Sanskrit

Harshacharita · Ucchvasa 2 2.86

2.86

गत्वा च तं प्रदेशं दूराद् एव गभीरगलगर्जितैर्वियति चातककदम्बकैर्भुवि च भवननीलकण्ठकुलैः कलकेकाकलकलमुखरमुखैः क्रियमाणकलकोलाहलं विकचकदम्बसंवादिमदसुरासौरभभरितभुवनम्कायवन्तम् इवाकालमेघकालम् अविरलमधुबिन्दुपिङ्गलपद्मजालकितां सरसीम् इवात्यवगाढां दशां चतुर्थीम् उत्सृजन्तम् अनवरतम् अवतंसशङ्कैर् आमन्द्रकर्णतालदुन्दुभिध्वनिभिः पञ्चमीप्रवेशमङ्गलारम्भम् इव सूचयन्तम् अविरतचलनचित्रत्रिपदीललितलास्यलयैर्दोलायमानदीर्घदेहाभोगतया मेदिनीविदलनभयेन भारमिव लघयन्तं दिग्भित्तितटेषु कायमिव कण्डूयमानम् आहवायोदस्तहस्ततया दिग्वारणानिवाह्वयमानम्ब्रह्मस्तम्भम् इव स्थूलनिशितदन्तेन करपत्रेण पाटयन्तम् अमान्तं भुवनाभ्यन्तरे बहिर् इव निर्गन्तुम् ईहमानं सर्वतः सरसकिसलयलतालासिभिर्लेशिकैश्चिरपरिचयोपचितैर्वनैर् इव विक्षिप्तसशैवलबिसविसरशबलसलिलैः सरोभिर् इव चाधोरणैर् आधीयमाननिदाघसमयसमुचितोपचारानन्दम् अपि च प्रतिगजदानपवनादानदूरोत्क्षिप्तेनानेकसमरविजयगणनालेखाभिर् इव वलिवलयराजिभिस्तनीयसीभिस्तरङ्गितोदरेणातिस्थवीयसा हस्तार्गलदण्डेनार्गलयन्तम् इव सकलं सकुलशैलसमुद्रद्वीपकाननं ककुभां चक्रवालम् एकं करान्तरार्पितेनोत्पलाशेन कदलीदण्डेनान्तर्गतशीकरसिच्यमानमूलम्मुक्तपल्लवम् इवापरं लीलावलम्बिना मृणालजालकेन समररसोच्चरोमाञ्चकण्टकितम् इव दन्तकाण्डं वहन्तम्विसर्पन्त्या च दन्तकाण्डयुगलस्य कान्त्या सरःक्रीडास्वादितानि कुमुदवनानीव बहुधा वमन्तं निजयशोराशिमिव दिशामर्पयन्तम्कुकरिकीटपाटनदुर्विदग्धान्सिंहानिवोपहसन्तम्कल्पद्रुमदुकूलमुखपटमिव चात्मनः कलयन्तम्हस्तकाण्डदण्डोद्धरणलीलासु च लक्ष्यमाणेन रक्तांशुकसुकुमारतरेण तालुना कवलितानि रक्तपद्मवनानीव वर्षन्तम् अभिनवकिसलयराशीनिवोद्गिरन्तम्कमलकवलपीतं मधुरसमिव स्वभावपिङ्गलेन वमन्तं चक्षुषां चूतचम्पकलवलीलवङ्गकक्कोलवन्त्येलालतामिश्रितानि ससहकाराणि कर्पूरपूरितानि पारिजातकवनानीवोपभुक्तानि पुरः करटाभ्यां बहलमदामोदव्याजेन विसृजन्तम् अहर्निशं विभ्रमकृतहस्तस्थितिभिर् अर्धखण्डितपुण्ड्रेक्षुकाण्डकण्डूयनलिखितैर् अलिकुलवाचालितैर्दानपट्टकैर्विलभमानम् इव सर्वकाननानि करिपतीनाम् अविरलोदबिन्दुस्यन्दिना हिमशिलाशकलमयेन विभ्रमनक्षत्रमालागुणेन शिशिरीक्रियमाणम्सकलवारणेन्द्राधिपत्यपट्टबन्धबन्धुरम् इवोच्चैस्तरां शिरो दधानं मुहुर्मुहुः स्थगितापावृतदिङ्मुखाभ्यां कर्णतालतालवृन्ताभ्यां वीजयन्तम् इव