Sanskrit

Charak Samhita · 5.1 5.1.7

5.1.7

तत्र लक्षणनिमित्ता नाम सा यस्याः शरीरे लक्षणान्येव हेतुभूतानि भवन्ति दैवात्लक्षणानि हि कानिचिच्छरीरोपनिबद्धानि भवन्ति यानि हि तस्मिंस्तस्मिन्काले तत्राधिष्ठानमासाद्य तां तां विकृतिमुत्पादयन्ति

लक्ष्यनिमित्ता तु सा यस्या उपलभ्यते निमित्तं यथोक्तं निदानेषु

निमित्तानुरूपा तु निमित्तार्थानुकारिणी या ताम् अनिमित्तां निमित्तमायुषः प्रमाणज्ञानस्येच्छन्ति भिषजो भूयश्चायुषः क्षयनिमित्तां प्रेतलिङ्गानुरूपां याम् आयुषो ऽन्तर्गतस्य ज्ञानार्थमुपदिशन्ति धीराः

यां चाधिकृत्य पुरुषसंश्रयाणि मुमूर्षतां लक्षणान्युपदेक्ष्यामः

इत्युद्देशः

तं विस्तरेणानुव्याख्यास्यामः

Transliteration

tatra lakṣaṇanimittā nāma sā yasyāḥ śarīre lakṣaṇānyeva hetubhūtāni bhavanti daivātlakṣaṇāni hi kāniciccharīropanibaddhāni bhavanti yāni hi tasmiṃstasminkāle tatrādhiṣṭhānamāsādya tāṃ tāṃ vikṛtimutpādayanti

lakṣyanimittā tu sā yasyā upalabhyate nimittaṃ yathoktaṃ nidāneṣu

nimittānurūpā tu nimittārthānukāriṇī yā tām animittāṃ nimittamāyuṣaḥ pramāṇajñānasyecchanti bhiṣajo bhūyaścāyuṣaḥ kṣayanimittāṃ pretaliṅgānurūpāṃ yām āyuṣo 'ntargatasya jñānārthamupadiśanti dhīrāḥ

yāṃ cādhikṛtya puruṣasaṃśrayāṇi mumūrṣatāṃ lakṣaṇānyupadekṣyāmaḥ

ityuddeśaḥ

taṃ vistareṇānuvyākhyāsyāmaḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress