अधिकारे य एव नियुक्तः प्रधानमन्त्री स करोतु
यतो ऽनुजीविना पराधिकारचर्चा सर्वथा न कर्तव्या
पश्य
पराधिकारचर्चां यः कुर्यात्स्वामिहितेच्छया
स विषीदति चीत्काराद्गर्दभस्ताडितो यथा
Transliteration
damanakaḥ pṛcchati katham etat
karakaṭaḥ kathayati
asti magadhadeśe dharmāraṇyasaṃnihitavasudhāyāṃ śubhadattanāmnā kāyasthena vihāraḥ kartum ārabdhaḥ
tatra karapattradāryamāṇaikastambhasya kiyaddūrasphāṭitasya kāṣṭhakhaṇḍadvayamadhye kīlakaḥ sūtradhāreṇa nihitaḥ
tatra balavānvānarayūthaḥ krīḍann āgataḥ
eko vānaraḥ kālaprerita iva taṃ kīlakaṃ hastābhyāṃ dhṛtvopaviṣṭaḥ
anantaraṃ sa ca sahajacapalatayā mahatā prayatnena taṃ kīlakam ākṛṣṭavān
ākṛṣṭe ca kīlake cūrṇitāṇḍadvayaḥ pañcatvaṃ gataḥ
ato 'haṃ bravīmyavyāpāreṣu vyāpāram ityādi
damanako brūte tathāpi svāmiceṣṭānirūpaṇaṃ sevakenāvaśyaṃ karaṇīyam
karaṭako brūte sarvasminn adhikāre ya eva niyuktaḥ pradhānamantrī sa karotu
yato 'nujīvinā parādhikāracarcā sarvathā na kartavyā
paśya
parādhikāracarcāṃ yaḥ kuryātsvāmihitecchayā
sa viṣīdati cītkārādgardabhastāḍito yathā
By System Admin
Translation
Draft in progress