भर्तृभक्त्या दन्तपर्यङ्किकास्थितां राजलक्ष्मीम् आयतवंशक्रमागतेन गजाधिपत्यचिह्नेन चामरेणेव चलता वालधिना विराजमानम्स्वच्छशिशिरशीकरच्छलेन दिग्विजयपीताः सरित इव पुनःपुनर्मुखेन मुञ्चन्तम्क्षणम् अवधानदाननिःस्पन्दीकृतसकलावयवानाम् अन्यद्विरदडिण्डिमाकर्णनाङ्गवलनानाम् अन्ते दीर्घफूत्कारैः परिभवदुःखम् इवावेदयन्तम् अलब्धयुद्धम् इवात्मानम् अनुशोचन्तम् आरोहाधिरूढिपरिभवेन लज्जमानम् इवाङ्गुलीलिखितमहीतलम्मदं मुञ्चन्तम् अवज्ञागृहीतमुक्तकवलकुपितारोहारटनानुरोधेन मदतन्द्रीनिमीलितनेत्रत्रिभागम्कथं कथमपि मन्दमन्दम् अनादराद् आददानं कवलान् अर्धजग्धतमालपल्लवस्रुतश्यामलरसेन प्रभूततया मदप्रवाहम् इव मुखेनाप्य् उत्सृजन्तम्चलन्तम् इव दर्पेण श्वसन्तम् इव शौर्येण मूर्छन्तम् इव मदेन त्रुट्यन्तम् इव तारुण्येन द्रवन्तम् इव दानेन वल्गन्तम् इव बलेन माद्यन्तम् इव मानेन उद्यन्तम् इवोत्साहेन ताम्यन्तम् इव तेजसा लिम्पन्तम् इव लावण्येन सिञ्चन्तम् इव सौभाग्येन स्निग्धं नखेषु परुषं रोमविषये गुरुं मुखे सच्छिष्यं विनये मृदुं शिरसि दृढं परिचयेषु ह्रस्वं स्कन्धबन्धे दीर्घम् आयुषि दरिद्रम् उदरे सततप्रवृत्तं दाने बलभद्रं मदलीलासु कुलकलत्रम् आयत्ततासु जिनं क्षमासु वह्निवर्षं क्रोधमोक्षेषु गरुडं नागोद्धृतिषु नारदं कलहकुतूहलेषु शुष्काशनिपातम् अवस्कन्देषु मकरं वाहिनीक्षोभेषु आशीविषं दशनकर्मसु वरुणं हस्तपाशाकृष्टिषु यमवागुराम् अरातिसंवेष्टनेषु कालं परिणतिषु राहुं तीक्ष्णकरग्रहणेषु लोहिताङ्गं वक्रचारेषु अलातचक्रं मण्डलभ्रान्तिविज्ञानेषु मनोरथसंपादकं चिन्तामणिपर्वतं विक्रमस्य दन्तमुक्ताशैलस्तम्भनिवासप्रासादम् अभिमानस्य घण्टाचामरमण्डनमनोहरम् इच्छासंचरणविमानं मनस्वितायाः मदधारादुर्दिनान्धकारं गन्धोदकधारागृहं क्रोधस्य सकाञ्चनप्रतिमं महानिकेतनम् अहङ्कारस्य सगण्डशैलप्रस्रवणं क्रीडापर्वतम् अवलेपस्य सदन्ततोरणं वज्रमन्दिरं दर्पस्य उच्चकुम्भकूटाट्टालकविकटं संचारिगिरिदुर्गं राज्यस्य कृतानेकबाणविवरसहस्रं लोहप्राकारं पृथिव्याः शिलीमुखशतझाङ्कारितं पारिजातपादपं भूनन्दनस्य तथा च संगीतगृहं कर्णतालताण्डवानाम् आपानमण्डपं मधुपमण्डलानाम् अन्तःपुरं शृङ्गाराभरणानाम्मदनोत्सवं मदलीलालास्यानाम् अक्षुण्णप्रदोषं नक्षत्रमालामण्डलानाम् अकालप्रावृट्कालं मदमहानदीपूरप्लवानाम् अलीकशरत्समयं सप्तच्छदवनपरिमलानाम् अपूर्वहिमागमं शीकरनीहाराणाम्मिथ्याजलधरं गर्जिताडम्बराणां दर्पशातमपश्यत्

