Sanskrit

Charak Samhita · 1.30 1.30.27

1.30.27

सोऽयमायुर्वेदः शाश्वतो निर्दिश्यते अनादित्वात्स्वभावसंसिद्धलक्षणत्वात्भावस्वभावनित्यत्वाच्च

न हि नाभूत्कदाचिदायुषः संतानो बुद्धिसंतानो वा शाश्वतश्चायुषो वेदिता अनादि च सुखदुःखं सद्रव्यहेतुलक्षणम् अपरापरयोगात्

एष चार्थसंग्रहो विभाव्यते आयुर्वेदलक्षणमिति

गुरुलघुशीतोष्णस्निग्धरूक्षादीनां द्रव्याणां सामान्यविशेषाभ्यां वृद्धिह्रासौ यथोक्तं गुरुभिरभ्यस्यमानैर्गुरूणाम् उपचयो भवत्यपचयो लघूनाम् एवमेवेतरेषाम् इति एष भावस्वभावो नित्यः स्वलक्षणं च द्रव्याणां पृथिव्यादीनां सन्ति तु द्रव्याणि गुणाश्च नित्यानित्याः

न ह्यायुर्वेदस्याभूत्वोत्पत्तिर् उपलभ्यते अन्यत्रावबोधोपदेशाभ्याम् एतद्वै द्वयम् अधिकृत्योत्पत्तिमुपदिशन्त्येके

स्वाभाविकं चास्य स्वलक्षणम् अकृतकं यदुक्तमिहाद्येऽध्याये च यथा अग्नेरौष्ण्यम् अपां द्रवत्वम्

भावस्वभावनित्यत्वम् अपि चास्य यथोक्तं गुरुभिरभ्यस्यमानैर्गुरूणामुपचयो भवत्यपचयो लघूनामिति

Transliteration

so'yamāyurvedaḥ śāśvato nirdiśyate anāditvātsvabhāvasaṃsiddhalakṣaṇatvātbhāvasvabhāvanityatvācca

na hi nābhūtkadācidāyuṣaḥ saṃtāno buddhisaṃtāno vā śāśvataścāyuṣo veditā anādi ca sukhaduḥkhaṃ sadravyahetulakṣaṇam aparāparayogāt

eṣa cārthasaṃgraho vibhāvyate āyurvedalakṣaṇamiti

gurulaghuśītoṣṇasnigdharūkṣādīnāṃ dravyāṇāṃ sāmānyaviśeṣābhyāṃ vṛddhihrāsau yathoktaṃ gurubhirabhyasyamānairgurūṇām upacayo bhavatyapacayo laghūnām evamevetareṣām iti eṣa bhāvasvabhāvo nityaḥ svalakṣaṇaṃ ca dravyāṇāṃ pṛthivyādīnāṃ santi tu dravyāṇi guṇāśca nityānityāḥ

na hyāyurvedasyābhūtvotpattir upalabhyate anyatrāvabodhopadeśābhyām etadvai dvayam adhikṛtyotpattimupadiśantyeke

svābhāvikaṃ cāsya svalakṣaṇam akṛtakaṃ yaduktamihādye'dhyāye ca yathā agnerauṣṇyam apāṃ dravatvam

bhāvasvabhāvanityatvam api cāsya yathoktaṃ gurubhirabhyasyamānairgurūṇāmupacayo bhavatyapacayo laghūnāmiti

By System Admin

Translation

Draft in progress