Charak Samhita · 5.1 5.1.7
5.1.7तत्र लक्षणनिमित्ता नाम सा यस्याः शरीरे लक्षणान्येव हेतुभूतानि भवन्ति दैवात्लक्षणानि हि कानिचिच्छरीरोपनिबद्धानि भवन्ति यानि हि तस्मिंस्तस्मिन्काले तत्राधिष्ठानमासाद्य तां तां विकृतिमुत्पादयन्ति
लक्ष्यनिमित्ता तु सा यस्या उपलभ्यते निमित्तं यथोक्तं निदानेषु
निमित्तानुरूपा तु निमित्तार्थानुकारिणी या ताम् अनिमित्तां निमित्तमायुषः प्रमाणज्ञानस्येच्छन्ति भिषजो भूयश्चायुषः क्षयनिमित्तां प्रेतलिङ्गानुरूपां याम् आयुषो ऽन्तर्गतस्य ज्ञानार्थमुपदिशन्ति धीराः
यां चाधिकृत्य पुरुषसंश्रयाणि मुमूर्षतां लक्षणान्युपदेक्ष्यामः
इत्युद्देशः
तं विस्तरेणानुव्याख्यास्यामः
Transliteration
tatra lakṣaṇanimittā nāma sā yasyāḥ śarīre lakṣaṇānyeva hetubhūtāni bhavanti daivātlakṣaṇāni hi kāniciccharīropanibaddhāni bhavanti yāni hi tasmiṃstasminkāle tatrādhiṣṭhānamāsādya tāṃ tāṃ vikṛtimutpādayanti
lakṣyanimittā tu sā yasyā upalabhyate nimittaṃ yathoktaṃ nidāneṣu
nimittānurūpā tu nimittārthānukāriṇī yā tām animittāṃ nimittamāyuṣaḥ pramāṇajñānasyecchanti bhiṣajo bhūyaścāyuṣaḥ kṣayanimittāṃ pretaliṅgānurūpāṃ yām āyuṣo 'ntargatasya jñānārthamupadiśanti dhīrāḥ
yāṃ cādhikṛtya puruṣasaṃśrayāṇi mumūrṣatāṃ lakṣaṇānyupadekṣyāmaḥ
ityuddeśaḥ
taṃ vistareṇānuvyākhyāsyāmaḥ
By System Admin
Translation
Draft in progress