Transliteration

gatvā ca taṃ pradeśaṃ dūrād eva gabhīragalagarjitairviyati cātakakadambakairbhuvi ca bhavananīlakaṇṭhakulaiḥ kalakekākalakalamukharamukhaiḥ kriyamāṇakalakolāhalaṃ vikacakadambasaṃvādimadasurāsaurabhabharitabhuvanamkāyavantam ivākālameghakālam aviralamadhubindupiṅgalapadmajālakitāṃ sarasīm ivātyavagāḍhāṃ daśāṃ caturthīm utsṛjantam anavaratam avataṃsaśaṅkair āmandrakarṇatāladundubhidhvanibhiḥ pañcamīpraveśamaṅgalārambham iva sūcayantam aviratacalanacitratripadīlalitalāsyalayairdolāyamānadīrghadehābhogatayā medinīvidalanabhayena bhāramiva laghayantaṃ digbhittitaṭeṣu kāyamiva kaṇḍūyamānam āhavāyodastahastatayā digvāraṇānivāhvayamānambrahmastambham iva sthūlaniśitadantena karapatreṇa pāṭayantam amāntaṃ bhuvanābhyantare bahir iva nirgantum īhamānaṃ sarvataḥ sarasakisalayalatālāsibhirleśikaiściraparicayopacitairvanair iva vikṣiptasaśaivalabisavisaraśabalasalilaiḥ sarobhir iva cādhoraṇair ādhīyamānanidāghasamayasamucitopacārānandam api ca pratigajadānapavanādānadūrotkṣiptenānekasamaravijayagaṇanālekhābhir iva valivalayarājibhistanīyasībhistaraṅgitodareṇātisthavīyasā hastārgaladaṇḍenārgalayantam iva sakalaṃ sakulaśailasamudradvīpakānanaṃ kakubhāṃ cakravālam ekaṃ karāntarārpitenotpalāśena kadalīdaṇḍenāntargataśīkarasicyamānamūlammuktapallavam ivāparaṃ līlāvalambinā mṛṇālajālakena samararasoccaromāñcakaṇṭakitam iva dantakāṇḍaṃ vahantamvisarpantyā ca dantakāṇḍayugalasya kāntyā saraḥkrīḍāsvāditāni kumudavanānīva bahudhā vamantaṃ nijayaśorāśimiva diśāmarpayantamkukarikīṭapāṭanadurvidagdhānsiṃhānivopahasantamkalpadrumadukūlamukhapaṭamiva cātmanaḥ kalayantamhastakāṇḍadaṇḍoddharaṇalīlāsu ca lakṣyamāṇena raktāṃśukasukumāratareṇa tālunā kavalitāni raktapadmavanānīva varṣantam abhinavakisalayarāśīnivodgirantamkamalakavalapītaṃ madhurasamiva svabhāvapiṅgalena vamantaṃ cakṣuṣāṃ cūtacampakalavalīlavaṅgakakkolavantyelālatāmiśritāni sasahakārāṇi karpūrapūritāni pārijātakavanānīvopabhuktāni puraḥ karaṭābhyāṃ bahalamadāmodavyājena visṛjantam aharniśaṃ vibhramakṛtahastasthitibhir ardhakhaṇḍitapuṇḍrekṣukāṇḍakaṇḍūyanalikhitair alikulavācālitairdānapaṭṭakairvilabhamānam iva sarvakānanāni karipatīnām aviralodabindusyandinā himaśilāśakalamayena vibhramanakṣatramālāguṇena śiśirīkriyamāṇamsakalavāraṇendrādhipatyapaṭṭabandhabandhuram ivoccaistarāṃ śiro dadhānaṃ muhurmuhuḥ sthagitāpāvṛtadiṅmukhābhyāṃ karṇatālatālavṛntābhyāṃ vījayantam iva