Harshacharita · Ucchvasa 5 5.183
5.183दह्यमानश्रवणश्च तैः प्रविशन्न् एव निर्यान्तीं दत्तसर्वस्वापतेयां गृहीतमरणप्रसाधनाम्जानकीम् इव जातवेदसं पत्युः पुरः प्रवेक्ष्यन्तीं प्रत्यग्रस्नानार्द्रदेहतया श्रियम् इव भगवतीं सद्यः समुद्राद् उत्थिताम्कुसुम्भबभ्रुणी वाससी दिवम् इव तेजसी सांध्ये दधानाम्ताम्बूलदिग्धरागान्धकाराधरप्रभापटपाटलं पट्टांशुकम् इव विधवामरणचिह्नम् अङ्गलग्नम् उद्वहन्तीम्रक्तकण्ठसूत्रेण कुचान्तरावलम्बिना स्फुटितहृदयविगलितरुधिरधाराशङ्कां कुर्वतीं तिर्यक्कुटिलकुण्डलकोटिकण्टकाकृष्टतन्तुना हारेण वलितेन सितांशुकपाशेनेव कण्ठम् उत्पीडयन्तीम्सरसकुङ्कुमाङ्गरागतया कवलिताम् इव दिधक्षता चितार्चिष्मता चितानलार्चनकुसुमैर् इव धवलधवलैर् अश्रुबिन्दुभिर् अंशुकोत्सङ्गम् आपूरयन्तीम्गृहदेवतामन्त्रणबलिम् इव वलयैर्विगलद्भिः पदे पदे विकिरन्तीम् आप्रपदीनाम्कण्ठे गुणकुसुममालां यमदोलाम् इवारूढाम् अन्तर्गुञ्जन्मधुकरमुखरेणामन्त्र्यमाणलोचनोत्पलाम् इव कर्णोत्पलेन प्रदक्षिणीक्रियमाणम् इव मणिनूपुरबन्धुभिर्बद्धमण्डलं भ्रमद्भिर्भवनहंसैः संनिहितप्राणसमं मरणाय चित्तम् इव चित्रफलकम् अविचलं धारयन्तीम् अर्चाबद्धोद्धूयमानधवलपुष्पदामकाम्पतिव्रतापताकाम् इव पतिप्रासयष्टिम् इष्टाम् उपगूहमानाम्बन्धोर् इव निजचारित्रस्य धवलस्य नृपातपत्रस्य पुरो नेत्रोदकम् उत्सृजन्तीम्पत्युः पादपतनसमुद्वमदभ्यधिकबाष्पाम्भःप्रवाहप्रतिरुद्धदृशः कथम् अपि प्रतिपन्नादेशान्सचिवान्संदिशन्तीम् अनुनयनिवर्तितविधुरवृद्धबन्धुवर्गवर्धमानध्वनिभिर्गृहाक्रन्दैर् आकृष्यमाणश्रवणाम्भर्तृभाषितनिभैः पञ्जरसिंहबृंहितैर्ह्रियमाणहृदयाम्धात्र्या भर्तृभक्त्या च निजया प्रसाधिताम्मूर्च्छया जरत्या च संस्तुतया धार्यमाणाम्सख्या पीडया च व्यसनसंगतया समालिङ्गिताम्परिजनेन संतापेन च गृहीतसर्वावयवेन परीताम्कुलपुत्रोच्छ्वसितैश्च महत्तरैर् अधिष्ठिताम्कञ्चुकिभिर्दुःखैश्चातिवृद्धैर् अनुगताम्भूपालवल्लभान्कौलेयकान् अपि सास्रम् आलोकयन्तीम्सपत्नीनाम् अपि पादयोः पतन्तीम्चित्रपुत्रिकाम् अप्य् आमन्त्रयमाणाम्गृहपतत्रिणाम् अप्य् अञ्जलिं पुरस्ताद् उपरचयन्तीम्पशून् अप्य् आपृच्छ्यमानाम्भवनपादपान् अपि परिष्वज्यमानां मातरं ददर्श
Transliteration
dahyamānaśravaṇaśca taiḥ praviśann eva niryāntīṃ dattasarvasvāpateyāṃ gṛhītamaraṇaprasādhanāmjānakīm iva jātavedasaṃ patyuḥ puraḥ pravekṣyantīṃ pratyagrasnānārdradehatayā śriyam iva bhagavatīṃ sadyaḥ samudrād utthitāmkusumbhababhruṇī vāsasī divam iva tejasī sāṃdhye dadhānāmtāmbūladigdharāgāndhakārādharaprabhāpaṭapāṭalaṃ paṭṭāṃśukam iva vidhavāmaraṇacihnam aṅgalagnam udvahantīmraktakaṇṭhasūtreṇa kucāntarāvalambinā sphuṭitahṛdayavigalitarudhiradhārāśaṅkāṃ kurvatīṃ tiryakkuṭilakuṇḍalakoṭikaṇṭakākṛṣṭatantunā hāreṇa valitena sitāṃśukapāśeneva kaṇṭham utpīḍayantīmsarasakuṅkumāṅgarāgatayā kavalitām iva didhakṣatā citārciṣmatā citānalārcanakusumair iva dhavaladhavalair aśrubindubhir aṃśukotsaṅgam āpūrayantīmgṛhadevatāmantraṇabalim iva valayairvigaladbhiḥ pade pade vikirantīm āprapadīnāmkaṇṭhe guṇakusumamālāṃ yamadolām ivārūḍhām antarguñjanmadhukaramukhareṇāmantryamāṇalocanotpalām iva karṇotpalena pradakṣiṇīkriyamāṇam iva maṇinūpurabandhubhirbaddhamaṇḍalaṃ bhramadbhirbhavanahaṃsaiḥ saṃnihitaprāṇasamaṃ maraṇāya cittam iva citraphalakam avicalaṃ dhārayantīm arcābaddhoddhūyamānadhavalapuṣpadāmakāmpativratāpatākām iva patiprāsayaṣṭim iṣṭām upagūhamānāmbandhor iva nijacāritrasya dhavalasya nṛpātapatrasya puro netrodakam utsṛjantīmpatyuḥ pādapatanasamudvamadabhyadhikabāṣpāmbhaḥpravāhapratiruddhadṛśaḥ katham api pratipannādeśānsacivānsaṃdiśantīm anunayanivartitavidhuravṛddhabandhuvargavardhamānadhvanibhirgṛhākrandair ākṛṣyamāṇaśravaṇāmbhartṛbhāṣitanibhaiḥ pañjarasiṃhabṛṃhitairhriyamāṇahṛdayāmdhātryā bhartṛbhaktyā ca nijayā prasādhitāmmūrcchayā jaratyā ca saṃstutayā dhāryamāṇāmsakhyā pīḍayā ca vyasanasaṃgatayā samāliṅgitāmparijanena saṃtāpena ca gṛhītasarvāvayavena parītāmkulaputrocchvasitaiśca mahattarair adhiṣṭhitāmkañcukibhirduḥkhaiścātivṛddhair anugatāmbhūpālavallabhānkauleyakān api sāsram ālokayantīmsapatnīnām api pādayoḥ patantīmcitraputrikām apy āmantrayamāṇāmgṛhapatatriṇām apy añjaliṃ purastād uparacayantīmpaśūn apy āpṛcchyamānāmbhavanapādapān api pariṣvajyamānāṃ mātaraṃ dadarśa
By System Admin
Translation
Draft in progress