Ashtanga Sangraha · 1.22 1.22.2
1.22.2सप्तविधाः खलु रोगा भवन्ति सहगर्भजातपीडाकालप्रभावस्वभावजाः
ते तु पृथक्द्विविधाः
तत्र सहजाः शुक्रार्तवदोषान्वयाः कुष्ठार्शोमेहादयः पितृजा मातृजाश्च
गर्भजा जनन्यपचारात्कौब्ज्यपाङ्गुल्यपैङ्गल्यकिलासादयो ऽन्नरसजा दौहृदविमानजाश्च
जातजाः स्वापचारात्संतर्पणजा अपतर्पणजाश्च
पीडाकृताः क्षतभङ्गप्रहारक्रोधशोकभयादयः शारीरा मानसाश्च
कालजाः शीतादिकृता ज्वरादयो व्यापन्नजा असंरक्षणजाश्च
प्रभावजा देवगुरूल्लङ्घनशापाथर्वणादिकृता ज्वरादयः पिशाचादयश्च
स्वभावजाः क्षुत्पिपासाजरादयः कालजा अकालजाश्च
तत्र कालजा रक्षणकृताः अरक्षणजा अकालजाः
त एते समासतः पुनर्द्विविधा भवन्ति प्रत्युत्पन्नकर्मजाः पूर्वकर्मजाश्च
तत्र रोगोत्पत्ति प्रत्युत्पन्नं कर्म यदनेनैव शरीरेण दृष्टमदृष्टं चोद्दिश्याप्तोपदिष्टानां विहितानां प्रतिषिद्धानामननुष्ठानमनुष्ठानं वा
जन्मान्तरातीतेन तु पूर्वम्
तत्तु पुनर्दैवाख्यमुक्तं च नियतानियतभेदेन प्राक्
तस्माददृष्टहेतवः प्रत्युत्पन्नकर्मजाः
विपरीता दैवजन्मानः
अल्पनिदाना महारुजश्चोभयात्मकाः
Transliteration
saptavidhāḥ khalu rogā bhavanti sahagarbhajātapīḍākālaprabhāvasvabhāvajāḥ
te tu pṛthakdvividhāḥ
tatra sahajāḥ śukrārtavadoṣānvayāḥ kuṣṭhārśomehādayaḥ pitṛjā mātṛjāśca
garbhajā jananyapacārātkaubjyapāṅgulyapaiṅgalyakilāsādayo 'nnarasajā dauhṛdavimānajāśca
jātajāḥ svāpacārātsaṃtarpaṇajā apatarpaṇajāśca
pīḍākṛtāḥ kṣatabhaṅgaprahārakrodhaśokabhayādayaḥ śārīrā mānasāśca
kālajāḥ śītādikṛtā jvarādayo vyāpannajā asaṃrakṣaṇajāśca
prabhāvajā devagurūllaṅghanaśāpātharvaṇādikṛtā jvarādayaḥ piśācādayaśca
svabhāvajāḥ kṣutpipāsājarādayaḥ kālajā akālajāśca
tatra kālajā rakṣaṇakṛtāḥ arakṣaṇajā akālajāḥ
ta ete samāsataḥ punardvividhā bhavanti pratyutpannakarmajāḥ pūrvakarmajāśca
tatra rogotpatti pratyutpannaṃ karma yadanenaiva śarīreṇa dṛṣṭamadṛṣṭaṃ coddiśyāptopadiṣṭānāṃ vihitānāṃ pratiṣiddhānāmananuṣṭhānamanuṣṭhānaṃ vā
janmāntarātītena tu pūrvam
tattu punardaivākhyamuktaṃ ca niyatāniyatabhedena prāk
tasmādadṛṣṭahetavaḥ pratyutpannakarmajāḥ
viparītā daivajanmānaḥ
alpanidānā mahārujaścobhayātmakāḥ
By System Admin
Translation
Draft in progress