bhartṛbhaktyā dantaparyaṅkikāsthitāṃ rājalakṣmīm āyatavaṃśakramāgatena gajādhipatyacihnena cāmareṇeva calatā vāladhinā virājamānamsvacchaśiśiraśīkaracchalena digvijayapītāḥ sarita iva punaḥpunarmukhena muñcantamkṣaṇam avadhānadānaniḥspandīkṛtasakalāvayavānām anyadviradaḍiṇḍimākarṇanāṅgavalanānām ante dīrghaphūtkāraiḥ paribhavaduḥkham ivāvedayantam alabdhayuddham ivātmānam anuśocantam ārohādhirūḍhiparibhavena lajjamānam ivāṅgulīlikhitamahītalammadaṃ muñcantam avajñāgṛhītamuktakavalakupitārohāraṭanānurodhena madatandrīnimīlitanetratribhāgamkathaṃ kathamapi mandamandam anādarād ādadānaṃ kavalān ardhajagdhatamālapallavasrutaśyāmalarasena prabhūtatayā madapravāham iva mukhenāpy utsṛjantamcalantam iva darpeṇa śvasantam iva śauryeṇa mūrchantam iva madena truṭyantam iva tāruṇyena dravantam iva dānena valgantam iva balena mādyantam iva mānena udyantam ivotsāhena tāmyantam iva tejasā limpantam iva lāvaṇyena siñcantam iva saubhāgyena snigdhaṃ nakheṣu paruṣaṃ romaviṣaye guruṃ mukhe sacchiṣyaṃ vinaye mṛduṃ śirasi dṛḍhaṃ paricayeṣu hrasvaṃ skandhabandhe dīrgham āyuṣi daridram udare satatapravṛttaṃ dāne balabhadraṃ madalīlāsu kulakalatram āyattatāsu jinaṃ kṣamāsu vahnivarṣaṃ krodhamokṣeṣu garuḍaṃ nāgoddhṛtiṣu nāradaṃ kalahakutūhaleṣu śuṣkāśanipātam avaskandeṣu makaraṃ vāhinīkṣobheṣu āśīviṣaṃ daśanakarmasu varuṇaṃ hastapāśākṛṣṭiṣu yamavāgurām arātisaṃveṣṭaneṣu kālaṃ pariṇatiṣu rāhuṃ tīkṣṇakaragrahaṇeṣu lohitāṅgaṃ vakracāreṣu alātacakraṃ maṇḍalabhrāntivijñāneṣu manorathasaṃpādakaṃ cintāmaṇiparvataṃ vikramasya dantamuktāśailastambhanivāsaprāsādam abhimānasya ghaṇṭācāmaramaṇḍanamanoharam icchāsaṃcaraṇavimānaṃ manasvitāyāḥ madadhārādurdināndhakāraṃ gandhodakadhārāgṛhaṃ krodhasya sakāñcanapratimaṃ mahāniketanam ahaṅkārasya sagaṇḍaśailaprasravaṇaṃ krīḍāparvatam avalepasya sadantatoraṇaṃ vajramandiraṃ darpasya uccakumbhakūṭāṭṭālakavikaṭaṃ saṃcārigiridurgaṃ rājyasya kṛtānekabāṇavivarasahasraṃ lohaprākāraṃ pṛthivyāḥ śilīmukhaśatajhāṅkāritaṃ pārijātapādapaṃ bhūnandanasya tathā ca saṃgītagṛhaṃ karṇatālatāṇḍavānām āpānamaṇḍapaṃ madhupamaṇḍalānām antaḥpuraṃ śṛṅgārābharaṇānāmmadanotsavaṃ madalīlālāsyānām akṣuṇṇapradoṣaṃ nakṣatramālāmaṇḍalānām akālaprāvṛṭkālaṃ madamahānadīpūraplavānām alīkaśaratsamayaṃ saptacchadavanaparimalānām apūrvahimāgamaṃ śīkaranīhārāṇāmmithyājaladharaṃ garjitāḍambarāṇāṃ darpaśātamapaśyat

By System Admin

Translation

Draft in progress