Charak Samhita · 3.8 3.8.56
3.8.56अथ छलं छलं नाम परिशठमर्थाभासमनर्थकं वाग्वस्तुमात्रमेव
तद्द्विविधं वाक्छलं सामान्यच्छलं च
तत्र वाक्छलं नाम यथा कश्चिद्ब्रूयान्नवतन्त्रो ऽयं भिषगिति अथ भिषग्ब्रूयान्नाहं नवतन्त्र एकतन्त्रो ऽहमिति परो ब्रूयान्नाहं ब्रवीमि नव तन्त्राणि तवेति अपि तु नवाभ्यस्तं ते तन्त्रमिति भिषक्ब्रूयान्न मया नवाभ्यस्तं तन्त्रम् अनेकधाभ्यस्तं मया तन्त्रमिति एतद्वाक्छलम्
सामान्यच्छलं नाम यथा व्याधिप्रशमनायौषधमित्युक्ते परो ब्रूयात्सत्सत्प्रशमनायेति किं नु भवानाह सन्हि रोगः सदौषधं यदि च सत्सत्प्रशमनाय भवति तत्र सत्कासः सत्क्षयः सत्सामान्यात्कासस्ते क्षयप्रशमनाय भविष्यतीति
एतत्सामान्यच्छलम्
Transliteration
atha chalaṃ chalaṃ nāma pariśaṭhamarthābhāsamanarthakaṃ vāgvastumātrameva
taddvividhaṃ vākchalaṃ sāmānyacchalaṃ ca
tatra vākchalaṃ nāma yathā kaścidbrūyānnavatantro 'yaṃ bhiṣagiti atha bhiṣagbrūyānnāhaṃ navatantra ekatantro 'hamiti paro brūyānnāhaṃ bravīmi nava tantrāṇi taveti api tu navābhyastaṃ te tantramiti bhiṣakbrūyānna mayā navābhyastaṃ tantram anekadhābhyastaṃ mayā tantramiti etadvākchalam
sāmānyacchalaṃ nāma yathā vyādhipraśamanāyauṣadhamityukte paro brūyātsatsatpraśamanāyeti kiṃ nu bhavānāha sanhi rogaḥ sadauṣadhaṃ yadi ca satsatpraśamanāya bhavati tatra satkāsaḥ satkṣayaḥ satsāmānyātkāsaste kṣayapraśamanāya bhaviṣyatīti
etatsāmānyacchalam
By System Admin
Translation
Draft in progress