Sanskrit

Ashtanga Sangraha · 1.22 1.22.2

1.22.2

सप्तविधाः खलु रोगा भवन्ति सहगर्भजातपीडाकालप्रभावस्वभावजाः

ते तु पृथक्द्विविधाः

तत्र सहजाः शुक्रार्तवदोषान्वयाः कुष्ठार्शोमेहादयः पितृजा मातृजाश्च

गर्भजा जनन्यपचारात्कौब्ज्यपाङ्गुल्यपैङ्गल्यकिलासादयो ऽन्नरसजा दौहृदविमानजाश्च

जातजाः स्वापचारात्संतर्पणजा अपतर्पणजाश्च

पीडाकृताः क्षतभङ्गप्रहारक्रोधशोकभयादयः शारीरा मानसाश्च

कालजाः शीतादिकृता ज्वरादयो व्यापन्नजा असंरक्षणजाश्च

प्रभावजा देवगुरूल्लङ्घनशापाथर्वणादिकृता ज्वरादयः पिशाचादयश्च

स्वभावजाः क्षुत्पिपासाजरादयः कालजा अकालजाश्च

तत्र कालजा रक्षणकृताः अरक्षणजा अकालजाः

त एते समासतः पुनर्द्विविधा भवन्ति प्रत्युत्पन्नकर्मजाः पूर्वकर्मजाश्च

तत्र रोगोत्पत्ति प्रत्युत्पन्नं कर्म यदनेनैव शरीरेण दृष्टमदृष्टं चोद्दिश्याप्तोपदिष्टानां विहितानां प्रतिषिद्धानामननुष्ठानमनुष्ठानं वा

जन्मान्तरातीतेन तु पूर्वम्

तत्तु पुनर्दैवाख्यमुक्तं च नियतानियतभेदेन प्राक्

तस्माददृष्टहेतवः प्रत्युत्पन्नकर्मजाः

विपरीता दैवजन्मानः

अल्पनिदाना महारुजश्चोभयात्मकाः

Transliteration

saptavidhāḥ khalu rogā bhavanti sahagarbhajātapīḍākālaprabhāvasvabhāvajāḥ

te tu pṛthakdvividhāḥ

tatra sahajāḥ śukrārtavadoṣānvayāḥ kuṣṭhārśomehādayaḥ pitṛjā mātṛjāśca

garbhajā jananyapacārātkaubjyapāṅgulyapaiṅgalyakilāsādayo 'nnarasajā dauhṛdavimānajāśca

jātajāḥ svāpacārātsaṃtarpaṇajā apatarpaṇajāśca

pīḍākṛtāḥ kṣatabhaṅgaprahārakrodhaśokabhayādayaḥ śārīrā mānasāśca

kālajāḥ śītādikṛtā jvarādayo vyāpannajā asaṃrakṣaṇajāśca

prabhāvajā devagurūllaṅghanaśāpātharvaṇādikṛtā jvarādayaḥ piśācādayaśca

svabhāvajāḥ kṣutpipāsājarādayaḥ kālajā akālajāśca

tatra kālajā rakṣaṇakṛtāḥ arakṣaṇajā akālajāḥ

ta ete samāsataḥ punardvividhā bhavanti pratyutpannakarmajāḥ pūrvakarmajāśca

tatra rogotpatti pratyutpannaṃ karma yadanenaiva śarīreṇa dṛṣṭamadṛṣṭaṃ coddiśyāptopadiṣṭānāṃ vihitānāṃ pratiṣiddhānāmananuṣṭhānamanuṣṭhānaṃ vā

janmāntarātītena tu pūrvam

tattu punardaivākhyamuktaṃ ca niyatāniyatabhedena prāk

tasmādadṛṣṭahetavaḥ pratyutpannakarmajāḥ

viparītā daivajanmānaḥ

alpanidānā mahārujaścobhayātmakāḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress