Sanskrit

Hitopadesha · Book 1 1.115

1.115

वायसो ऽवदत्सखे मन्थर सविशेषपूजाम् असमि विधेहि यतो ऽयं पुण्यकर्मणां धुरीणः कारुण्यरत्नाकरो हिरण्यकनामा मूषिकराजः

एतस्य गुणस्तुतिं जिह्वासहस्रद्वयेनापि यदि सर्पराजः कदाचित्कर्तुं समर्थः स्यात् इत्य् उक्त्वा चित्रग्रीवोपाख्यानं वर्णितवान्

ततो मन्थरः सादरं हिरण्यकं सम्पूज्याह भद्र आत्मनो निर्जनवनागमनकारणम् आख्यातुम् अर्हसि

हिरण्यको ऽवदत्कथयामि श्रूयताम्

अस्ति चम्पकाभिधानायां नगर्यां परिव्राजकाव् असथः

तत्र चूडाकर्णो नाम परिव्राजकः प्रतिवसति

स च भोजनावशिष्टभिक्षान्नसहितं भिक्षापात्रं नागदन्तके ऽवस्थाप्य स्वपिति

अहं च तद् अन्नम् उत्प्लुत्य उत्प्लुत्य प्रत्यहं भक्षयामि

अनन्तरं तस्य प्रियसुहृद्वीणाकर्णो नाम परिव्राजकः समायातः

तेन सह नानाकथाप्रसङ्गावस्थितो मम त्रासार्थं जर्जरवंशखण्डेन चूडाकर्णो भूमिम् अताडयत्

तं तथाविधं दृष्ट्वा वीणाकर्ण उवाच सखे किम् इति मम कथाविरक्तो ऽन्यासक्तो भवान्

यतः

मुखं प्रसन्नं विमला च दृष्टिः कथानुरागो मधुरा च वाणी

स्नेहो ऽधिकः सम्भ्रमदर्शनं च सदानुरक्तस्य जनस्य लक्ष्म

Transliteration

vāyaso 'vadatsakhe manthara saviśeṣapūjām asami vidhehi yato 'yaṃ puṇyakarmaṇāṃ dhurīṇaḥ kāruṇyaratnākaro hiraṇyakanāmā mūṣikarājaḥ

etasya guṇastutiṃ jihvāsahasradvayenāpi yadi sarparājaḥ kadācitkartuṃ samarthaḥ syāt ity uktvā citragrīvopākhyānaṃ varṇitavān

tato mantharaḥ sādaraṃ hiraṇyakaṃ sampūjyāha bhadra ātmano nirjanavanāgamanakāraṇam ākhyātum arhasi

hiraṇyako 'vadatkathayāmi śrūyatām

asti campakābhidhānāyāṃ nagaryāṃ parivrājakāv asathaḥ

tatra cūḍākarṇo nāma parivrājakaḥ prativasati

sa ca bhojanāvaśiṣṭabhikṣānnasahitaṃ bhikṣāpātraṃ nāgadantake 'vasthāpya svapiti

ahaṃ ca tad annam utplutya utplutya pratyahaṃ bhakṣayāmi

anantaraṃ tasya priyasuhṛdvīṇākarṇo nāma parivrājakaḥ samāyātaḥ

tena saha nānākathāprasaṅgāvasthito mama trāsārthaṃ jarjaravaṃśakhaṇḍena cūḍākarṇo bhūmim atāḍayat

taṃ tathāvidhaṃ dṛṣṭvā vīṇākarṇa uvāca sakhe kim iti mama kathāvirakto 'nyāsakto bhavān

yataḥ

mukhaṃ prasannaṃ vimalā ca dṛṣṭiḥ kathānurāgo madhurā ca vāṇī

sneho 'dhikaḥ sambhramadarśanaṃ ca sadānuraktasya janasya lakṣma

By System Admin

Translation

Draft in progress