Sanskrit

Hitopadesha · Book 2 2.31

2.31

दमनकः पृच्छति कथम् एतत्

करकटः कथयति

अस्ति मगधदेशे धर्मारण्यसंनिहितवसुधायां शुभदत्तनाम्ना कायस्थेन विहारः कर्तुम् आरब्धः

तत्र करपत्त्रदार्यमाणैकस्तम्भस्य कियद्दूरस्फाटितस्य काष्ठखण्डद्वयमध्ये कीलकः सूत्रधारेण निहितः

तत्र बलवान्वानरयूथः क्रीडन्न् आगतः

एको वानरः कालप्रेरित इव तं कीलकं हस्ताभ्यां धृत्वोपविष्टः

अनन्तरं स च सहजचपलतया महता प्रयत्नेन तं कीलकम् आकृष्टवान्

आकृष्टे च कीलके चूर्णिताण्डद्वयः पञ्चत्वं गतः

अतो ऽहं ब्रवीम्यव्यापारेषु व्यापारम् इत्यादि

दमनको ब्रूते तथापि स्वामिचेष्टानिरूपणं सेवकेनावश्यं करणीयम्

करटको ब्रूते सर्वस्मिन्न् अधिकारे य एव नियुक्तः प्रधानमन्त्री स करोतु

यतो ऽनुजीविना पराधिकारचर्चा सर्वथा न कर्तव्या

पश्य

पराधिकारचर्चां यः कुर्यात्स्वामिहितेच्छया

स विषीदति चीत्काराद्गर्दभस्ताडितो यथा

Transliteration

damanakaḥ pṛcchati katham etat

karakaṭaḥ kathayati

asti magadhadeśe dharmāraṇyasaṃnihitavasudhāyāṃ śubhadattanāmnā kāyasthena vihāraḥ kartum ārabdhaḥ

tatra karapattradāryamāṇaikastambhasya kiyaddūrasphāṭitasya kāṣṭhakhaṇḍadvayamadhye kīlakaḥ sūtradhāreṇa nihitaḥ

tatra balavānvānarayūthaḥ krīḍann āgataḥ

eko vānaraḥ kālaprerita iva taṃ kīlakaṃ hastābhyāṃ dhṛtvopaviṣṭaḥ

anantaraṃ sa ca sahajacapalatayā mahatā prayatnena taṃ kīlakam ākṛṣṭavān

ākṛṣṭe ca kīlake cūrṇitāṇḍadvayaḥ pañcatvaṃ gataḥ

ato 'haṃ bravīmyavyāpāreṣu vyāpāram ityādi

damanako brūte tathāpi svāmiceṣṭānirūpaṇaṃ sevakenāvaśyaṃ karaṇīyam

karaṭako brūte sarvasminn adhikāre ya eva niyuktaḥ pradhānamantrī sa karotu

yato 'nujīvinā parādhikāracarcā sarvathā na kartavyā

paśya

parādhikāracarcāṃ yaḥ kuryātsvāmihitecchayā

sa viṣīdati cītkārādgardabhastāḍito yathā

By System Admin

Translation

Draft in progress